دريچه‌اي به دنياي ذهن هنرمند و انديشمند

آيا شما برن‌بويم، رهبر ارکستر و پيانيست مشهور را مي‌شناسيد؟ حتما مي‌دانيد او يکي از 5 رهبر ارکستر معروف در حال حاضر زنده دنياست که آوازه هنر و نخبگي او در اين سال‌ها به‌همراه محبوبيتش به‌علت مواضعي که درباره فلسطينيان گرفته بيشتر و بيشتر هم شده است. حالا اگر اهل خواندن روزنامه و مطالعه باشيد حتما اسم «ادوارد سعيد» به گوشتان خورده است و در روزنامه‌ها حتما يک يا چند مطلب ترجمه‌شده از او ديده‌ايد. آيا مي‌دانستيد او يک پيانيست بوده و در موسيقي دستي داشته و دوست صميمي «برن بويم» بوده است؟ مي‌دانستيد که او پيشنهاد ايجاد ارکستر ديوان شرق و غرب را به برن بويم داده؟ بله همان ادوارد سعيد معروف ارتباط و دوستي خاصي با دنيل برن‌بويم داشته که براي اهل درک و معنا عجيب و دور از ذهن نيست. خصوصا که هم سعيد هم برن‌بويم در خصوص مساله فلسطين رويکردهايي مخالف با پروپاگانداي صهيونيست‌ها و سياست‌هاي تاييدکنندگان آنان را داشته و دارند. اين دوستي براي هر دو که در طول عمر خويش مليت‌هاي متفاوتي را گرفته‌اند و براي مليت فلسطيني خود در تلاش‌اند تا روزي رنگ آرامش بر اين تکه از جهان حاکم شود، بدون گذر از تفکر و تأمل و آشنايي با افکار هم ميسر نبوده و نيست و جالب اينجاست که در صحبت‌هايي که بين هر دو شکل مي‌گرفته دقايقي پر از تفکر و ايده را براي هم بيان کرده‌اند که براي ماها که با هرکدام تنها با يک وجه آنها آشناييم جالب و خواندني است که بدانيم وقتي برن‌.بويم به پرسش خانه کجاست در اول گفت‌وگوها پاسخ مي‌دهد چرا هميشه بالاجبار مي‌گويد خانه جايي است که در آن مي‌تواند موسيقي اجرا کند! خانه براي ادوارد سعيد چگونه جايي است؟ او يک مسيحي فلسطيني بزرگ‌شده در مصر و تحصيل‌کرده مدارس انگليسي و آمريکايي از خانه چه مفهومي را مي‌جويد؟ سعيد در ايران گاهي به‌خاطر مواضعش مورد غضب بوده و گاهي ستوده شده به همان خاطر، که در دنياي سياست هميشه اين‌گونه است؛ اما در دنياي هم‌نشيني يک اهل فکر و تأمل و يک موزيسين چگونه افکاري داشته و به‌دنبال چه بوده و برن بويم موزيسين طراز اول در اين هم‌صحبتي‌ها چه رويکردي داشته ذهن جست‌وجوگر هر علاقه‌مندي را ترغيب مي‌کند که کتاب «تشابه‌ها و تناقض‌‌ها» را که اخيرا نشر چشمه در ذيل مجموعه گيلگمش منتشر کرده را بخواند. اين کتاب حاصل گفت‌وگوي برن بويم و ادوارد سعيد در 5 سال، پيش از حملات 11 سپتامبر را شامل شده که با ترجمه روان بهزاد هوشمند انجام‌گرفته. کاوش‌هايي در موسيقي و جامعه کتاب «تشابه‌ها و تناقض‌ها»، براي رشد فرهنگ شنيداري و بالابردن درک عمومي‌تر از موسيقي مناسب همه علاقه‌مندان ازجمله موسيقيدان و غيرموسيقيدان است چراکه فرهنگ شنيداري تابعي از فرهنگ جامعه است و رشد آن را مي‌توان برکنار کار تخصصي با توجه به ماهيت انديشه عمق بخشيد.