چالشهای احیای برجام
آرمان ملي- حميد شجاعي: گرچه تلاشها براي احياي برجام ادامه دارد و طرفين همچنان به دنبال راهي براي رسيدن به توافق هستند؛ اما آنچه که از تحولات چند روز اخير بر ميآيد اينکه اميدواريها به احياي برجام کمتر از قبل شده است. پس از ارائه پاسخ ايران به غربيها و واکنش آمريکا و اروپاييها مبني بر غير سازنده بودن پاسخ ايران گمانهزنيها به اين سمت و سو رفت که با توجه به اختلافات در مواضع و نظرات طرفين در آينده نزديک شاهد اعلام توافق نباشيم و رسيدن به توافق حداقل چند هفتهاي زمان ببرد. اين در حالي است که عدهاي نيز معتقدند با وجود اينکه 17 آبان انتخابات ميان دورهاي کنگره آمريکا برگزار ميشود و آمريکاييها نيز درصدد بودند تا پيش از انتخابات بتوانند از اين توافق حاصل شده به عنوان برگ برنده خود براي تاثيرگذاري بر انتخابات در جهت پيروزي استفاده کنند اما شرايط به ميل و خواسته آنها پيش نرفته و اکنون ترجيح ميدهند که مذاکرات براي دستيابي به توافق را به پس از انتخابات موکول کنند تا در شرايطي جديد به مذاکره بپردازند. اين در حالي است که منابع غربي نيز از پاسخ ايران اين برداشت را داشتهاند که ايران در مقطع فعلي علاقهاي به انجام توافق ندارد. همه اين مسائل در شرايطي است که هفته جاري دومين نشست فصلي شوراي حکام آژانس بينالمللي انرژي اتمي برگزار ميشود و هنوز آژانس اختلافاتي با ايران دارد. همين موضوع نيز باعث شده تا برخي از احتمال صدور قطعنامه دوم در شوراي حکام عليه ايران صحبت کنند. هر چند که اروپاييها معتقدند در نشست پيشرو قطعنامهاي صادر نخواهد شد. از طرفي رافائل گروسي مديرکل آژانس هنوز دغدغههايي درباره برنامه هستهاي ايران دارد و آژانس گفته ؛ تا زماني که ايران توضيحات صادقانه درباره وجود ذرات اورانيوم در تاسيسات اعلام نشده ارائه ندهد، در صلحآميز بودن برنامه هستهاي اين کشور ترديد داريم. با اين حال بهروز کمالوندي سخنگوي سازمان انرژي اتمي ميگويد: «مطالب گزارش فصلي اخير مديرکل آژانس تکرار موارد بياساس قبلي با اهداف سياسي است و هيچ نکته جديدي جز بازي با عبارات براي اهداف خاص ندارد. برقراري مجدد نظام راستي آزمايي پيشين مستلزم عمل نمودن طرفهاي برجامي به تعهدات خود است و نبايستي از ايران انتظار داشته باشند هنگامي که به تعهدات خود عمل نمينمايند و در حالي که تحريمهاي ظالمانه آنان عليه ملت ايران همچنان ادامه دارد ايران پذيراي نظارتهاي فرا پادماني نيز باشد.» حال بايد ديد که سرنوشت احياي برجام به کجا خواهد انجاميد؛ رسيدن به توافق يا پيگيريساير روندها.
