وصیت ابتهاج: پیکرم را زیر درخت ارغوانم به خاک بسپارید

آرمان ملي: خبر تلخ بود و ناگوار. هوشنگ ابتهاج، شاعرِ نامدار ايراني بامداد روز گذشته در سن 94 سالگي درگذشت. امير هوشنگ ابتهاج، شاعر ايراني اسفند سال 1306 در رشت متولد شد. کودکي‌اش را در رشت گذراند و دوران دبيرستانش را به تهران آمد. ابتهاج از همان جواني سرودن شعر را آغاز کرد و با موسيقي آشنا شد. او سرودن غزل را پيش گرفت و مدتي را به‌عنوان سرپرست برنامه گل‌ها در راديوي ايران مشغول به کار شد. ابتهاج در آن زمان به فعاليت خود در راديو ادامه داد و برنامه‌ گلچين هفته که مربوط به موسيقي بود، را بنا نهاد. او سال 1346 بر سر مزار حافظ مراسم شعرخواني اجرا کرد که با استقبال مردم روبه‌رو شد که وصف اين مراسم در بخشي از سفرنامه معروف «از پاريز تا پاريس» اثر «دکتر باستاني پاريزي» آمده است. امير هوشنگ ابتهاج همواره دانش‌آموزي خودآموخته بوده و سراسر زندگي‌اش را وقف خواندن و سرودن کرده است. او در سال‌هاي اخير به همراه خانواده‌اش در شهر کلن آلمان زندگي مي‌کرد.از آثار مهم هوشنگ ابتهاج (ه. الف. سايه) , نخستين نغمه‌ها، ، سراب، ، سياه‌مشق، فروردين ، شب‌گير، مرداد ، زمين، دي ، چند برگ از يلدا، آبان ، يادنامه، مهر، تا صبح شب يلدا، مهر ، يادگار خون سرو، بهمن ، حافظ به سعي، سايه (ديوان حافظ با تصحيح ابتهاج، هستند. از تصنيف‌هاي دلنشين تو‌اي پري کجايي و تصنيف سپيده (ايران‌اي سراي اميد) از اشعار هوشنگ ابتهاج است. سپيده يا «ايران‌اي سراي اميد» ابتهاج با صداي محمدرضا شجريان و آهنگسازي محمدرضا لطفي به اجرا درآمد. تعدادي از غزل‌ها، تصنيف‌ها و اشعار نيمايي او را خوانندگان و آهنگسازان ايراني نظير محمدرضا شجريان، عليرضا افتخاري، شهرام ناظري، حسين قوامي و محمد اصفهاني به اجرا درآورده‌اند. در باره محل دفن اين شاعر بلند آوازه گفته مي‌شود که پيکرش به ايران منتقل و خاکسپاري صورت خواهد گرفت. در همين راستا دبير اسبق جشنواره شعر فجر از وصيت هوشنگ ابتهاج درباره محل دفنش خبر داد. رضا حميدي گفت: مرحوم هوشنگ ابتهاج (سايه) اين اواخر مي‌گفت: دلم مي‌خواهد کنار درخت ارغوانم دفن شوم. او اواخر عمر به نزديکانش و دخترش يلدا بارها گفته بود مايل است در ايران و در کنار درخت ارغوان به خاک سپرده شود. وي اعلام کرد: دخترش يلدا در حال پيگيري انتقال پيکر ابتهاج به ايران است و در اين زمينه با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي رايزني مي‌کند. به گفته وي، ترجيح خانواده سايه اين است که اگر در کنار درخت ارغوان دفن نشود، در آلمان به خاک سپرده شود. حميدي با بيان اين‌که بامداد ديروز با دختر ابتهاج در اين باره صحبت کرده است، گفت: ابتهاج متعلق به مردم ايران است و خانواده او دوست دارند پدرشان در وطنش به خاک سپرده شود.

