دو دست‌انداز پیش روی نهضت ملی مسکن

آرمان ملي: دولت طرح نهضت ملي مسکن را در شرايطي پيش مي‌برد که گزارش‌ها حاکي از آن است که روند اجراي اين طرح با مشکلاتي نظير تامين مالي، هزينه‌هاي ساخت و در نتيجه استقبال مخاطبان روبه روست و خبرهاي منتشر شده از طرح نهضت ملي مسکن نشان مي‌دهد که تا پايان سال 1400 از ميان بيش از 5. 4 ميليون نفر متقاضي در اين طرح، 2. 3 ميليون نفر واجد شرايط شناخته شده‌اند اما با اين حال به نظر مي‌رسد ادامه کار اين پروژه با چ مشکلاتي از جمله دو مورد تامين مالي و استقبال مخاطبان همراه باشد. اگرچه وزارت راه و شهرسازي همچنان بر ساخت واحدهاي نهضت ملي مسکن با متري 4. 5 ميليون تومان اصرار دارد اما بعضا زمزمه‌هايي مبني بر احتمال افزايش رقم قراردادها به گوش مي‌رسد که يکي از اصلي‌ترين تفاوت‌هاي نهضت ملي مسکن با مسکن مهر، در نحوه محاسبه هزينه ساخت آن است؛ در مسکن مهر همه چيز از قبل مشخص بود و با نرخ ثابتي پيمانکاران موظف به تکميل واحدهاي ساخته شده بودند اما در نهضت ملي مسکن به دليل تورمي که در بخش ساخت و ساز و همچنين نهاده‌هاي ساختماني وجود دارد، قرار نيست با نرخ ثابتي اين پروژه‌ها به اتمام برسد بلکه قراردادها به نحوي است که بر اساس تعديل‌هاي سه ماهه سازمان برنامه و بودجه، در پايان دوره ساخت، به رقم اوليه قرارداد اضافه مي‌شود. در حال حاضر هزينه هر متر مربع ساخت و ساز بدون در نظر گرفتن تعديل‌هاي اعلامي سازمان برنامه و بودجه، 4 ميليون و 750 هزار تومان است. هر چند که عليرضا جعفري معاون وزير راه و شهرسازي و مديرعامل شرکت عمران شهرهاي جديد، رقم قراردادهاي نهضت ملي مسکن را بر اساس نرخ تعديل سه ماهه سوم 1400، متري 6 ميليون تومان عنوان مي‌کند. با اين حال تشکل‌هاي فني مهندسي نسبت به نرخ‌هاي تعديل اعلامي سازمان برنامه و بودجه براي سه ماهه سوم و چهارم 1400، انتقاد دارند و آن را در مواردي که افزايشي بوده، در مقايسه با نرخ تورم و افزايش 57 درصدي دستمزد کارگران، عملا منفي مي‌دانند و در مواردي هم عملا نرخ تعديل‌هاي جديد را کاهشي عنوان مي‌کنند اين در حالي است که گفته مي‌شود 50 تا 70 درصد هزينه‌هاي مسکن را زمين تشکيل مي‌دهد که با حذف قيمت زمين در نهضت ملي مسکن و محاسبه آن به صورت اجاره 99 ساله که در عمل، به معني رايگان بودن زمين است، بخش مهمي از هزينه‌هاي ساخت و ساز کسر مي‌شود. رستم قاسمي وزير راه و شهرسازي اخيرا در يک برنامه زنده تلويزيوني با اشاره به تورم موجود در نهاده‌هاي ساختماني اعلام کرد از شوراي پول و اعتبار درخواست کرده‌ايم تا با افزايش تسهيلات نهضت ملي مسکن از 450 به 700 ميليون تومان در تهران، موافقت کند. به گفته رستم قاسمي، در نهضت ملي مسکن براي واحد 100 متري با احتساب هزينه تمام شده ساخت هر متر 4. 5 ميليون تومان، درخواست وام 450 ميليون توماني کرده بوديم که با آن موافقت شد اما با تورمي که در نهاده‌هاي ساختماني پيش آمده، هزينه ساخت هر متر افزايش يافته است. وزير راه و شهرسازي همچنين مي‌گويد بر اساس اعلام ديوان محاسبات کشور، کمتر از 8. 5 درصد برنامه طرح اقدام ملي مسکن که در دولت يازدهم پايه‌گذاري شد، به مرحله اجرا و پيشرفت فيزيکي رسيد؛ از سوي ديگر وزارت راه و شهرسازي از آغاز به ساخت حدود يک و نيم ميليون واحد مسکوني در دولت سيزدهم خبر داده است که به معناي اين است که بخش اعظم قراردادهاي ساخت مسکن، در اين دولت و با همان متري 4. 