اروپا هم ممکن است براي خريد انرژي از ايران تحريمها را دور بزند
حسن بهشتي پور در گفتوگو با «آرمان ملي»:
اروپا هم ممکن است براي خريد انرژي از ايران تحريمها را دور بزند
اروپا زمستان سختي در پيش دارد
آرمان ملي- پورحسين: رئيسجمهوري ايران در تماس تلفني با همتاي فرانسوي خود با اشاره به نقض مکرر و فاحش تعهدات از سوي آمريکا و همچنين عدم پايبندي سه کشور اروپايي عضو برجام به تعهدات خود در اين توافق بينالمللي، گفته است که آمريکاييها با وضع تحريمهاي جديد تعهدات خود را بهطور آشکار نقض کرده و حتي تحريمهاي جديد را به حوزه اقلام بشردوستانه هم کشاندند. رئيسي با تاکيد بر اينکه هم آمريکا و هم اروپاييها بايد به تعهدات خود در برجام عمل کنند، افزوده است که در هر مذاکرهاي بايد حقوق ملت ايران استيفا و منافع ملت ما تامين شود. رئيسجمهوري فرانسه نيز در اين تماس تلفني اذعان کرده است که ايران و فرانسه ميتوانند با همکاري خود در جهت برقراري صلح و ثبات در منطقه نقشآفريني کنند. امانوئل مکرون با اشاره به خروج يکجانبه آمريکا از برجام و توقف اجراي اين توافق بينالمللي، اظهار کرد که به دنبال راه حلي براي اين موضوع هستيم و اميدواريم دوباره مذاکرات آغاز شود. اين تماس تلفني به نظر ميرسد فارغ از مساله برجام، جنبههاي ديگر نيز دارد که «آرمان ملي» در راستاي بررسي آن گفتوگويي با حسن بهشتي پور، تحليلگر ارشد مسائل بينالملل داشته است که در ادامه ميخوانيد.
تماس تلفني امانوئل مکرون با رئيسجمهوري ايران با چه اهدافي صورت گرفته است؟
به نظر ميرسد کـــه تمــــاس تلفني مکــــرون با رئيسجمهوري ايران با چند هدف صورت گرفته است که يکي از آنها زندانيان فرانسوي در ايران هستند و در اين خصوص گويا رايزنيهايي شده است. از سوي ديگر فرانسه در تلاش است تا نفت ايران را به بازارهاي جهاني بازگرداند. امروز اروپا به گاز و نفت ايران نيازي ضروري دارد زيرا اروپا زمستان سختي را در پيش دارد و تلاش ميکند از هر منبعي که ميشود بر اين زمستان سخت چيره شود و براي خود انرژي و منابع ايمن تامين کند. فرانسه ميداند که اگر ايران وارد بازارهاي بينالمللي شود، اين کشور منافع قابل توجهي به دست خواهد آورد و نگراني آنها نيز در حوزه انرژي تا حدود زيادي برطرف ميشود. اولويت دوم و سوم فرانسه شايد مساله روسيه و اوکراين باشد زيرا تا پيش از وقوع جنگ اوکراين، کشورهاي مهم اروپا نظير آلمان و فرانسه رابطه نسبتا خوبي با روسيه داشتند و مراودات زيادي با يکديگر داشتند. مشخصا شايد تنها کشوري که امروز از نزديکي ايران و روسيه هراس دارد، آمريکا باشد و مشخصا اروپا در اين خصوص خيلي نگراني ندارد. با اين وجود شکي وجود ندارد که جنگ اوکراين تمام معادلات امنيتي جهان را برهم زده است و شاهد صف بنديهاي جديدي در عرصه بينالملل هستيم. فرانسه امروز ميخواهد ميانجيگري کند تا ايران و آمريکا به توافق رسيده و انرژي ايران راهي بازارهاي جهاني شود. فرانسه در گذشته نيز در صنايع ايران سرمايهگذاريهايي کرده است که براي آنها منافعي داشته و بدشان نميآيد که بار ديگر به اين منافع اقتصادي دست پيدا کنند. فرانسه مشخصا روي بازارهاي حمل و نقل هوايي، خودروسازي و صنايع انرژي ايران حساب ويژهاي باز کرده است.
چنين ميانجيگريهايي ممکن است به نتيجه ختم شود؟
ايران امروز همچنان ضمانت ميخواهد و تا شايد در عمل نظرش جلب نشود، توافق را امضا نکند. امروز خواسته آمريکا از ايران اين است که درخواستي در کوتاه مدت نداشته باشد و به فکر منافع ميان مدت و بلندمدت باشد. اين کليت امر است زيرا به نظر ميرسد که آمريکا در نظر دارد تا با چند توافق با ايران به سمت و سوي مدنظر خود پيش رود و خاورميانه را در آرامش به متحدان خود واگذار کند و به سمت خاور دور رود اما ايران نياز امروز خود را نيز ميسنجد و حاضر نيست در مقابل منافع اندک، دستاوردهاي هستهاي خود را از دست دهد. اين روند مشخصا در صورتي به توافق ختم ميشود که يکي از طرفين اندکي از مواضع خود کوتاه آيد.
در صورتي که توافق ميان ايران و آمريکا رخ ندهد و اروپا نيز در بحران انرژي غوطه ور شود، ممکن است آنها نيز به صورت مخفيانه از ايران انرژي خريداري کنند؟
اين احتمال وجود دارد که اروپا به صورت غيرعلني و مخفيانه اقداماتي انجام دهد و تحريمها را دور زده و اندکي از ايران انرژي وارد کنند اما اين رويه نميتواند به صورت علني انجام شود. امروز 80 درصد مبادلات جهان با دلار انجام ميشود و اروپا هنوز اين توانايي را ندارد تا بتواند هژموني اقتصادي آمريکا را نقض کند. امروز شرکتهاي فرانسوي حاضر نيستند طعم تحريم را بهخاطر ايران بچشند زيرا منافع بيشتري در تجارت با آمريکا نصيب آنها ميشود. اين ريشه در اين دارد که فقط يک درصد اقتصاد جهان به ايران وابسته است. اگر حجم اقتصاد ايران فراتر از اين ميزان بود شايد اصلا چنين اتفاقاتي رخ نميداد و آمريکا به اين سادگي ايران را تحريم نميکرد. مشخصا امروز فرانسه از تبعيت از سياستهاي آمريکا به صورت کامل استقبال نميکند اما حاضر نيست اقتصاد خود را نيز به خطر بيندازد. امروز کشورهايي نظير چين و روسيه تلاش ميکنند تا نقش دلار را در مبادلات جهاني کاهش دهند. امروز دلار آمريکا به جهان تحميل شده است و به آساني نميتوان از زير فشار آن خارج شد. امروز در حوزه نفت اروپا به آساني نميتواند تحريمها را دور بزند زيرا نفتکشها و منابع نفتي رديابي ميشوند و مشخصا اين امر برملا ميشود اما شايد بتواند به شيوههايي همچون چين، اندکي از انرژي خود را از طريق ايران تامين کند. محمولههاي کوچک نظير بنزين و پتروشيمي شايد مسير راحتتري باشد براي دور زدن تحريمها و خريد از بازار ايران. به هر حال اينها پيش بينيهايي از آينده نزديک است و با اين وجود بايد منتظر ماند و ديد که چه اتفاقي در عمل رخ ميدهد.