پيام تسليت رئيس جمهور

رئيس جمهور در پيامي درگذشت شاعر پرآوازه، مرحوم امير هوشنگ ابتهاج را به خانواده، جامعه فرهنگي و هنري و مردم ادب‌پرور ايران تسليت گفت. سيد ابراهيم رئيسي در پيامي با تسليت درگذشت شاعر پرآوازه، مرحوم امير هوشنگ ابتهاج تصريح کرد: اين غزل‌سرا و پژوهشگر ادبي که فصل ماندگاري در غزل فارسي ايجاد کرد، با خلق آثار ادبي فراوان به ويژه با مضامين اجتماعي و حماسي و ترويج روحيه آزادي‌خواهي و استکبارستيزي در کنار لطافت عاشقانه آثارش، نقش موثري در حفظ گنجينه غني ادبيات فارسي و ترويج و گسترش فرهنگ ايران داشت. متن پيام رئيس جمهور به شرح زير است؛ درگذشت شاعر پرآوازه کشورمان، مرحوم امير هوشنگ ابتهاج موجب تأسف و تالم خاطر شد. اين غزل‌سرا و پژوهشگر ادبي که فصل ماندگاري در غزل فارسي ايجاد کرد، با خلق آثار ادبي فراوان به ويژه با مضامين اجتماعي و حماسي، و ترويج روحيه آزادي‌خواهي و استکبارستيزي در کنار لطافت عاشقانه آثارش، نقش موثري در حفظ گنجينه غني ادبيات فارسي و ترويج و گسترش فرهنگ ايران داشت و نام خود را در تاريخ ادبيات و هنر اين مرز و بوم ماندگار کرد. اينجانب فقدان اين چهره فرهيخته را به خانواده محترم، جامعه فرهنگي و هنري و مردم ادب‌پرور ايران تسليت عرض مي‌کنم و از درگاه خداوند براي ايشان رحمت و رضوان الهي و براي بازماندگان صبر و سلامتي مسألت دارم.

دلنوشته سيد حسن خميني

يادگار امام در صفحه اينستاگرام خود نوشت:نوجوان بودم که اولين بار نام «سايه» به گوشم خورد. وقتي غزل جاودانه «نشود فاش کسي آنچه ميان من و توست» را خواندم و مبهوت مضمون و ساختار عالي آن شدم و فهميدم که شاعر آن، ه. الف.سايه است.هيچگاه او را از نزديک نديدم، ولي احساس مي کنم او را مي شناسم. شايد اين حس بيش از هر چيز مرهون کتاب بي نظير «پير پرنيان انديش» باشد. جالب آنکه تاکنون نويسندگان خوش ذوق اين کتاب را هم ملاقات نکرده ام ولي به نظرم اين کتاب در معرفي يک شخصيت، کاري است فراتر از معمول و با دقت و ذوق و نکته سنجي و در قالبي بسيار دلنشين و جديد نگاشته شده است. و احتمالا همين کتاب دو جلدي بيشتر سايه را براي امثال من ملموس کرده است. زبان شعر هوشنگ ابتهاج سعدي گونه است و از پيچيدگي هاي سبک هندي فاصله دارد و کمتر رندي هاي حافظ را همراه دارد و اگرچه در چند غزل طنين ترقص مولانا را همراه شعر خود کرده اما باز هم استحکام اشعارش به سعدي مي ماند. و همين هم طعم سخن او را دلنشين تر مي سازد. بگذريم. ابتهاج بي‌ترديد از سرآمدان شعر عصر ماست. خدايش رحمت کند. اميد آنکه-چنانکه سروده بود -اينک هم بگويد«مژده بده مژده بده يار پسنديد مرا»

