دانــستنیهـــا
نشانههاي سرطان گوارش
فوقتخصص خون و سرطان مشاهده علائمي همچون خون در مدفوع، تغيير در اجابت مزاج، درد بدون توجيه در شکم که بيش از 4 هفته به طول انجامد را جزو علائم احتمالي سرطانهاي گوارشي عنوان کرد. سيدمحسن رضوي، فوقتخصص خون و سرطان در برنامه «ضربان» شبکه سلامت سيما در پاسخ به اين سوال که کدام نوع از سرطانها قابل پيشگيري هستند، گفت: با انجام روشهاي مختلف غربالگري ميتوان از برخي از انواع سرطانها پيشگيري کرد. وي ادامه داد: غربالگري به اين معناست که با انجام آزمايشهايي بتوانيم با تشخيص زودرس سرطان و درمان به موقع آن جان بيمار را نجات دهيم. وي بيان داشت: تنها راه تشخيص سرطان دهانه رحم انجام آزمايش پاپ اسمير است. انجام اين آزمايش پس از ازدواج امکانپذير است. اين آزمايش ابتدا سالانه به مدت3 سال وسپس هر سه سال يکبار تکرار ميشود. فوقتخصص خون و سرطان ادامه داد: تنها تستي که در آزمايشگاهها بهعنوان غربالگري سرطان پروستات در آقايان انجام ميشودPSA نام دارد که در سنين 50 سالگي و بالاتر انجام ميشود. رضوي يادآورشد: انجام تست PSA بعداز 75 سالگي از اهميت خاصي برخوردار نيست؛ زيرا بعد از اين سن اين سرطان بسيار کند پيشرفت ميکند. استاد دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي ايران توضيح داد: سرطان پستان جزو سرطانهاي شايع بانوان است. خود آزمايي ماهيانه پستان و انجام ماموگرافي بعد از 40 سال (اين سن بنا به شرايطي کمتر ميشود) جزو غربالگريهاي سرطان پستان محسوب ميشود.
راههاي پيشگيري
فوقتخصص خون و سرطان در پاسخ به اين سوال که روشهاي غربالگري سرطانهاي گوارشي کدامند؟، گفت: يکي از اين روشها کولونوسکوپي نام دارد که فرد با آمادگي قبلي ظرف مدت چند دقيقه تحت اين آزمايش قرار ميگيرد و با دوربين نقاط مختلف روده بزرگ از جمله رکتوم، راست روده و تا محل اتصال به روده باريک مورد بررسي قرار ميگيرد. وي متذکر شد: کولونوسکوپي در هر دو جنس، بهخصوص در مردان بايد بعد از 50 سالگي بهطور ساليانه انجام پذيرد. فوقتخصص خون و سرطان گفت: شايعترين سرطان مردان در کشور سرطان معده است که غربالگري اين سرطان توسط آزمايشي بهنام آندوسکوپي انجام ميپذيرد. خوشبختانه امروزه با ايجاد خواب موقت در بيمار، آندوسکوپي و کولونوسکوپي بدون درد انجام ميشود. رضوي مشاهده علائمي همچون خون در مدفوع، تغيير در اجابت مزاج، درد بدون توجيه در شکم که بيش از 4 هفته به طول انجامد را جزو علائم احتمالي سرطانهاي گوارشي عنوان کرد. وي در پاسخ به اين سوال که راه نجات بشر براي خلاصي از سرطان چيست، بيان داشت: پيشگيري از چاقي، ورزشکردن، به تعادل غذاخوردن و داشتن سبک زندگي سالم از جمله راههاي پيشگيري از سرطان محسوب ميشود.
