صیانت و تکریم از هویت‌های پایدار

با نزديک شدن به يازدهم شهريور، روز ملي صنعت چاپ، افکارم را معطوف به اين مي‌کنم که صنعت چاپ از زمان پيدايش چه مسيرهاي سخت و پرفراز و نشيبي را پشت‌سر گذاشته که به اين نقطه از فناوري برسد. چاپ روي سطوح صاف، روي اجسام سخت، سه‌بعدي و... . پيش از اختراع ماشين چاپ به‌دست يوهانس گوتنبرگ (که او را پدر صنعت چاپ مي‌نامند) در قرن 1400 ميلادي در آلمان و نيز قرن‌ها قبل از گوتنبرگ، چاپ باسمه‌اي در چين و ديگر کشورها و بين اقوام مختلف رونق داشت. از چاپ روي پوست و چاپ سنگي گرفته تا امروز. در ايران، نخستين چاپخانه در شهر تبريز به‌دست ميرزا زين‌العابدين تبريزي در سال 1233 هجري قمري و تحت حمايت عباس‌ميرزا نايب‌السلطنه راه‌اندازي شد و از سال 1309 مرتضي نورياني آن را قوت بخشيد و 80 درصد چاپخانه‌هاي ايران را با حمايت کارخانة هايدلبرگ آلمان مجهز کرد. شخصيت کاريزماتيک و عملکرد او در اين زمينه سبب شد که او را پدر صنعت نوين چاپ ايران به‌نامند. در اين مسير، مردان و زنان بسياري تلاش کردند که نامي از آنان در تاريخ نيست يا به‌دست فراموشي سپرده شده‌اند. در سال 1382 به توصية اهالي صنعت چاپ و با تلاش و اهتمام مديرکل وقت دفتر امور چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد، آقاي اسدا... جامي، 11 شهريورماه روز ملي صنعت چاپ و در تقويم ثبت شد‌ه است. اگر امروز صنعت چاپ ايران به اين جايگاه رسيده، مرهون تلاش بسياري از مردان و زنان است که صادقانه و عاشقانه در راه اعتلاي اين صنعت گام‌هاي مؤثري برداشته‌اند. آري، اين روز يادآور زحمات شبانه‌روزي آنان است و هويت‌بخشي به اين صنعت. به وراي اين صنعت که مي‌نگرم، ديگر مرتضي نورياني؛ همايون صنعتي‌زاده؛ غلامرضا متين رضا، پدر صحافي نوين ايران؛ اسمعيل دميرچي، مرد سُربي ايران و مؤسس موزة صنعت چاپ؛ حاج‌محمد کلاري؛ استاد غلامرضا سحاب؛ استاد بيژن درويش و ده‌ها چهرة برتر را نمي‌بينم. آن‌هايي که به اين صنعت هويت و اعتبار بخشيدند و اکنون در ميان ما نيستند تا شاهد و ناظر بر برگزاري روز ملي صنعت چاپ باشند و با حضورشان اين روز را مزين کنند. نيستند ولي نامشان هميشه بر لوح صنعت چاپ ايران مي‌درخشد. 11 شهريور براي اهالي صنعت چاپ کشور معنايي ديگر دارد و آن سير پيمايش يک صنعت تأثيرگذار از بدوي‌ترين روش‌ها و دستگاه‌ها تا فناوري روز اين سده است. اين روز يادآور چهره‌هاي فرهيختة اين صنعت و تلخي‌ها و شادکامي‌ها و خاطرات دوراني است که براي هر کدام از شخصيت‌هاي آن مي‌توان قلم‌فرسايي مفصلي کرد. بياييم، به پاسداشت خدمات ارزندة هزاران هزار نفر که اين صنعت را به اينجا رسانيده‌اند، پاسدار هويت‌هاي پايدار صنعت چاپ و چهره‌هاي مطرح و بزرگان باشيم و آنان را در مجامع صنفي تکريم کنيم. بياييم اين امانت را به آيندگان انتقال دهيم و آخر سخن اينکه پاس بداريم هويت‌هايي را که هنوز در کنار ما هستند. يازدهم شهريور روز ماندگاري و پويايي و پاسداشت هويت‌هاي صنعت چاپ کشور است.