عربستان رابطه با ايران را به برجام گره نخواهد زد
حسن هانيزاده در گفتوگو با «آرمان ملي»:
عربستان رابطه با ايران را به برجام گره نخواهد زد
صدر براي برقراري آرامش در عراق استعفا کرد
آرمان ملي- احسان اسقايي: هرچند تحولات عراق در ابتدا و در دوره جديد به نفع رابطه ايران و عربستان نبود اما استعفاي صدر ميتواند در آينده اگر به درگيري بين گروههاي سياسي تبديل نشود؛ نوعي توازن قدرت را در بين گروههاي سياسي در عراق به وجود آورد که از جهتي به نفع ايران و جهت ديگر به نفع عربستان باشد موردي که ميتواند به برقراري رابطه تهران رياض دامن بزند. در اين ارتباط «آرمان ملي» با حسن هانيزاده به گفتوگو پرداخته است. او معتقد است تحولات عراق بر، برقراري رابطه تهران رياض سايه افکنده است.
سفر وزير خارجه عراق به تهران در شرايطي که مذاکرات ايران و عربستان در بغداد به تعويق افتاده را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
سفر وزير خارجه عراق به تهران به دو علت صورت گرفته است. اول اينکه مذاکرات بين ايران و عربستان در بغداد به تعويق افتاده است. از اين منظر بايد به منظور برقراري دوباره اين مذاکرات هماهنگيهايي صورت ميگرفت. در طول يکسال و نيم گذشته پنج دور مذاکره نفسگير بين ايران و عربستان در حوزههاي مختلف صورت گرفت اما مرحله ششم مذاکرات از حساسيت بيشتري برخوردار است زيرا اين دوره از مذاکرات بايد در فاز سياسي انجام شود و در مرحله بعد وزراي خارجه ايران و عربستان در بغداد ديدار کنند. همچنين بيانيه مشترکي بين دو کشور منتشر شود که دستاورد بزرگي براي دولت مصطفي الکاظمي خواهد بود، اما به علت اختلافات داخلي عراق طبيعتا اين مذاکرات متوقف شده است. از اين منظر هدف اصلي اين سفر در اين جهت است که ايران نقش مهم خود را در ايجاد ثبات در عراق ايفا کند.
تا چه ميزان ممکن است عربستان ادامه مذاکره با تهران را به نتيجه مذاکرات برجام متصل کند؟
عربستان سعودي نگاه ويژهاي به مناسبات خود با تهران دارد. البته ممکن است برجام شتاب بيشتري به از سرگيري رابطه رياض و تهران بدهد، اما عربستان سعودي مناسبات خود با تهران را به توافق جديد برجام گره نميزند. بلکه با در نظر گرفتن شرايط جديد منطقه و اينکه محمد بن سلمان وليعهد عربستان در آينده قرار است جانشين پدر شود، از اين منظر به دنبال ايجاد حاشيه امنيت براي خود است.
چالش يمن براي عربستان آيا اين کشور را به سمت برقراري رابطه با تهران سوق داده است؟
عربستان با دو رويکرد و تغيير سياست تن داده و به سمت ايران متمايل شده است اولي مساله تغيير نگاه کاخ سفيد به منطقه است و اينکه دموکراتها و بايدن نگاه مثبتي نسبت به حاکميت بن سلمان ندارند. اختلافاتي که بين تيم بايدن و شخص بنسلمان به وجود آمده، ريشه در قتل جمال خاشقچي روزنامهنگار سعودي، مساله حقوق بشر و جنگ يمن دارد. از اين رو عربستان مجبور به باز تعريف سياستهاي منطقهاي خود به علت فشار کاخ سفيد شده است. دوم اينکه عربستان سعودي با هزينه کرد 350 ميليارد دلار طي 7 سال جنگ يمن هم به لحاظ اقتصادي و هم به لحاظ موقعيت نظامي و سياسي با مشکلات جدي مواجه شده لذا با اينکه عربستان قصد داشت جنگ را ادامه دهد، اما يکي از شروط ايران براي مذاکره با عربستان مساله پايان دادن به جنگ يمن بود را پذيرفت و عربستان سعودي ضمن اينکه اين جنگ را متوقف کرد. در برابر ملت يمن هم شکست خورد که اين مساله باعث شد عربستان به منظور باز تعريف سياستهاي اشتباه خود به سمت تهران متمايل شود.
مقتدا صدر رهبر جريان صائرون از ساختار قدرت در عراق استعفا داد. اين مورد تا چه ميزان ميتواند بر معادلات منطقه تاثيرگذار باشد؟
استعفاي صدر از حضور در ساختار قدرت در عراق موجب شگفت زده شدن تمام رهبران و سياستمداران منطقه شده است و هنوز مشخص نيست اين اقدام صدر يک تاکتيک است يا اقدام صدر کاملا جدي است. استعفا صدر نشان ميدهد صدر نسبت به آينده عراق بهشدت نگران است و حزب بعث سابق عراق به تظاهرات عراق نفوذ کردند تا بين جريانهاي شيعه نوعي تقابل سياسي در خيابانهاي عراق ايجاد کنند. از اين جهت مقتدا صدر مصلحت ملت عراق را بالاتر از منافع حزبي دانست بعد از اينکه احساس کرد برخي هواداران وي از رفتار و بيانيه وي پيروي نميکنند؛ از فعاليت سياسي کناره گيري کرد و اين موجب شد رهبران سياسي عراق به يک راه حل براي پايان دادن به تنشهاي داخلي اخير داشته باشند و طبعتا ممکن است که کناره گيري صدر از قدرت موجب سوءاستفاده برخي هواداران وي شود اما دولت عراق بر اين مورد مسلط خواهد بود و سعي خواهد کرد از طريق گفتوگو مسائل سياسي عراق را حل و فصل کند.
