بايد اجازه داد فرصتها ايجاد شود
سيدجلال ساداتيان در گفتوگو با «آرمان ملي»:
بايد اجازه داد فرصتها ايجاد شود
آرمان ملي - احسان اسقايي: بازگشت آمريکا به برجام در ايستگاه آخر قرار گرفته است. آمريکاييها از غيرسازنده بودن پاسخ تهران سخن به ميان ميآورند اما با اين وجود، تلاشها براي احياي برجام جدي است و حتي اروپاييها اعلام کردهاند احتمالا يک دوره ديگر مذاکره در ارتباط با برجام برگزار خواهد شد تا اندک موارد اختلافي هم تعديل شود. به نظر ميرسد نبايد چندان به حاشيه پرداخت زيرا ايران و آمريکا اراده لازم براي احياي برجام را دارند و تنها برخورد اين ارادهها با يکديگر است که ميتواند برجام را احيا و تحريمها را کاهش دهد. اروپا تلاش دارد در اين رابطه نقش سازندهاي را ايفا کند. از اين منظر از هم اکنون نميتوان اعلام کرد که برجام به انتهاي راه رسيده است يا با مذاکرات صورت گرفته به احياي برجام مبدل خواهد شد. در هر صورت در چند روز آينده ابعاد بيشتري از موضوع مشخص خواهد شد. در اين ارتباط با سيدجلال ساداتيان، سفير سابق ايران در لندن گفتوگو کردهايم.
به نظر ميرسد اختلافاتي در بازگشت آمريکا به برجام به وجود آمد. ايالات متحده آمريکا تا چه ميزان در اين قضيه مقصر است؟
هرکسي از ديدگاه خود به موضوع نگاه ميکند و منافع خود را دنبال ميکند. واقعيت آن است که متن بازگشت به برجام در رسانهها منتشر نشده و کلياتي مطرح شده است. شنيدهها حاکي از آن است که در حال حاضر آمريکا اعلام کرده تهران درحال ورود به مرحله گريز هستهاي است و بايد ابزاري که استفاده ميکند يعني سانترسفيوژهاي پيشرفته را به خارج از ايران انتقال دهد. ايران جواب منفي داده که اگر دوباره با بدعهدي ديگري مواجه شديم؛ بتوانم به رفتار مقابل دست بزنم. يعني طبق برجام آنها استفاده ايران از سانتريفيوژهاي نسل يک و دو را مجاز ميدانند اما سانتريفيوژهاي پيشرفته ايران که سرعت و کيفيت غني سازي بهتري داراست را برنميتابند. همچنين آنها ايران را در مواردي به عدم همکاري محکوم و اعلام کردهاند ايران براي مدتي فعاليت خود را از دسترس آژانس با خاموش کردن دوربينها دورنگاه داشته است. حتي سفر گروسي به تهران در همين راستا تحليل ميشود. سفري که به يک واکنش رسمي از سوي آژانس بينالمللي عليه تهران تبديل شد.
نيت خواني آن هم در مذاکرات هستهاي درست نيست اما همان طور که شما اعلام کرديد متني در اين زمينه وجود ندارد که بر مبناي آن تحليل صورت گيرد. آيا در روند مذاکرات تغييري حاصل شده است؟
به نظر ميرسد گروه مذاکره کننده فعلي پيشنهادات ديگري را هم در ارتباط با برجام و نوع بازگشت به آن در نظر دارند. از جمله پيشنهاد روزنامه کيهان که اعلام کرده بود مذاکرات دو ماه به تعويق بيفتد.
چه تئوري پشت اين تعويق نهفته است؟
تعويق به اين معناست که سرماي فصل سرد (پاييز و زمستان) براي اروپاييها از راه برسد. آنگاه ما با توجه به تحريم روسيه ميتوانيم دست برتري در مذاکرات داشته باشيم چون اروپاييها به منابع ما نياز دارند.
اين مورد چه سودي براي تهران دارد؟
وقتي قيمت انرژي افزايش يابد سود آن بيشتر به نفع عربستان است که مازاد توليد دارد. آنجايي اين افزايش قيمت ميتواند مهم باشد که ايران اول با رفع تحريم بتواند بار ديگر به بازارهاي بينالمللي دست پيدا کرده و نفت و فرآوردههاي نفتي را فروخته و پول نفت را به داخل منتقل کند. در اين صورت نفع ايران مطرح ميشود اما تا زماني که ايران در تحريم فروش نفت به سر ميبرد، اقدام ايران به نفع رقباست.
در عالم واقع با وجود متحدي چون عربستان، آمريکاييها و اروپايي تا چه اندازه بر روي نفت و گاز ايران حساب باز کردهاند؟
اروپا و آمريکا به دنبال اين بودند قبل از فرارسيدن سرما به توافق برسند و بر اساس اين توافق سود ببرند زيرا پيش بيني کردند که ايران 100 ميليون نفت ذخيره شده دارد و ميتواند آن را بفروشد که اين مورد باعث کاهش قيمت سوخت در آمريکا ميشود در هر صورت اگر اين مورد مد نظر آمريکا باشد بايد در همين روزها شاهد توافق با تهران باشيم.
روسها تا چه ميزان نفت و گاز ايران را مانع رسيدن به اهدافشان در ارتباط با روسيه ميدانند؟
روسها به ظاهر ابراز علاقهمندي کردند که توافق به نتيجه برسد اما به نظر ميرسد که روسها بهخاطر مسائل اوکراين در باطن تمايلي به صادرات نفت و گاز ايران در پسا برجام ندارند. کيهان هم اين مورد را مطرح کرد که اگر توافق عقب بفتد نفع ايران از برجام قطعي است.
به اذعان برخي کارشناسان، توافق عراقچي قويتر از توافق فعلي است چرا در اين حد چالش در مساله هستهاي در داخل وجود دارد؟
اگر فرصتها بگذرد، ممکن است توافق حاصل نشود. در حالي که بايد اجازه داد فرصتها ايجاد شود. اگر اجازه داده بودند توافق حاصل شود ايران در حال حاضر ميتوانست بازار اروپا را در دست گيرد. روسها البته علاقهمند هستند که اروپاييها بيشتر در فشار قرار گيرند تا هم فشار اقتصادي و هم افزايش تورم، مردم اروپا را مقابل دولتهاي اروپايي قرار دهند تا دولتهاي آنها عملا پشت اوکراين را خالي کنند. روسها بدشان نميآيد در اين سطح اروپاييها را تحت فشار قرار دهند.
به نظر شما احتمال توافق چه ميزان است؟
اگر توافق نشود، شاهد فشارهاي بيشتري خواهيم بود به طوري که فشارهاي منطقهاي به تهران هم افزوده ميشود. اما اگر توافق شود بسياري از موضعها عليه ايران تعديل ميشود.
