دانــستنیهـــا
پيري، قلب را زودتر از همه اجزا بدن نابود ميکند
محققان ميگويند: سرعت تخريب سلولهاي قلب در اثر پيري بسيار بالاست. محققان براي پاسخ به اين سوال که چرا با افزايش سن خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي افزايش مييابد؟ عواملي همچون خطرات شناخته شده مانند فشارخون بالا يا کلسترول بالا را بيان کردند که البته کافي نيست. يک مدل از اولين مطالعه در نوع خود از بيمارستان کودکان بوستون اکنون نشان ميدهد: سلولهايي که عضله قلب ما را تشکيل ميدهند، جهشهاي ژنتيکي جديدي را در طول زمان انباشته ميکنند. در حاليکه توانايي ترميم آنها را از دست ميدهند. محققان کل ژنوم 56 سلول عضله قلب را که بهعنوان کارديوميوسيت شناخته ميشوند، از 12 نفر در سنين مختلف، از نوزادي تا 82 سالگي، توالييابي کردند که بهدلايل غيرمرتبط با بيماري قلبي فوت کرده بودند. تيم مطالعه با استفاده از تکنيکها و تجزيه و تحليلهاي پيچيده بيوانفورماتيک، تعداد جهشهاي غيرارثي، معروف به جهشهاي جسمي، را در سلولهاي سنين مختلف مقايسه کردند و همچنين بهدنبال الگوهاي جهشي يا اثرهايي بودند که ممکن است مکانيسمهاي بيماري قلبي را روشن کند. «چودوري»، نويسنده اول مقاله ميگويد: اين اولينبار است که جهشهاي جسمي در قلب انسان در سطح تک سلولي بررسي ميشود. هرچه سلولها مسنتر بودند، تغييرات تک حرفي بيشتري (که بهعنوان انواع تک نوکلئوتيدي شناخته ميشوند) در DNA خود داشتند. الگوي اين جهشها نشان ميدهد که بسياري از آنها در اثر آسيب اکسيداتيو ايجاد شدهاند. «مينگ.هوي.چن»، متخصص قلب در بخش ژنتيک و ژنوميک و گروه قلب و عروق در کودکان بوستون تصريح کرد: از آنجا که قلب هميشه در حال پمپاژ است، انرژي زيادي مصرف ميکند. اين توليد انرژي باعث ايجاد محصولات جانبي شيميايي ميشود که بهعنوان گونههاي فعال اکسيژن يا ROS شناخته ميشوند. وقتي سطح ROS بيش از حد بالا ميرود، ميتواند به DNA آسيب برساند. جهشها با اضافهکردن فشار به آسيب، مسيرهايي را که سلولها معمولا براي ترميم آسيب DNA از آنها استفاده ميکنند، تحتتاثير قرار ميدهند. چودوري گفت: مکانيسمهايي که آسيب DNA را ترميم ميکنند نيز تحتتاثير سن قرار ميگيرند. اگر آسيب اکسيداتيو بهصورت گسترده وجود داشته باشد. محققان دو مسير سيگنالينگ را کشف کردهاند که پس از تولد در قلب انسان کاهش مييابد. اين مطالعه از نظر فني دشوار، بر روي روشهاي توالييابي کل ژنوم تک سلولي و تکنيکهاي بيوانفورماتيکي که در آزمايشگاه کريستوفر والش، در کودکان بوستون، که چودوري و هوانگ اعضاي آن هستند، انجام شد. آزمايشگاه والش اخيرا از روشهايي براي ثبت تجمع جهشها نورونها در افراد مبتلا به آلزايمر استفاده کرده است. بهطور معمول، سلولهايي که به تقسيم خود ادامه نميدهند، مانند سلولهاي قلب، کمتر مستعد جهش هستند، اما محققان دريافتند: کارديوميوسيتها جهشها را سريعتر از برخي انواع سلولهاي در حال تقسيم انباشته ميکنند. محققان محاسبه کردند که آنها