دنیا نمیخواهد به دوران بدون برجام برسد
امیرعلی ابوالفتح در گفتوگو با «آرمان ملی»:
دنیا نمیخواهد به دوران بدون برجام برسد
ایران ضربالاجل نمیپذیرد
آرمان ملی- سهیل ثابت: مذاکرات وین برای احیای برجام به پایان رسیده، چیزی حدود یک هفته است که متنی تحت عنوان پیشنویس توافق که به گفته جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بهترین متن برای توافق و احیای برجام است به پایتختها فرستاده شده و آمریکا و اروپاییها موافقت خود را با آن اعلام کردهاند و همه منتظر اعلام نظر ایران هستند. این در حالی است که متن مورد نظر در ایران در حال بررسی است و به نظر میرسد تا دغدغههای ایران مخصوصا در خصوص مساله PMD برطرف نشود نباید منتظر اعلام توافق بود. باید منتظر بود دید طی روزها و هفتههای آینده چه تحولاتی حول محور برجام رقم خواهد خورد. در این راستا برای بررسی تحولات برجام، متن پیشنهادی اروپا و علل تلاش اروپا برای احیای برجام «آرمان ملی» با امیرعلی ابوالفتح تحلیلگر مسائل بینالملل و کارشناس مسائل آمریکا به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
با توجه به اتمام مذاکرات و ارائه متن پیش نویس به پایتختهای برجامی نوع مواجهه ایران با متن غربیها و احتمال توافق یا عدم توافق را چگونه ارزیابی میکنید؟
من اطلاعاتی از اتاقهای تصمیمگیری در این قضیه ندارم، این متن در اختیار ایران قرار گرفته که ایران بررسی کند. ممکن است ایران بپذیرد یا نپذیرد و ممکن است زمان طولانی را برای بررسی بخواهد. ولی من به شخصه خیلی خوشبین نیستم چون هنوز یکسری دغدغهها و نگرانیهای ایران برطرف نشده است. یکی از آنها این است که ایران اصرار دارد قبل از هرگونه توافق قضیه PMDتعیین تکلیف شود. در پیشنهاد آژانس این مساله بهطور مشروط و بینابینی در نظر گرفته شده نه اینکه اول پرونده بسته شود. آنچه وال استریت ژورنال آورده و به بخشهایی از متن دست پیدا شده و تیم مقابل آن را برای تحت فشار قرار دادن ایران درز داده میگوید؛ مساعدت میشود که به سرعت این پرونده بسته شود. یکی دیگر از مواردی که باز هم اختلاف نظر بر روی آن است و پولیتیکو بخشی از این متن را فاش کرده و رابرت مالی آن را تکذیب نموده مربوط به تحریمهای سپاه پاسداران است. پولیتیکو میگوید که اروپاییها قول دادند که شرکتهای اروپایی و افراد غیر آمریکایی بتوانند با سپاه یا شرکتهای نزدیک به سپاه در تعامل باشند و تحریم نشوند که بلافاصله رابرت مالی توئیت و صحبت کرد که ما هیچ قولی به کسی ندادیم
و اروپاییها ملزم هستند که تحریمهای ما را رعایت کنند. همه اینها حکایت از این داردکه زمینه در راستای جلب رضایت ایران نیست. از این جهت من بعید میدانم این اتفاقات منجر به توافق نهایی شود و اگر نشود باز هم باید مذاکره کنند و آنقدر مذاکره کنند که به یک متن مشترک مورد توافق همه طرفین برسند که این مساله هیچ تاریخی هم ندارد و ایران هیچ ضربالاجلی را هم نمیپذیرد و غربیها چاره دیگری ندارند که دوباره به شکلی مذاکرات را ادامه دهند.
جوزپ بورل به همه طرفین اعلام کرده بود که این بهترین متنی است که در اختیار همه قرار گرفته است؛ با توجه به اما و اگرهایی که از سوی ایران در این متن وجود دارد؛ این بهترین متن برای غربیها بوده تا ایران؛ چه میزان با این گفته موافقید؟
طبیعی است که وقتی یک طرفی پیشنهادی ارائه میدهد باید بگوید که بهترین است و انتظار هم از اروپاییها و بورل این است که بهترین متن را ارائه دهند. چنانکه اگر ما هم یک طرحی را ارائه دهیم میگوییم بهترین است. مهم این است که همه طرفها این متن را بپذیرند و اگر بهترین بود تاکنون امضا شده بود. وقتی امضا نشده و هنوز بررسی میشود بنابراین برای ایران بهترین نیست. هرچند که الزامی هم ندارد که بهترین باشد یعنی ممکن است که هیچ وقت سند بهتری حاصل نشود ولی باید به نحوی باشد که منافع همه تامین شود. درست مثل اصل برجام که ایران یکسری امتیازاتی را داد و امتیازاتی را گرفت که به مذاکره برد- برد معروف است. قرار نیست تمام امتیازات در سبد ایران قرار گیرد و قاعدتا امتیازاتی هم داده خواهد شد. حال بالاخره بازار گرمی هم هست و اینکه میگویند بهترین است جنگ روایتها و اثرگذاری بر افکار عمومی و شتاب بخشیدن به روند تصمیم گیری در ایران است که این اتفاق بیفتد. اما ایران زیر بار این حرفها نرفته و اگر با این عجله و تهدید اینگونه میخواست پیش برود در جلسه اول مذاکراتی که در دولت آقای روحانی شروع شد و بایدن وارد کاخ سفید شده بود در 17 ماه پیش
باید به نتیجه میرسید و اگر به نتیجه نرسیده به این معنی است که دلیلی ندارد برای ایران ضربالاجل و Forceبگذارند.
بسیاری معتقدند که تلاش اروپاییها برای احیای برجام و رسیدن به توافق برای حل مشکل انرژی خودشان است؟
اروپاییها از اول مصر بودند که ترامپ از برجام خارج نشود، آمریکا به برجام برگردد ولی بضاعت و توان اروپاییها برای اثرگذاری بر کاخ سفید خیلی کم است. البته این مسائل ربطی به جنگ اوکراین و بحران انرژی ندارد و از 4 سال پیش اروپاییها بنا به دلایل متعدد که یکی از آنها موضوع انرژی است مصر هستند که برجام باقی بماند. دیگر دلایل اعم از مساله اجتماعی، امنیتی، اجتماعی، سیاسی، آینده غرب آسیا و موضوع حیثیتی است که حیثیت خود را وسط گذاشتهاند و میخواهند نشان دهند که توانایی نزدیک کردن دو دیدگاه مختلف و متضاد را دارند. هر چند که موضوع انرژی هم وجود دارد و جنگ اوکراین نیز مزید بر علت شده اما اینکه بخواهیم بگوئیم اروپا فقط بهخاطر جنگ اوکراین و کمبود انرژی اصرار دارد که برجام به سرانجام برسد اینگونه نیست. چراکه 3 سال پیش جنگ اوکراین نبود و اروپاییها با بحران انرژی مواجه نبودند هم اصرار بر احیای برجام داشتند. حال به فرض اگر هم توافق حاصل شود انتقال گاز ایران به اروپا سرمایهگذاری و زمان زیادی میخواهد. البته من معتقدم دنیا نمیخواهد به دوران بدون برجام برسد.