رايزني تلفني وزراي امور خارجه ايران و چين
وزير امور خارجه با عضو شوراي دولتي و وزير امور خارجه چين درباره مسائل دوجانبه، منطقهاي و بينالمللي و مذاکرات رفع تحريمها گفتوگو و تبادل نظر کرد. وزير امور خارجه و «وانگ ايي» با توجه به گفتوگوهاي اخير معاون ديپلماسي اقتصادي وزارت امور خارجه در پکن، آخرين وضعيت اجراي برنامه جامع همکاريهاي راهبردي را مورد بررسي قرار دادند. اميرعبداللهيان در تماس تلفني با همتاي چيني گفت: در رسيدن به توافق خوب، قوي و پايدار همچنان جدي هستيم اما آمريکا بايد از کاربرد ادبيات ابهام در متن فاصله بگيرد تا توافق در کوتاهترين زمان ممکن به نتيجه برسد. وزير امور خارجه چين نيز در اين گفتوگوي تلفني، ضمن ابلاغ سلام رئيسجمهوري چين به دکتر رئيسي، علاقهمندي پکن در گسترش بيش از پيش روابط تهران و پکن را مورد تاکيد قرار داد. وانگيي توسعه روابط دوجانبه را منطبق با منافع دو کشور توصيف و بر اجراييشدن برنامه جامع همکاريهاي دو کشور، فارغ از سمتوسوي تحولات بينالمللي تاکيد کرد. وانگيي با اشاره به ديدگاه مشترک دو کشور در خصوص بسياري از موضوعات منطقهاي و بينالمللي، از حمايت طرف ايراني براي مشارکت چين در فرمت آستانه تقدير و آمادگي کشورش را براي ايفاي نقش فعال جهت برقراري ثبات و آرامش در سوريه اعلام کرد. وي با رد يکجانبهگرايي در عرصه بينالمللي و حمايت از درخواستهاي منطقي ايران در مذاکرات هستهاي، دستيابي به حقوق قانوني را حق ايران دانست.
از ديپلماسي تا تحريم
هر چند که همه طرفين برجام از لزوم رسيدن به توافقي پايدار و به نفع همه ميگويند اما در اين ميان به وضوح ميتوان ديد که موضع آمريکاييها چندان مشخص نيست. چنانکه روزي از تلاش براي دستيابي به توافق و احياي برجام در آيندهاي نزديک سخن ميگويند و روز ديگر از غير سازنده بودن مذاکرات و رويکردها خبرميدهند و از بررسي ساير گزينهها ميگويند. در همين راستا روز گذشته سخنگوي کاخ سفيد گفت: دولت جو بايدن، رئيسجمهور آمريکا متعهد به مسير ديپلماسي با ايران است. جان کربي تصريح کرد که «مذاکرات فعال» براي احياي توافق هستهاي با ايران کماکان ادامه دارند. وي افزود: هيچکس در اينجا دست روي دست نگذاشته... ما فعالانه درگير گفتوگوها هستيم. اين مقام کاخ سفيد به رغم بيان اينکه دولت بايدن به مسير ديپلماسي با ايران متعهد است بيان کرد: دولت آمريکا ميخواهد اطمينان حاصل کند در صورت عدم دستيابي به توافق، گزينههاي ديگري براي جلوگيري از سلاح هستهاي ايران در اختيار خواهد داشت. وي تاکيد کرد: چنانچه توافقي با ايران حاصل نشود، بايدن به دنبال اطمينان از وجود گزينههاي ديگري براي جلوگيري از دستيابي ايران به توانايي ساخت سلاح هستهاي است. جان کربي مدعي شد که در حال حاضر به اندازه گذشته به توافق هستهاي با ايران نزديک نيست و اختلافات در گفتوگوها باقي است. البته اين پايان کار آمريکاييها نبوده و شامگاه پنجشنبه وزارت خزانهداري آمريکا تحريمهاي جديدي را عليه ايران اعمال کرد. بر اساس ادعاي وزارت خزانهداري آمريکا اين فرد و شرکتها در زمينه ساخت و انتقال پهپاد به روسيه براي استفاده در جنگ اوکراين نقش داشتهاند. شرکت خدمات هوايي سفيران که بر اساس ادعاي وزارت خزانهداري آمريکا به هماهنگي پروازهاي نظامي ميان ايران و روسيه پرداخته است. آمريکا مدعي است که شرکت سفيران در زمينه انتقال پهپادها، پرسنل و تجهيزات مرتبط به پهپادي ايراني به روسيه فعاليت داشته است. شرکتهاي «پرآور فارس»، شرکت طراحي و ساخت موتورهاي هواپيما و شرکت «بهارستان کيش» سه شرکتي هستند که آمريکا مدعي است در زمينه ساخت و توسعه پهپادهاي ايران فعاليت دارند. همچنين آقاي «رحمتا... حيدري» مدير عامل و عضو هياتمديره شرکت بهارستان کيش نيز فردي است که در تحريمهاي جديد وزارت خزانهداري آمريکا قرار گرفته است.
