توافق در گرو حل مسائل پادماني است
عبدالرضا فرجيراد در گفتوگو با «آرمان ملي»:
توافق در گرو حل مسائل پادماني است
آمريکا مساله تضمين را پذيرفته است
آرمان ملي- پورحسين: چندي پيش جوزف بورل، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، پيشنويس تعديل شدهاي را در اختيار ايران و مسئولان ايالات متحده آمريکا قرار داد و اعلام کرد که در صورت پاسخ مثبت طرفين مذاکراتي آغاز خواهد شد که به عنوان آخرين فرصت طرفين براي به نتيجه رسيدن مذاکرات خواهد بود. در همين راستا مذاکرات غيرمنتظرهاي در وين آغاز شد، با اين معني که دو طرف حاضر شدهاند در مواضع خود تجديدنظر کنند. تعديل مواضعي که هنوز در وين نتيجهاي در پي نداشته است. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با عبدالرضا فرجيراد، سفير پيشين ايران در نروژ داشته است که در ادامه ميخوانيد.
ايران و آمريکا در خصوص چه مواردي در مذاکرات از خود انعطاف نشان دادهاند؟
چند روز قبل از شروع مذاکرات بايدن و ديگر شخصيتهاي سياسي آمريکا و حتي رابرت مالي که موضع متعادلي دارد، اعلام کردند که به هيچ وجه سپاه را از ليست تحريمها خارج نخواهند کرد. در اين ميان وقتي زمان مذاکرات اعلام شد مشخص گرديد که چرا طرفهاي آمريکايي آن قدر اصرار بر اعلام چنين خبري دارند. آنها يک سياست تبليغاتي ضد فشار را در پيش گرفته بودند که وقتي مذاکرات آغاز ميشود فشار داخلي و از جمله کنگره، اسرائيل و اعراب را از دوش خود بردارند و نشان دهند که قرار نيست در اين دور مذاکرات چنين امتيازي به ايران داده شود. با آغاز مذاکرات، اعلام شد که ايران خروج سپاه را از دستور کار خارج کرده است. حتي برخي چهرهها که به عنوان مشاور تيم مذاکره کننده شناخته ميشوند؛ اعلام کردند که از ابتدا هم صحبتي در رابطه با خروج سپاه از ليست مطرح نبوده است که اين صحبت اين اطمينان را داد که در اين دور از مذاکرات ديگر ايران بحث خروج سپاه را مطرح نميکند. در مقابل خبرهايي هم منتشر شد که اطمينانهايي در اين پيش نويس به ايران براي تضمين و عدم خروج آمريکا از برجام داده شده که جزئياتي از آن منتشر نشده است.
ايران در مقابل تعديل نظر خود، چه مواردي را درخواست کرده است؟
آمريکا در مقابل ملزم شده است که تضميني در خصوص رفع تحريمها به ايران بدهد. نظر به اينکه اين تضمين احتمالي در واقع چيزي نيست که کنگره به تصويب برساند، طبيعتا بايد براي کوتاه مدت و در دوره حاکميت دو سال و چند ماهي که بايدن در کاخ سفيد حضور دارد، طراحي شده و شايد هم اروپاييها در آن نقشي داشته باشند. به نظر ميرسد که ايران در مقابل اين تضمين نه چندان محکم، خواسته ديگري را مطرح کرده است. آن هم حل مشکل پادمان که در ماههاي اخير باعث نگراني ايران شده است. منظور از پادمان، سيستم نظارتي آژانس بينالمللي انرژي اتمي است که فعاليتهاي هستهاي کشورها را کنترل ميکند. آژانس بينالمللي انرژي اتمي در وين چند دپارتمان دارد. دپارتمان خاورميانه، آسياي شرقي، اروپا و روسيه اما براي ايران يک دپارتمان خاص ايجاد کرده است. در توافق 2015 آژانس تمام پروندههاي ايران را بست و پاسخهاي ايران را قانع کننده تشخيص داد و به همين دليل توافق هم بهدست آمد. اما در سال 2018 با سرقت اسناد، آژانس درخواست بازديد از چند سايت را کرد که پس از بازرسي و پيدا کردن نمونههاي اورانيوم سئوالاتي را مطرح کرد که هنوز پاسخي نگرفته است، هرچند که ايران اعلام کرده است که به علت خرابکاري دشمنان و آلوده بودن ابزار بوده است. آژانس ميخواهد بداند که اورانيومي که در اين سايتها غني شده آن اورانيوم در چه محلي قرار دارد. شايد اين قسمت دوم بيشتر براي آژانس اهميت داشته باشد. اين اورانيوم کجاست و چه ميزان بوده است.. به همين جهت گروسي چند روز قبل از شروع مذاکرات در اين باره تبليغات پر سرو صدايي را راه انداخت. وي حدس زده بود که مذاکره کنندگان ايراني در وين بر کنار گذاشتن اين مساله از دستور کار آژانس تاکيد خواهند کرد.
با اين وجود ميتوان در وين به توافق رسيد؟
اگر مساله پادماني را بتوانند در وين حل و فصل کنند توافق انجام خواهد شد. البته آمريکا و اروپا تاکيد ميکنند که اين موضوع فرا برجامي است و ارتباطي با مذاکرات ندارد و بايد بين ايران و آژانس بينالمللي انرژي اتمي حل شود. در تماس وزير خارجه ايران با دبيرکل سازمان ملل، وزيرخارجه ايران اطمينان داد که ايران بهدنبال سلاح هستهاي نيست و از دبيرکل خواست که اقدامي انجام دهد. اين صحبتها به اين علت صورت گرفت که آژانس زير نظر سازمان ملل است و دبيرکل ميتواند تاثيرگذار باشد. در خبرهاي منتشر شده از منابع نزديک به شوراي امنيت ملي تاکيد شده که در صورت توافق نبايد پرونده ديگري مطرح شود که منظور همين مساله پادماني است. در همين راستا به نظر ميرسد گره کار موضوع پادمان است و آقاي مورا هم در آخرين مصاحبه امروز اعلام کرد که گفتوگوهاي فني ادامه دارد. در اين ميان حضور آقاي کمالوندي در مذاکرات وين نيز دلالت از اين دارد که ايران به دنبال حل مشکل با آژانس بينالمللي انرژي اتمي است تا توافق صورت پذيرد. در اين ميان روسها اول راضي نبودند و اعلام کردند که فقط بايد در چارچوب برجام گفتوگوها ادامه يابد ولي از ديروز نظرشان عوض شده و آقاي اوليانوف بر خلاف لاوروف پالسهاي مثبت ميفرستد. به همين علت اين احتمال وجود دارد که غرب با گرفتن تعهداتي چراغ سبز را به آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي حل و فصل اين موضوع نشان دهد و در نهايت توافق در وين شکل گيرد.
