ايران خواستههاي ناحقي نداشته است
علي اصغر زرگر در گفت و گو با«آرمان ملي»:
ايران خواستههاي ناحقي نداشته است
دست ايران خالي نيست
آرمان ملى- احسان اسقايي: آژانس بينالمللي انرژي هستهاي نشست فصلي خود را آغاز کرده است. پرونده هستهاي ايران مورد بررسي در دستور کار است. در نشست قبلي نيز آژانس، قطعنامه غيرسازندهاي عليه ايران صادر کرد. برخي معتقدند با توجه به بيانيه اخير تروييکاي اروپا عليه تهران در پرونده هستهاي احتمال اينکه در اين نشست هم مواضعي عليه کشورمان اتخاذ شود، وجود دارد. هر چند بعيد است با توجه به اينکه اميد به احياي برجام وجود دارد، غربيها درصدد آن باشند تا مخالفت جدي با توافق هستهاي داشته باشند و پرونده ايران را با يک قطعنامه ديگر و ارجاع به شوراي امنيت سازمان ملل متحد روبرو کنند. در اين ارتباط آرمان ملي با «علي اصغر زرگر» تحليلگر مسائل بين الملل به گفت و گو پرداخته است که در ادامه ميخوانيد.
آژانس بين المللي انرژي اتمي نشست فصلي خود را آغاز کرده و ظاهرا بررسي پرونده هستهاي ايران در دستور کار آژانس قرار دارد. با توجه به اينکه آژانس بهرغم مذاکره ايران با غربيها در نشست خود قطعنامهاي عليه تهران به امضا رساند، آيا اين امکان وجود دارد که اين بار نيز که مذاکرات تا حدودي با موانع روبرو شده، عليه ايران قطعنامهاي صادر کند؟
تحولاتي در هفتههاي گذشته به وقوع پيوسته که بر اساس آن تحولات، ممکن است آژانس نيز در مجموع در تصميمات قبلي خود در برابر تهران کوتاه بيايد. آمريکايي ها در هفتههاي گذشته در برابر ايران موضع تازهاي اتخاذ کردند. به اين معنا که هرچند در اوايل موافق برجام بودند و نظر ايران و اتحاديه اروپا را مستقل ميدانستند اما در برابر خواسته ايران عقب ننشستند. موضع گيري هاي آنها موجب شده احتمال بازگشت به توافق تضعيف شود.
ايران چه نظري داشته که موجب عقب نشيني آمريکاييها شد؟
ايران خواستههاي ناحقي نداشته است. برخي مسائل باقي مانده که ممکن است آمريکاييها بعدها با توسل به آنها، دوباره به ايران فشار آورده و اقدامي همچون اقدام ترامپ را تکرار کنند. اين موضوعات مربوط به قبل از توافق هستهاي است و آژانس ميتوانست آنها را خاتمه يافته تلقي کند. از اين منظر ايران براي اينکه از سوي طرف مقابل بهانهاي باقي نماند، بر حل مساله پادمان تاکيد کرده است. در مجموع ايران خواسته نامعقولي ندارد. در سال 2015 برجام امضا شده و مسائل غنيسازي مورد پذيرش قرار گرفت. در نتيجه سوالات مربوط به گذشته جايگاهي ندارد. از اين منظر ايران در لحظه آخر اين خواست را مطرح کرده که آمريکايي ها نپذيرفتند و اعلام کردند که آژانس نهادي مستقل است و ايران بايد به سوالات آژانس پاسخ دهد.
چرا اروپاييها به رغم اينکه ميانجي ايران و آمريکا هستند، بيانيه نامناسبي عليه ايران و پرونده هستهاي صادر کردند؟
اروپاييها از ابتدا اين نيت را داشتند تا با ورود نفت ايران به بازارهاي جهاني مسأله قيمت انرژي را کنترل کنند زيرا قيمت انرژي در اروپا به خاطر مساله تحريم روسيه افزايش يافته است و اروپاييها ميخواستند از نفت ايران به عنوان يک تعديل کننده قيمت انرژي استفاده کنند. از اين منظر صراحتا اعلام کردند که ظرف چند روز آينده ممکن است برجام به امضا برسد. غافل از اينکه اروپاييها از خود اختياري ندارند و زير نظر آمريکاييها قرار دارند در نتيجه بر اساس موضع گيري آمريکا عقب نشيني و طي بيانيهاي عليه ايران موضع گرفتند که «ايران در رسيدن به توافق نظر مثبتي ندارد و در مسير توافق سنگ اندازي ميکند» حال اينکه ايران مواضع خوبي از نظر منافع ملي خود اتخاذ کرده است. البته روسها نيز در اين ميان منافع خود را دنبال کرده و درصدد هستند که مواضع خود را در مقايسه با قبل تعديل کنند.
درمجموع تا چه ميزان ممکن است کشورهاي مختلف تحت لابي آمريکاييها بخواهند عليه ايران موضع گيري داشته باشند؟
تمامي اين تحرکات نشان ميدهد که کشورهاي همراه با آمريکا در آژانس، قرار است عليه تهران اقداماتي انجام دهند. به عنوان نمونه درصدد صدور بيانيهاي عليه ايران باشند و به تهران فشار وارد کنند يا قطعنامهاي عليه ايران به تصويب آژانس برسانند. به هر حال تصميمات بستگي به شرايط دارد. از اين منظر است که تاکيد ميشود آژانس نهادي مستقل است و ايران بايد همکاري لازم را با آژانس داشته باشد تا تهران را در تنگنا قرار دهند.
هدفشان چيست؟ ميخواهند توافق هستهاي صورت نگيرد يا بطور کلي درصدد تضعيف ايران هستند؟
آنها به دنبال آن هستند که از طريق آژانس به تهران فشار آورند تا ايران از خواستههاي خود کوتاه بيايد و مجبور شود که به سوالات آژانس پاسخ دهد. حال اينکه ايران هم استراتژيهاي مخصوص به خود در ارتباط با پازلي را دارد که آمريکا و اروپاييها چيدهاند. دست ايران خالي نيست که بتوانند فشار بياورند. از اين جهت بعيد نيست آژانس در برابر ايران موضع گيري ديگري انجام دهد. اين درحالي است که ايران همکاريهاي مناسبي با آژانس دارد و ديگر لازم نيست که سوالات آژانس در مورد ايران ادامه داشته باشد.
البته به نظر ميرسد توافق هستهاي و بازگشت آمريکا به برجام در آستانه انتخابات موجبات فشار مضاعف جمهوري خواهان بر دموکراتها شود. و از همين اين منظر توافق با تاخير مواجه شده است. تا چه ميزان اين گمانه را صحيح ميدانيد؟
جمهوريخواهان توافق دموکراتها با ايران را به عنوان يک ابزار بر سر بايدن ميکوبند. هرچند سياست خارجي اولويت راي دهندگان آمريکا نيست اما بهدور از ذهن نيست که دموکراتها در نظر داشته باشند توافق را به بعد از انتخابات ميان دورهاي ارجاع دهند.