به ايران عشق مي‌ورزيد

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در پيامي درگذشت اميرهوشنگ ابتهاج (سايه) شاعر نامدار ايراني را تسليت گفت. در متن پيام محمدمهدي اسماعيلي آمده است: «خبر درگذشت استاد اميرهوشنگ ابتهاج متخلص به «سايه» از شاعران و اديبان ارجمند کشورمان موجب تاسف و تاثر بسيار شد. ترديدي نيست که شعرهاي فاخر و شورانگيز زنده ياد ابتهاج جايگاهي بلند در شعر و ادب معاصر دارد و از صولت و صلابت سترگي برخوردار است. ايشان به مدد ذوق خدادادي، استادانه مضامين اجتماعي‌ را در شعر فاخر خويش به کار گرفت و با سرودن تصنيف‌هاي ماندگاري همچون «سپيده» (ايران ‌اي سراي اميد) از زمره شاعراني بود که به سرزمين گهربار خويش صميمانه عشق مي‌ورزيد.

اعلام آمادگي وزارت ارشاد براي انتقال پيکر

دستيار وزير فرهنگ از آمادگي اين وزارتخانه براي انتقال و تشييع پيکر زنده ياد اميرهوشنگ ابتهاج (سايه) به ايران خبر داد. محمود شالويي، دستيار وزير و مديرکل حوزه وزارتي به نمايندگي از وزير فرهنگ در تماس تلفني با يلدا ابتهاج، دختر زنده ياد اميرهوشنگ ابتهاج ضمن ابلاغ پيام تسليت دکتر اسماعيلي، وزير فرهنگ به ايشان، از آمادگي اين وزارتخانه براي هرگونه همکاري در انتقال پيکر مرحوم هوشنگ ابتهاج (سايه) به ايران و تشييع اين شاعر معاصر در وطن خبر داد. دستيار وزير فرهنگ در اين زمينه گفت: يقيناً سايه يکي از افتخارات شعر و ادب کشور ماست و اينک که او را از دست داده‌ايم موجب تاسف و تاثر است. شالويي در ادامه گفت: از زمان بستري شدن استاد سايه در بيمارستان بنا به تاکيد وزير محترم فرهنگ ما از طريق خانم يلدا ابتهاج همواره جوياي آخرين وضعيت سلامتي او بوديم. امروز هم بلافاصله پس از دريافت خبر درگذشت او، در تماس تلفني با دختر آن زنده ياد، پيام تسليت وزير محترم را به خانواده ايشان ابلاغ و مراتب همکاري و همراهي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را به منظور انتقال پيکر سايه به ايران اعلام کرديم.

واکنش هنرمندان

در پي درگذشت هوشنگ ابتهاج، شاعرِ نامدار ايراني هنرمندان موسيقي که برخي از آنها تجربه ساخت آثاري را با اشعار اين هنرمند دارند، در صفحات مجازي خود به درگذشت اين شاعر واکنش نشان دادند. هنرمنداني چون همايون شجريان، عليرضا قرباني، علي قمصري، سلمان سالک، سعيد فرج‌پور، کيوان ساکت، حسين پرنيا، کيهان کلهر، حسين عليزاده، علي‌اکبر شکارچي، حسين‌ بهروزي‌نيا، مهيار عليزاده و... در صفحات رسمي خود در اينستاگرام در واکنش به درگذشت اين شاعر مطالبي را منتشر کرده‌اند. همايون شجريان نوشت: «از آن شبي که نامم را برگزيدي، همان شبي که اين شعر به آوازِ پدر خوانده مي‌شد، دانه‌ مهرت در دلم گذاشتي و امروز مي‌روي پيش آن يار ديرين و ياران همنشين. بدرود عزيزترين.» عليرضا قرباني ديگر هنرمند کشورمان در اينستاگرام خود نوشت، «سايه جان، سايه سبز شما همواره بر اين سرزمين گسترده خواهد ماند. بدرود‌ اي ترانه هميشه ماندگار …» کيهان کلهر نوازنده چيره دست کشورمان در رثاي هوشنگ ابتهاج نوشت: «چه داغ‌ها چه زخم‌ها چه دردها چها که نديديم تابستان بي‌سايه هم ديديم»