هيچ مقام و صاحب منصبي بالاتر از قانون قرار نميگيرد
عليرضا بهشتي مطرح کرد:
هيچ مقام و صاحب منصبي بالاتر از قانون قرار نميگيرد
يک عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي در مراسم عزاداري مجمع ديني احياي فضيلت گفت: مهم اين است که امر به معروف و نهي از منکر يک سازوکار سالم ماندن جامعه و حکومت به عنوان بخشي از جامعه است. اين روزها وقتي که يک ماشيني را درست ميکنند، ما با يک سيستمي سروکار داريم که لازمه درست کار کردن آن اين است که دستگاههاي عيب ياب به آن وصل شده باشند؛ دستگاههايي که وقتي آن ماشين درست کار نميکند عيوب را نشان بدهند تا براي رفع آن عيوب تعميرکاران و مهندسان اقدام کنند و يا اينکه از دستگاههاي خودکار براي رفع عيوب بهره ببرند. عليرضا بهشتي افزود: امر به معروف و نهي از منکر چيزي بيشتر از اين نيست. يعني ما حتي اگر وحي را نداشتيم، امروزه با عقل بشري و تجربه چند هزار ساله بشر به اين نتيجه رسيده که بايد چنين دستگاههاي عيب يابي را در کارهاي جمعي تعبيه کند تا مطمئن باشد آن کار جمعي درست عمل ميکند و در مسيري که براي آن طراحي شده حرکت ميکند. اين از موضوعات و سازوکارهايي است که بهطور مشترک عقل و وحي بر درستي و ضرورت آن صحه ميگذارند. ولي ما اين افتخار را داريم که 14 قرن قبل براي جامعه نوپاي اسلامي اين سازوکار عيب يابي و اصلاح تشريح، توضيح و توصيه شده است. وي يادآور شد: امروزه در فن حکومتداري و اجتماعات بشري درباره سه بعد از همين امر به معروف و نهي از منکر با عناوين ديگر بحث ميشود. يکي از ابعاد امر به معروف و نهي از منکر بين مردم و مردم است. در جامعهاي که دغدغه سلامت و سامانمند وجود داشته باشد، همه انسانها بايد نگران وضعيت جامعه باشند و اينکه جامعه دارد به چه سمتي ميرود. آيا روابط در اين جامعه سالم و انساني است؟ آيا اصول و ارزشهاي اخلاقي محترم شمرده ميشود؟ عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس ادامه داد: برخي از مظاهر بد و اجراي تنزل يافته امر به معروف و نهي از منکر در جامعه حساسيتهايي را در جامعه به وجود آورده است. آنچه که از احاديث و روايات درباره سطوح، اشکال و مراحل امر به معروف و نهي از منکر به دست ما رسيده را لابد شنيدهايد. همه اينها معطوف به يک مسأله است؛ هشداري که نسبت به انجام ندادن کار ناپسند يا دعوتي که براي انجام دادن کار پسنديده انجام ميگيرد، اثرگذار باشد. وي اظهار داشت: امروزه با چيزهايي که علوم روانشناسي و تعليم و تربيت به ما ميآموزد ميفهميم که کجا و به چه زباني و در چه فرصتي بايد مطلبي را گفت تا تأثيرگذار باشد. اتفاقا همين امر به معروف و نهي از منکر در رابطه مردم با هم و عملکرد بد آن در طول تاريخ جامعه اسلامي موضوع مناقشات بسيار بين عالمان و فقيهان شيعه و سني بوده است. چنانکه در برخي از موارد اين مشاهده ميشود که فقها و حتي متکلمين امر به معروف و نهي از منکر را تعطيل اعلام ميکنند. چون ميبينند ضرر شيوهاي که برخي افراد براي امر به معروف و نهي از منکر به کار گرفتهاند بيشتر از سود آن است. بهشتي با اشاره به اينکه بعد دوم امر به معروف و نهي از منکر به وظيفه حکومتها در برابر مردم بر ميگردد، تصريح کرد: اين وظيفه در اشکال مختلف ميتواند خودش را نشان بدهد. مهم اين است که امر به معروف و نهي از منکر از سوي حکومت نسبت به شهروندان بايد در يک چارچوب و ابزار معين صورت بگيرد؛ به اين چارچوب و ابزار معين «قانون» ميگوييم. هيچ مقام و صاحب منصبي بالاتر از قانون قرار نميگيرد. وي با تأکيد بر اينکه قانون بايد مشروعيت و مقبوليت داشته باشد، افزود: قانوني مشروعيت و مقبوليت دارد که براي همه يا اکثريت قريب به اتفاق شهروندان قابل پذيرش باشد. بنابراين مسئولان اگر ميخواهند امر به معروف کنند صرفا از طريق قانون ميتوانند آن را انجام دهند و مردم هم بر اين نظارت دارند.
