زودتر از دو سه ماه آینده توافقی صورت نمی‌گیرد

کارشناس مسائل بين‌الملل در خصوص شرايط احياي برجام وتوافق اظهار داشت: آخرين وضعيت برجامي اين است که متني که اتحاديه اروپا و توسط جوزف بورل تنظيم شده است و گفته مي‌شود حدود 38 صفحه است، در اختيار ايران قرار گرفت و بررسي‌ها را انجام داد و پيشنهادات خود را درج کرد و از طريق اروپايي‌ها، اين متن در اختيار آمريکايي‌ها داده شد و بعد از بررسي‌ها، مجدد از طريق اروپايي‌ها به ايران داده شد. به نظر مي‌رسد که در آن متن، آمريکايي‌ها ملاحظات خودشان را مطرح کرده‌اند. اين رفت و برگشت نشان مي‌دهد که دو طرف نسبت به متن پيشنهادي جوزف بورل نه جواب مثبت داده‌اند و نه جواب منفي. اين مطرح کردن پيشنهاد‌ها مجدد نيازمند رفت و برگشت است که ممکن است از طريق پيام باشد و يا اينکه نه، طرف‌ها مجدد به وين برگردند و مذاکره کنند. اميرعلي ابوالفتح با بيان اينکه به نتيجه رسيدن مذاکرات وين به تاخير افتاده است، تصريح کرد: اين تاخير نيازمند رايزني و مشورت‌هاي بيشتر است و اينکه چه زماني به توافق و نتيجه نهايي مي‌رسيم هم مشخص نيست. ممکن است اين اتفاق طي چند روز آينده يا چند ماه آينده يا اينکه کلا هيچ توافقي صورت نگيرد. اين کارشناس سياست خارجي معتقد است که در اين مرحله چند موضوع باقي مانده است. بحثي که آمريکايي‌ها دارند اين است که ايران به تعهدات 2015 برگردد و هرآنچه که برجام 2015 تکليف کرده است، ايران اجرا کند، ولي ايران تاکيد دارد که بايد تضمين‌هاي کافي را داشته باشد که بتواند از عوايد اقتصادي برجام بهره‌مند شود. بحث پايداري توافق نيز از نکات ديگر است که در صورت تغيير دولت در آمريکا، اين توافق پابرجا بماند. همچنين ايران تاکيد دارد که به دستاورد‌هايي به لحاظ فني دست پيدا کرده است، مانند سانتريفيوژ‌هاي نسل جديد، که سرانجام اين‌ها نيز چه مي‌شود، يک اختلاف نظري وجود دارد. آمريکا مي‌گويد ايران از خروج نام سپاه از ليست تروريستي کوتاه آمده است، اما ايران ادعا مي‌کند که چنين شرطي از ابتدا نبوده است. به هر صورت حتي اگر يک کلمه هم مورد اختلاف باشد متن واحد حاصل نخواهد شد. ابوالفتح با اشاره به سخنان برخي از نمايندگان مجلس مبني بر اينکه توافق حاصل شده است، گفت: توافقي حاصل نشده است و اگر توافق شده بود که ديگر نيازي به بررسي ندارد. وقتي طرفين در حال بررسي هستند يعني نکاتي همچنان پابرجاست. نمي‌دانم طرفين به وين برمي‌گردند يا نه، اما به نظرم فعلا اين روند مکاتبات با وساطت اروپا انجام مي‌شود. شوراي عالي امنيت ملي آمريکا نيز اعلام کرده که ايران بايد به ابهامات و سوالات آژانس پاسخ دهد، که اين هم يکي ديگر از موارد اختلافي است و تاکيد دارد که موارد درخواستي آژانس رفع شود و بعد از آن من تعهداتم را انجام خواهم داد. نظر ايران و آژانس و آمريکا هرکدام متفاوت است و براي رسيدن به توافق بايد يک نظر بينابين را در نظر گرفت و اگر ايران و آمريکا صرفا بخواهند حرف خودشان را بزنند، توافق حاصل نمي‌شود. اين کارشناس با بيان اينکه به امضا شدن توافق خوشبين نيستم، تصريح کرد: دلايل متعددي وجود دارد که تا دو سه ماه آينده توافقي حاصل نمي‌شود. اختلاف ايران و آمريکا دو شاخصه دارد که بعيد مي‌دانم اين خواسته‌ها به هم نزديک شود. ايران علاقه زيادي دارد که حتما نسبت به پايداري توافق بعد از دولت بايدن اطمينان حاصل کند، اما دولت بايدن نمي‌تواند چنين تضميني دهد و حتي اگر تضمين دهد، بازهم فاقد اعتبار و ارزش است. نکته بعدي اين است مخالفت‌ها با برجام در داخل آمريکا بسيار بسيار زياد است. برايم عجيب است که بايدن بخواهد بر اين مخالفت‌ها غلبه کند، چراکه در حزب دموکرات هم اين مخالفت‌ها وجود دارد. در اين بين لابي اسرائيل هم بسيار فعال است، سعودي‌ها به‌طور غيرمستقيم، ولي اسرائيلي به‌طور کاملا آشکارا در حال سنگ‌اندازي و مخالفت کردن است.