5 ميليون تومان با انبوه‌سازان يا ديگر سازندگان به امضا رسيده است هر چند که برخي از سازندگان مسکن اين ارقام را نپذيرفته‌اند اما بخش مهمي از انبوه سازان، با محاسبات سازمان برنامه و بودجه همراهي کرده‌اند اين در حالي است که تا کنون معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازي از اعلام هزينه نهايي تمام شده واحدهاي نهضت ملي مسکن طفره رفته و آن را به اتمام پروژه موکول کرده است. محمود محمودزاده معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازي در آخرين روز تيرماه امسال در يک برنامه زنده تلويزيوني درباره مبلغ آورده متقاضيان در طرح نهضت ملي مسکن و قيمت تمام شده که محل سوال بسياري از شرکت کنندگان در اين طرح است، گفت: مبلغ آورده براي هر دهک متفاوت است، دهک‌هاي اول تا سوم که تحت پوشش کميته امداد و بهزيستي بوده و حدود 800 هزار خانوار هستند، فقط 20 درصد آورده اوليه را بايد تأمين کنند و 80 درصد هزينه با پرداخت تسهيلات دولتي براي آنها محقق خواهد شد. او ادامه داد: قيمت تمام شده ساختمان نيز به بسياري از مسائل بستگي دارد و دولت در تأمين زمين، سود تسهيلات، يارانه انشعابات با هدف کاهش قيمت نهايي ساخت کمک مي‌کند.عليرضا جعفري معاون وزير راه و شهرسازي و مديرعامل شرکت عمران شهرهاي جديد نيز به مهر گفت: هنوز قراردادهايي که به امضا مي‌رسد، بر اساس نرخ تعديل سه ماهه دوم 1400 است و نرخ‌هاي تعديلي که سازمان برنامه و بودجه براي سه ماهه سوم و چهارم اعلام کرده، ملاک قراردادهاي نهضت ملي مسکن نيست. او تأکيد کرد: با اين حال معاونت مسکن و ساختمان مسئول ابلاغ رقم قراردادهاي نهضت ملي مسکن به دستگاه‌هاي تابعه وزارت راه و شهرسازي است و تا کنون اين معاونت رقم جديدي به ما اعلام نکرده است تا در قراردادها با سازندگان لحاظ کنيم در حالي که سازمان برنامه و بودجه همچنان آخرين نرخ تعديلي که اعلام کرده، به سه ماهه‌هاي سوم و چهارم سال 1400 برمي گردد، اما مرکز آمار ايران در گزارشي که اخيراً از تورم بهار 1401 نهاده‌هاي ساختماني منتشر کرده، تورم نقطه به نقطه نهاده‌هاي ساختماني در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته را 43. 4 درصد اعلام کرده است. فرشيد پورحاجت عضو هيات‌مديره کانون سراسري انبوه سازان مسکن در گفت‌وگو با مهر درباره هزينه تمام شده ساخت نهضت ملي مسکن اظهار کرد: سازمان برنامه و بودجه يک قرن است که نرخ‌هاي تعديل پروژه‌هاي عمراني و مسکوني را بر اساس شاخص‌هايي اعلام مي‌کند که اقدام مناسبي است. وي افزود: يک تفاوت مسکن مهر با نهضت ملي مسکن در اين است که در مسکن مهر، نرخ‌ها مقطوع بود و بايد پيمانکاران بر اساس همان نرخ‌ها کل پروژه را به اتمام مي‌رساندند. اما در نهضت ملي مسکن از ظرفيت سازمان برنامه و بودجه در محاسبه هزينه‌ها و نرخ‌گذاري پروژه‌هاي مسکوني براي اولين بار استفاده شد. فعال صنعت ساختمان با بيان اينکه در يک دهه اخير تکانه‌هاي اقتصاد کلان سبب ايجاد تورم شديد در بخش مسکن شد، گفت: علي رغم اينکه هم تورم عمومي داشتيم و هم در نهاده‌هاي ساختماني تورم داشتيم، اما سازمان برنامه و بودجه نرخ تعديل سه ماهه‌هاي سوم و چهارم را منفي اعلام کرده بود.