تضمینها در بالاترین میزان احتمال تا زمان ریاست جمهوری بایدن است
مهدی مطهرنیا در گفتوگو با«آرمان ملی»:
تضمینها در بالاترین میزان احتمال
تا زمان ریاست جمهوری بایدن است
آمریکا انعطافی از خود نشان نخواهد داد
آرمان ملی- سهیل ثابت: احیای برجام همچنان در دستور کار طرفین این توافق قرار دارد و پس از ارائه متن پیشنویس توافق به پایتختها شامگاه دوشنبه نیز به گفته وزیر امور خارجه کشورمان ایران پاسخ خود به این متن پیشنهادی را به اروپاییها اعلام کرده است. از طرفی با توجه به خبرهایی که از روز گذشته مخابره شده اروپاییها اعلام کردهاند که در حال بررسی پاسخ ایران هستند و آمریکاییها نیز گفتهاند موضوع خود را بهطور خصوصی به جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خواهند گفت. حال با این تفاسیر باید دید خواستههای ایران مورد موافقت غربیها قرار خواهد گرفت یا باز هم شاهد ادامه مذاکرات خواهیم بود. در این راستا برای بررسی تحولات پیرامون احیای برجام ، پاسخ ایران به متن اروپا «آرمان ملی» با مهدی مطهرنیا، آیندهپژوه سیاسی و اجتماعی و تحلیلگر مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
تحولات پیرامون برجام به ویژه پس از پاسخ ایران به متن پیشنویس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را چگونه ارزیابی میکنید؟
مذاکرات هستهای ایران من را همواره به یاد یک طنز به نسبت تلخ میاندازد. اینکه در ایام جوانی برخی تلاش میکنند که قفل فرمان بخرند و سپس خودرو انتخاب کنند. وقتی ما میگوییم که مذاکرات به نتیجه رسیده و رو به پیشرفت است ولی دو بحث تحریمها و تضمینها مانده مثل این است که بگوییم ما یک قفل فرمان خریدهایم و میخواهیم برای آن یک ماشین تهیه کنیم. در ارتباط با پرونده هستهای چه آمریکاییها و چه ایرانیها هدف گذاریهای معناداری کردند که بر اساس آن وارد میز مذاکره شدند. آمریکاییها گفتهاند اجازه نمیدهیم ایران به بمب هستهای دست پیدا کند در حالیکه ایران بارها اعلام کرده که به سمت بمب هستهای نمیرود. ایران غنیسازی اورانیوم در داخل کشور را خواسته که آن را در برجام به دست آورده است. بعد برجام شکل میگیرد و ایران شروطی برای پیاده شدن برجام دارد و آمریکاییها در هدفگذاری خود برای آغاز مذاکرات در زمان اوباما مطلبی را اضافه می کنند. برجام به عنوان یک توافقنامه امضا میشود اما آمریکاییها از برجام خارج میشوند. با وجود اینکه اتفاقهای بسیار فاحش من جمله خروج آمریکا از برجام صورت میپذیرد و هنوز مذاکره در وین ادامه دارد.
پرسش اینجاست که آیا آنچه به عنوان برجام اکنون و ادامه مذاکرات برجام وجود دارد میتواند به امتیازهایی که آمریکا از برجام گرفته و ایران به آن دست یافته است اضافه کند؟ آنچه که در رابطه با اهداف ایران مطرح است ایران گفته همه تحریمها برداشته شود و بعد از امضای برجام 9 شرطی که مقام معظم رهبری به عنوان فرماندهی کل قوا مطرح کرد در آنجا هم صحبت از برداشتن همه تحریمها نه تحریمهای هستهای که تحریمهای مرتبط با بسیاری از پروندههای دیگر ایران مطرح بوده است. اکنون به ظاهر تنها تحریمهایی برداشته میشود که موجب میشود ایران در یک وضعیت بسیار بد اقتصادی قرار بگیرد نه به بهبود اقتصادی بازگردد. چرا که تحریمهای ترامپی با وجود گزارش پولیتیکو برداشته نمیشود بلکه کمرنگ میشود من جمله تحریمهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که شرکتهای وابسته به سپاه پاسداران که دارای استقلال ساختاری هستند میتوانند برای مدتی از تحریمها در امان باشند. صحبت از 3 ماه ، شش ماهه و اکنون یک ساله است. در عمل تا زمانی که چماق تحریمها بالای سر ایران باشد هیچ شرکت بزرگی با شرکتهای ایرانی برای یک سال سرمایه گذاری نمیکند و در عمل اتفاقی رخ نخواهد
داد فقط در روی کاغذ تحریمها برای یک سال برداشته میشود حتی اگر برای 4 سال باشد. چون تنها یک سال طول میکشد با وجود موانع مربوط به FATF و مسائل دیگر حداقل ارتباط میان شرکتها برقرار شود. تازه آیا شرکتهای گوناگون حاضر هستند در مسائل اساسی در ایران سرمایه گذاری کنند.
یکی از مسائلی که بسیار روی آن تاکید شده و در پاسخ ایران نیز بوده است بحث تضمینهای آمریکاست؛ اساسا فکر میکنید آمریکا تضمینها را آنطور که ایران میخواهد عملیاتی خواهد کرد؟
تضمینها تنها در بالاترین میزان احتمال تا زمان ریاست جمهوری بایدن است. تمام ادله موجود تمایل بسیار زیاد به یک دورهای شدن بایدن دارد. نه بایدن که حزب دموکرات نیز در مخاطره بهسر میبرد و در کاندیداهای موجود حزب دموکرات وزن برابر با جمهوریخواهان در وضعیت کنونی دیده نمیشود. این احتمال بالاست که کنگره آمریکا یکدست جمهوری خواه شود و رئیس جمهور بعدی نیز جمهوری خواه باشد. اکنون اگر چه ترامپ در خطر قرار گرفته است اما اگر شگفتی به نام زندانی شدن ترامپ هم صورت گیرد انگشت اشاره او به طرف یک جمهوریخواه همانگونه که در انتخابات کنونی مشخص است میتواند آن فرد ر ا بیشتر در جامعه کنونی آمریکا درست یا غلط مطرح کند. پس تضمینها هم از منظر ساختاری و عاملیتی و حتی ریختاری بین ایران و آمریکا درباب برجام میتواند ادامهدار باشد. 2 سال برای برداشتن تحریمها در حد همین توافقنامه هم یک زمان فرسایشی است. حداقلی که در زمینه توافق مردم خواهانند اثر یک توافق در سفرههای آنان است.
چقدر معتقدید که آمریکاییها برای احیای انعطاف لازم را نشان دهند؟
من انعطافی از آمریکاییها نمیبینم. اینکه بگوییم انعطاف؛ انعطاف تعریفپذیر میشود. آمریکا میگوید ما به برجام برمیگردیم اما تحریمهای پسابرجام را برنمیدارد این آیا انعطاف است؟ تحریمهای دوره ترامپ بعد از امضای توافق برجام در 14 ژوئیه 2015 شکل گرفته است. آیا وقتی آمریکا به برجام بازمیگردد و میتواند مکانیسم ماشه را فعال کند و تحریمهای دوره ترامپ حتی یک تحریم را نگه دارد آیا از خود انعطاف نشان داده است؟ پس بهتر است که انعطاف را تعریف کنیم.