راهکاري ارزان براي جلوگيري از چاقي
نتايج تحقيقات نشان داده چگونه انواع غذا و ورزشنکردن در چاقي نقش دارد. مطالعات اخير در مورد رفتار موشها مشاهدات شگفتانگيزي را بههمراه داشته است. اين مطالعات نشان داد کمبود هيدراتاسيون و مصرف بيش از حد نمک 2 عامل مهم در چاقي است. از اينرو بهنظر ميرسد نوشيدن آب بيشتر و خوردن غذاهاي شور کمتر 2 راهکار ارزان و آسان است که ميتواند به پيشگيري و درمان چاقي کمک کند. به نقل از ويفروم، مطالعات علمي و اخبار رسانهها مملو از هشدارهايي در مورد چگونگي تاثير شکر، کربوهيدراتها، چربيهاي اشباع شده و کمبود ورزش در بروز چاقي است، اما مطالعات اخير بينش جديدي ارائه کرده است مبني بر اينکه احتمالا رژيم غذايي پرنمک به موشها کمک ميکند مقدار نسبتا کم کربوهيدراتهايي را که مصرف ميکنند به فروکتوز، نوعي قند که بهطور طبيعي در ميوهها، عسل و برخي از سبزيها وجود دارد، تبديل کنند. بهنظر ميرسد فروکتوز يک قند ساده است که منجر به توليد چربي ميشود. مقادير کم فروکتوز مانند آنچه در يک ميوه يافت ميشود، مشکلي ايجاد نميکند، ولي سطح بيش از حد فروکتوز براي سلامت انسان مشکلساز است. اين قندها افراد را به خوردن بيشتر تشويق ميکند و ميتواند منجر به افزايش وزن، تجمع چربي و پيشديابت شود.همچنين بدن ما هم فروکتوز را به تنهايي توليد ميکند. مطالعات تجربي نشان ميدهد ممکن است همين مقدار هم براي ايجاد چاقي کافي باشد. از آنجا که فروکتوز از گلوکز ساخته ميشود، توليد فروکتوز زماني که سطح گلوکز خون بالا باشد، افزايش مييابد. اين فرآيند زماني اتفاق ميافتد که ما مقدار زيادي برنج، غلات، سيبزميني و نان سفيد ميخوريم. اينها کربوهيدراتهايي است که به سرعت گلوکز را در خون آزاد ميکنند. توليد فروکتوز ميتواند با کمآبي تحريک و باعث توليد چربي شود. بايد توجه داشت چربي حاوي آب نيست اما وقتي تجزيه ميشود، آب در بدن توليد ميکند. مقدار آب توليد شده ناشي از سوختن چربيها قابل توجه و تقريبا معادل مقدار چربيسوزانده شده است. هماکنون نيز برخي حيوانات براي تامين آب در مواقعي که آن در دسترس نيست، به چربي متکي هستند. نهنگها نمونهاي از اين مورد هستند. در حاليکه آنها مقداري آب دريا مينوشند، بيشتر آب خود را از غذاهايي که ميخورند، دريافت ميکنند و هنگاميکه براي مدت طولاني بدون غذا ميمانند، آب لازم را عمدتا از طريق متابوليسم چربي دريافت ميکنند.
نقش کمآبي بدن
نقش کمآبي بدن بهعنوان عامل چاقي را نبايد دستکم گرفت. اين موضوع معمولا بعداز خوردن غذاهاي شور ايجاد ميشود. کمآبي و مصرف نمک فروکتوز و چربي توليد ميکند؛ به همين دليل است که سيبزميني سرخ کرده شور چاقکننده است. در واقع نمک باعث ايجاد حالتي شبيه کمآبي در بدن ميشود. علاوه بر اين مطالعات نشان ميدهد اکثر کسانيکه اضافهوزن دارند يا چاق هستند، آب کافي نمينوشند. احتمال کمآبي آنها بسيار بيشتر از افراد لاغر است. مصرف نمک آنها نيز در مقايسه با افراد لاغر بسيار زياد است. نتايج تحقيقات نشان ميدهد افراد چاق اغلب سطوح بالايي از وازوپرسين دارند؛ هورموني که به کليهها کمک ميکند آب را براي تنظيم حجم ادرار نگه دارند، اما مطالعات اخير نشان ميدهد وازوپرسين هدف ديگري نيز دارد و آن تحريک توليد چربي است. شواهد فزآيندهاي وجود دارد که بيشتر مردم بهطور کلي خيلي کم آب مينوشند و افزايش مصرف آب ممکن است به کاهش وزن افراد چاق کمک کند.
