صفآرايي مخالفان و موافقان برجام در واشنگتن
با تسهيل روند تعاملات ميان ايران و آمريکا با ميانجيگري ديپلماتهاي اروپايي و به دنبال ارائه پاسخ ايران به متن پيشنهادي اتحاديه اروپا اکنون چشم انداز توافق احياي برجام، دستيافتنيتر از هميشه به نظر ميرسد. قرن نو نوشت، با اين حال کارشناسان و مقامات ميگويند تا زمان اعلام توافق هيچ قطعيتي وجود ندارد و آنطور که ديپلماتها ميگويند «ماداميکه درباره همهچيز توافق نشود، درباره هيچ چيز توافق نشده است». علاوه بر اين، همچنان واکنش آمريکا به درخواستهاي مطرح شده در پاسخ نهايي تهران، نامشخص است و در صورتيکه دولت ايالات متحده حاضر به انعطاف نباشد، ممکن است برجام در اوج اميدواري نسبت به احياي آن، فروبپاشد. با اين حال طراحي هوشمندانه و زيرکانه نحوه پاسخ ايران به پيشنهاد اتحاديه اروپا که آن را «پيشنويس نهايي توافق» توصيف کرده بود، عدم انعطاف را براي واشنگتن دشوار کرده است. ساحل شاه، تحليلگر سياسي و عضو ارشد شبکه رهبري اروپا درباره پاسخ ايران به پيشنويس يادشده گفت: منابع متعددي که پاسخ ايران را خواندهاند به من گفته اند که نسبت به پيشنهادات ايران به متن خوشبين هستند. اين مشاور سياستگذاري شبکه رهبري اروپا معتقد است: «پاسخ ايران از نظر طراحي هوشمندانه است: بهطور غيرمعمول به موقع، به لحاظ استراتژيک در چارچوب (يعني درباره تضمينهاي اقتصادي که ايالات متحده در واقع ميتواند با شفافيت و راحتي بيشتري ارائه دهد) و همراه با پيشنهادهاي سازنده در مورد زباني که ميتواند شکاف ها را پر کند». ساحل شاه اضافه کرد: «اکنون توپ واقعاً در زمين ايالات متحده است تا تصميم بگيرد که آيا مايل به انطباق با اين تغييرات و بستن مجدد معامله است يا خير».
مصالحه در وين، منازعه در واشنگتن
برخي تحليلگران معتقدند آنچه توافق احياي برجام را نزديکتر از هميشه کرده، «انعطافپذيري و تساهل دوجانبه» از طرف دو سوي اصلي مناقشه، ايران و آمريکا بوده؛ و اين «طبيعت يک مصالحه» است. با اين حال به نظر ميرسد اکنون تهران و واشنگتن هر يک به نوبه خود در حال اقناع نيروهاي سياسي داخلي و آمادهسازي افکار عمومي کشور خود هستند و به همين دليل هر يک سعي دارند در روايت خود آنچه گرفتهاند را مبالغه کنند و آنچه دادهاند را اندک جلوه دهند؛ و اينها نيز احتمالاً «زمينهسازيهاي پيش از اعلام توافق» و يا «عوارض طبيعي پس از مصالحه مقدماتي» هستند. و واشنگتنديسي احتمالا بار ديگر به عرصه نزاع سياسي مخالفان و موافقان برجام و به عبارتي تقابل دموکراتها و جمهوريخواهان بر سر ايران تبديل خواهد شد. در همين زمينه، پلتيکو در مقالهاي با عنوان «دشمنان و دوستان ايران براي يک منازعه ديگر در دي سي آمادهاند» . اين آشفتگي احتمالا در روزهاي آينده افزايش خواهد يافت، به خصوص اگر مذاکره کنندگان در وين بتوانند پس از ماه ها مذاکره بر سر شرايط توافق کنند. به نوبه خود، کاخ سفيد مي گويد براي مبارزه آماده است. براي مثال، روز پنجشنبه، جيمز ريش از آيداهو، جمهوريخواه ارشد کميته روابط خارجي سنا و منتقد توافق، در توييتي نوشت که ايران، جو بايدن، رئيسجمهور آمريکا را تحت فشار قرار ميدهد تا شرايطي را بپذيرد که به آن اجازه ميدهد «به کار تسليحات هستهاي سرعت ببخشد.» شوراي امنيت ملي کاخ سفيد در اقدامي غيرمعمول در توئيتي، سناتور آيداهو را با صراحت توبيخ کرد: «هيچ چيزي در اينجا درست نيست. ما هرگز چنين شرايطي را نمي پذيريم.» يکي از مقامات کاخ سفيد روز جمعه هنگام تحت فشار قرار گرفتن در نشست مطبوعاتي دولت از وارد شدن به جزئيات خودداري کرد و گفت که صحبت در مورد تاکتيک يا استراتژي زود است زيرا هنوز توافقي براي احياي برجام وجود ندارد. اين مقام افزود: «در صورت دستيابي به توافق، ما کاملاً آماده هستيم تا از آن به طور علني دفاع کنيم، براي کارشناسان و ذينفعان اطلاع رساني کنيم و با متحدان و شرکا هماهنگ کنيم، همانطور که در طول اين فرآيند انجام داده ايم و با رويکرد خود با همه اولويت هاي سياستي سازگار بوده ايم.»
برجام در کنگره
اين بار رفت و برگشت احتمالاً نسبت به سال 2015 که دولت باراک اوباما به دليل تلاش براي ايجاد يک «اتاق پژواک» رسانه اي براي فروش اين معامله به مردم مورد تمسخر قرار گرفت، از شدت کمتري برخوردار باشد. اما بار ديگر، مخاطرات ژئوپليتيکي زياد است و مبارزه احتمالاً بر کنگره متمرکز خواهد شد، جايي که قانونگذاران فرصتي براي بررسي توافق براي احياي برجام خواهند داشت. و در حالي که کاخ سفيد ميتواند بار ديگر روي وتوي رياستجمهوري بهعنوان پشتوانه حساب کند، در يک وضعيت بعيد در صورتي که قانونگذاران آراي کافي براي از بين بردن وتوي رئيسجمهور را به دست آورند.(دو سوم سنا معادل 67 سناتور)، اين بار ماحصل انتخابات مياندورهاي در انتظار بررسي توافق است. براي روشن بودن وضعيت، مذاکرات براي احياي برجام همچنان ممکن است شکست بخورد يا به تعويق بيفتد. ايران به دنبال تغيير در نقشه راه پيشنهادي اروپا براي توافق است و ايالات متحده در حال بررسي گزينهها جهت پاسخ به خواستههاي ايران است. اسرائيل که به شدت مخالف توافق هسته اي است، هفته آينده مشاور امنيت ملي خود را به واشنگتن مي فرستد تا نگراني هاي خود را مستقيماً با کاخ سفيد اعلام کند. در همين حال، مقامات اسرائيلي براي جنگ رواني به رسانهها روي ميآورند تا اطلاعات و ادعاهاي رزرو شده خود را علني کنند و به بايدن و دستيارانش ضربه بزنند.
