بايد چارچوب حقوقي برجام را حفظ کنيم

سيدجلال ساداتيان درگفت‌وگو با «آرمان ملي»:

بايد چارچوب حقوقي برجام را حفظ کنيم

آرمان ملي: مخالفان برجام اعلام مي‌کنند که نه تنها ايران بايد از ساختار مذاکرات خارج شود بلکه بايد بر روي افزايش توان بازدارنده خود تمرکز کند. در اين ارتباط و بررسي شرايط حقوقي برجام «آرمان ملي» با سيدجلال ساداتيان، سفير اسبق ايران در انگلستان به گفت‌وگو پرداخته که در ادامه مي‌خوانيد.

مخالفان برجام معتقدند که توافق وين هيچ گونه دستاوردي براي ايران نداشته است و حتي اکنون نيز اگر مذاکرات شکست بخورد نبايد دلسرد شد زيرا اساس برجام هيچ تهديدي را عليه ايران لغو نکرد! اين ادعا از نظر حقوقي و عملي تا چه ميزان واقعي است؟

کمترين دستاورد برجام در زمان روحاني اين بود که 6 قطعنامه بين‌المللي را عليه ايران از ميان برداشت. در يکي از اين قطعنامه‌ها احتمال جنگ عليه تهران وجود داشت اما هم اينک با وجود تحريم عليه ايران آن شرايط ديگر وجود ندارد. بلافاصله بعد از برجام هم فايده اقتصادي توافق مشاهده شد و شرکت‌هاي زيادي به تهران آمدند و مشکلات زيادي هم در آن زمان با برجام از بين رفت اما ترامپ زير برجام زد. کمترين دستاورد برجام اين بود که به موجب آن امکان غني‌سازي در ايران به رسميت شناخته شد. اين امکان در گذشته تنها در اختيار باشگاه غربي‌ها بود. همچنين حق رسيدن به تکنولوژي هسته‌اي نيز طبق برجام مانند حق غني سازي اورانيوم به رسميت شناخته شد. هيچ کدام از اين دو مورد را قبل از برجام نپذيرفتند اما برجام فضايي را ايجاد کرد که ايران به حقوق خود دست يابد حتي بعد از خروج آمريکا از برجام که ترامپ به اروپايي‌ها فشار آورد که در کنار ايران قرار نگيرند، اروپايي‌ها هيچ گونه همکاري حقوقي عليه ايران با آمريکا نکردند تا آمريکا اسنپ بک را عليه ايران فعال کند و 6 قطعنامه شوراي امنيت را عليه ايران احيا نمايد. اگر اروپا در کنار آمريکا ايستاده بود، ترديد نکنيد که ترامپ مساله برخورد با تهران را ساماندهي مي‌کرد .

برخي معتقدند ايران بايد بر روي توان بازدارنده خود به جاي مذاکره تکيه کند آيا اين مسئله مي‌تواند به نفع تهران باشد؟

بله برخي اين نظر را دارند اما بنده معتقدم نبايد به رقابت تسليحاتي در منطقه دامن زد. زيرا در اين صورت عربستان، امارات و ترکيه هم به دنبال توان بازدارنده خواهند بود. اين مورد مخرب است و مد نظر نيست. همين که به تکنيک و صنعت هسته‌اي دست يافته‌ايم در همان حد داراي توان بازدارنده هستيم. البته قطعا حرکت به اين سمت مي‌تواند قطعنامه‌هايي را عليه ايران به تصويب برساند. عنوان اين مورد از سوي برخي به اين علت بود که غربي‌ها بدانند که تهران به مراحلي رسيده است که از حقوق خود کوتاه نمي‌آيد.

چرا اروپايي‌ها از سوي آمريکا به دنبال حل پرونده هسته‌اي هستند؟

چون در درجه اول قصد دارند با مذاکره با تهران از ورود ايران به مرحله گريز هسته‌اي جلوگيري کنند. از سوي ديگر اروپايي‌ها تحت فشار گازي روسيه هستند و اعتقاد دارند با توافق با تهران مي‌توانند قيمت انرژي را در اروپا کاهش دهند. البته آمريکايي‌ها به دنبال اين هستند که در اين ماجرا ايران را از رقابت‌هاي مختلف با خود بيرون آورند. آمريکا در حال حاضر با چين بر سر هنگ‌کنگ، تايوان و ترکستان شرقي اختلافاتي دارد و مي‌خواهد بر روي چين تمرکز کند. زيرا پروژه يک جاده يک کمربند موجب خواهد شد آمريکا در مقاطعي از چين عقب بيفتد. از اين جهت مي‌خواهد اروپايي‌ها را در پرونده هسته‌اي با خود همراه کند تا هم در پروژه تضعيف چين و هم در پروژه تضعيف روسيه بخشي از هزينه‌ها را به آنها منتقل کند.

چه تضميني وجود دارد که در آينده جمهوريخواهان دوباره در قدرت قرار نگيرند و شاهد بازي آنها با برجام نباشيم؟

ترديد نکنيد که آنها نگرش مثبتي به برجام ندارند اما هر مقدار هم که در اين ارتباط لجوج باشند به ميزان ترامپ نمي‌توانند عليه برجام و ايران اقدام کنند. حتي ترامپ هم نتوانست به اهدافش در ارتباط با ايران برسد. از اين رو ايران بايد چارچوب حقوقي فعلي را حفظ کند تا بر اساس همين چارچوب آمريکايي‌ها نتوانند نوعي از اجماع را دوباره عليه ايران ايجاد کنند. ترامپ تا جايي پيش رفت که خود، رئيس شوراي امنيت شد و نيکي هيلي هم همه گونه لابي براي محکوميت ايران انجام داد اما در آن جلسه ترامپ فقط رأي خود را داشت. يعني 14 رأي منفي را در ارتباط با محکوميت ايران گرفت. حتي ترزا مي که در آن حد با آمريکايي‌ها همراه بود، با ترامپ در آن مرحله همراه نشد چرا؟ چون ايران از طريق چارچوب حقوقي برجام پيش رفت. پيروزي ايران در حدي بود که ترامپ از شدت عصبانيت نيکي هيلي را اخراج کرد.

چارچوب حقوقي که شما از آن ياد مي‌کنيد در شرايط فعلي باز هم کارآيي دارد؟

قطعا اين چارچوب کارآيي دارد. چون اگر نداشت ترامپ تمام قطعنامه‌هاي لغو شده عليه ايران را باز گردانده بود. اگر عراقچي مذاکرات را به سرانجام مي‌رساند اکنون منافع بيشتري به دست آورده بوديم و مي‌توانستيم در زمينه ساخت خط لوله انتقال گاز به اروپا جلو رويم.