بهطور متوسط سالانه بيش از 100 جهش جديد در هر سلول داشتند. هوانگ افزود: سلولهاي قلب همچنين جهشها را با سرعتي سه برابر سريعتر از سلولهاي عصبي جمعآوري ميکنند. علاوه بر مسيرهاي ترميم DNA، جهشها بر ژنهاي دخيل در اسکلت سلولي، داربستي که به سلولها ساختار آنها را ميدهد و ساير عملکردهاي اصلي سلولي را تحتتاثير قرار ميدهد، نيز بهطور موثر وجود دارد. چن، محقق ارشد اين مطالعه با والش و يونجونگ آليس لي ميگويد: با افزايش سن و دريافت جهشهاي بيشتر، اثرات مضري به قلب اضافه ميشود که ممکن است قلب را به بالاتر از نقطه اوج بيماري عبور دهد و ممکن است به جايي برسد که DNA آنقدر آسيب ببيند که قلب ديگر نتواند به خوبي پمپاژ کند. کاوشهاي محققان نشان ميدهد که مطالعه آنها فقط بهدنبال انواع تک نوکلئوتيدي بوده و انواع ديگر جهشها، مانند درج يا حذف DNA را بررسي نکرده است. همچنين، از آنجا که آنها سلولهاي قلب سالم را بررسي کردند، نميتوانند ثابت کنند که جهشها در بيماري قلبي نقش دارند. آنها در آينده قصد دارند جهش در بافت بيماران مبتلا به بيماريهاي قلبيوعروقي مختلف را بررسي کنند. چن، بررسي ميکند که چگونه پرتودرماني و شيميدرماني براي سرطان بر سلامت قلب تاثير ميگذارد و به اين منظور قصد دارد دادههايي را از بيماران سرطاني که بيماري قلبي دارند، جمعآوري کند. چودوري افزود: ما همچنين ميخواهيم به انواع سلولهاي مختلف در قلب نگاه کنيم، چرا که در تحقيقاتمان تعداد محدودي از سلولها را بررسي کردهايم.
اهميت مصرف سبزيجات
متخصصان تغذيه هميشه بر اهميت استفاده منظم از گروه غذايي سبزيجات تاکيد ميکنند، اما بيشتر مردم همچنان توجه چنداني به سبزيجات ندارند. اين متخصصان گمان ميکنند که 2 دليل اصلي براي استفاده کمتر از سبزيجات بايد طعم غيرجذاب و راحتنبودن استفاده از آنها باشند. انواع سبزيجات، در مقايسه با ديگر انواع مواد غذايي، طعم نسبتا تلخي دارند و معمولا هم بهتنهايي خورده نميشوند، بلکه بايد همراه با ديگر موادغذايي پخته شوند يا مراحل آمادهسازي مختلفي را سپري کنند. با اينحال، واقعيت اين است که مصرف منظم سبزيجات در درازمدت ميتواند از ابتلا به بعضي از بيماريهاي مزمن جلوگيري کند يا زمان ابتلا به آنها را به تاخير بيندازد يا اينکه نقش مثبتي در کنترل آنها داشته باشد، اما کدام بيماريها واقعا تحتتاثير استفاده منظم از سبزيجات قرار ميگيرند؟
بيماريهاي قلبي
براساس آمارهاي بينالمللي، بيماريهاي قلبي همچنان در ميان علتهاي اصلي مرگومير انسانها قرار دارند. يک گزارش جامع نشان داد که مصرف منظم موادغذايي سرشار از ويتامين C، کاروتنوئيدها و آلفاـتوکوفرول (نوعي از ويتامين E) با کاهش خطر ابتلا به بيماريهاي قلبيوعروقي، سرطان و همه انواع مرگومير مرتبط است. خوشبختانه با مصرف انواع سبزيجات ميتوانيد مقادير زيادي از اين موادمغذي و ترکيبات را به بدن برسانيد. انواع سبزيجات همچنين منبع خوبي براي دريافت پتاسيم هستند که با کنترل بهتر فشارخون مرتبط است.
