موضع ثابت تهران در تابستان و زمستان گره توافق در پاسخ آمریکا
آرمان ملي- روند احياي برجام تا کنون به نحوي سينوسوار پيش رفته و طرفين به نوعي کجدار و مريز در مواضع خود عمل کردهاند. چه اينکه اگر تا چند روز گذشته اميدواريهايي نسبت به مواضع سازنده طرفين در راستاي رسيدن به توافق مشاهده ميشد و اين انتظار ميرفت که با توجه به آنکه شرايط به نحو مطلوبي پيش برود؛ اما طي روزهاي گذشته شاهد اعلام مواضعي از سوي غربيها به خصوص آمريکاييها بودهايم که شرايط احياي برجام را بهطور کل تغيير داده است. از طرفي واژه غير سازنده که از سوي غربيها نسبت به پاسخ ايران مطرح شده موجب شده توافق در دست انداز قرار گيرد و به عبارتي نوعي شوک دوباره به طرفين وارد شود و حتي اين گزاره مطرح گردد که با توجه به در پيش بودن انتخابات کنگره آمريکاييها توافق را به بعد از 17 آبان يعني پس از انتخابات موکول کنند. که چندان دور از ذهن و بعيد نيز به نظر نميرسد هر چند که اروپاييها نميخواهند در سرماي پاييز و زمستان خود را بر سر برجام قمار کنند و معتقدند به هر نحوي اين توافق بايد هر چه زودتر به نتيجه برسد. گرچه که جوزپ بورل مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا در آخرين اظهار نظر خود در خصوص احياي برجام گفته «متاسفم که ميگويم امروز نسبت به قبل در مورد دستيابي به توافق اطمينان کمتري دارم.» اما هنوز هم بارقههاي اميدي در طرفين براي احياي توافق وجود دارد و اين اميد ميرود که در آيندهاي نزديک شاهد اعلام توافق باشيم به شرطي که طرفين عزم توافق داشته باشند و مسائل مختلف باعث بهانه آوردن در مسير توافق نشود.
قطار مذاکرات در کدام ايستگاه است؟
بررسي و گفتوگو درباره ايده يا پيشنهاد جديد تروييکاي اروپا، انگيزه دور جديد مذاکرات رفع تحريمها بود که از 13 مرداد سالجاري و در سطح معاونان و مديران سياسي وزيران خارجه کشورها در وين اتريش آغاز شد. متن پيشنهادي اروپا و آمريکا از سوي ايران مورد بررسي قرار گرفت، نتيجه اين بررسيها از طريق هماهنگکننده مذاکرات به آمريکا ارسال شد، کاخ سفيد پس از مطالعه پيشنهادهاي ايران، متن پيشنويس خود را ارائه کرد و امروز با گذشت يک ماه از اين تبادل پيشنويسها، متن پيشنهادها و بررسيهاي ايران در پاسخ به متن پيشنويس توافق احتمالي رفع تحريمها که از سوي اروپا و آمريکا ارائه شده بود، روي ميز ايران وزارت خارجه آمريکاست. به گفته «ناصر کنعاني» سخنگوي وزارت امور خارجه، تيم کارشناسي جمهوري اسلامي ايران، پس از دريافت پاسخ آمريکا، آن را به دقت مورد بررسي قرار داده و پاسخهاي ايران پس از ارزيابي در سطوح مختلف، تدوين و پنجشنبه شب (10شهريور) به هماهنگکننده تحويل داده شد. «ساموئل وربرگ» سخنگوي منطقهاي وزارت خارجه آمريکا هم از بررسي متن پيشنهادي ايران در زمان مناسب و پاسخ به آن از طريق واسطه اروپايي خبر داد. بلافاصله پس از ارسال متن پيشنهادي ايران، «وِدانت پاتل»، معاون سخنگوي وزارت خارجه آمريکا در بيانيهاي مدعي شد که پاسخ تهران سازنده نبود. آنچه مسلم است توافق با ايران با 1+4 و بازگشت آمريکا به برجام، در گرو يک تصميم و اراده است و اين تصميم بايد فارغ از فشارهاي رژيم صهيونيستي در کاخ سفيد اتخاذ شود. موضوعي که «محمد مرندي» از ديپلماتهاي نزديک به تيم مذاکره کننده پس از ارسال پاسخ ايران، در توييتي به آن اشاره کرده و گفته است که حال زمان آن رسيده که تيم بايدن تصميمي جدي بگيرد و اگر آمريکا تصميم درست را بگيرد، توافق ميتواند بهسرعت به نتيجه برسد. اتخاذ اين تصميم اما در واشنگتن با اما و اگرهايي روبهروست، انتخابات کنگره آمريکا دو ماه ديگر برگزار ميشود و به نوعي سرنوشت «جو بايدن» به اين انتخابات گره خورده است. به اذعان نشريه پولتيکو؛ بسياري از اعضاي حزب جمهوريخواه آمريکا بهشدت با هر گونه توافق با ايران مخالفند و باتوجه به برگزاري انتخابات ميان دورهاي کنگره در پاييز سالجاري ممکن است دموکراتها بخواهند از بحث طولاني درباره ايران اجتناب کنند. متغير مهم ديگر اما واقعيت انکارناپذير اين دوره از مذاکرات است؛ ايران زير فشار تحريمهاي آمريکا ايستاد و کارزار فشار حداکثري به منظور فروپاشي نظام جمهوري اسلامي به نتيجه نرسيد، در طول يک سال گذشته، کشور معطل وين نماند و دولت با تمام دشواري کار را پيش برد.
زمستان اروپا
با گذشت يک ماه از تبادل پيشنويسهاي توافق بين ايران و غرب، کارزار رسانهاي آنها در تلاش است تا افکار عمومي ايران و جهان را به اين نتيجه برساند که جمهوري اسلامي ايران متاثر از بحران انرژي در اروپا، چشم به راه زمستان است تا از حربه انرژي براي امتيازگيري استفاده کند! اين موضوع درحالي از سوي غربيها مطرح و از سوي برخي در داخل مورد تحليل قرار ميگيرد که واقعيات در ميدان از موضوع ديگري حکايت دارد. الف) اصول مصرح ايران در زمستان سال گذشته همان اصولي است که در زمستان امسال و سالهاي آينده هم در تصميمات وزارت خارجه جاري بوده است. ب) ايران در حال حاضر زيرساخت لازم براي تامين گاز اروپا و استفاده از اين اهرم براي اثرگذاري بر تروييکاي اين قاره را در اختيار ندارد. پ) جمهوري اسلامي ايران برخلاف طرفهاي غربي هرگز از اهرم انرژي براي فشار به جهان استفاده نکرده است.
