لزوم بهره‌مندي حداکثري از روابط

اينکه عده‌اي معتقدند سفر اردوغان و پوتين به تهران در راستاي نوعي تقابل با حضور بايدن در منطقه و ايجاد اتحاد سه‌جانبه‌اي در برابر اتحاد عربي- اسرائيلي و آمريکايي است چندان درست به نظر نمي‌رسد. چرا که اساسا ترکيه خود يکي از کشورهاي عضو ناتو است و در آن جبهه تعهد داشته و حتي قوي‌ترين نيروي نظامي زميني ناتو از آن اين کشور است. لذا اساسا اين فرض اشتباه است که جبهه شرق و غرب ايجاد شود يا در قبال کشورهاي عرب منطقه تحرکاتي صورت پذيرد. همان‌طور که شاهديم روسيه خود با قطر، امارات، عربستان و ديگر کشورهاي عرب، مناسبات خوبي دارد. هرچند که ايران نيز نبايد به دنبال اين رويکرد باشد و منافع ايران اين نيست که در يک بازي دوقطبي قرار بگيرد. خوب است که در همه قطب‌ها و طرف‌ها حضور قوي داشته باشيم که منجر به يک رقابت و توازن مثبت شود که باعث گردد بيشترين منافع و عايدي‌ها براي کشور فراهم شود. حضور در يک قطب منافع حداقلي مي‌آورد در حالي که اگر در همه قطب‌ها باشيم و رقابت و جود داشته باشد منافع حداکثري را مي‌توان به بار آورد. نمونه حداکثري اين مساله را نيز مي‌توان در رويکرد کشور هند ديد که هم روابط خوبي با روسيه دارد و هم‌زمان روابط مثبت اقتصادي نيز با چين دارد. هرچند که مشکلات امنيتي و مرزي هم داشته باشد. لذا ما در جبهه مقابل اعراب نخواهيم بود و حتما بايد در کنار اعراب باشيم. البته شايد برخي دوست داشته باشند که همه چيز دوقطبي تعريف شود اما واقع مطلب آن است که اين دوقطبي‌ها چيزي جز ضرر و زيان نخواهد داشت. اگر بخواهيم روابط خوب و موثري با شرق داشته باشيم ؛ اين رويکرد نبايد به اين معني باشد که به همين روابط محدود شود، چراکه بايد براي کسب حداکثر منافع بتوانيم با غرب نيز ارتباط برقرار کنيم و جبهه غرب نيز ترغيب شود تا با ايران همکاري بيشتري داشته باشد. البته طي 42 سال گذشته هيچگاه ايران و روسيه روابط استراتژيک خيلي بالايي حداقل در خصوص روابط اقتصادي نداشته‌اند و امروز هم که اين اتفاق رخ داده به دلايل مشخص است. پيش از اين روابط اقتصادي ايران با روسيه 3 ميليارد دلار بوده است. لذا هر آنچه ايران علاقه نشان مي‌داده طرف روسي قدم موثري برنداشته است. همين شرکت روسي گازپروم زماني که تحريم‌ها برداشته شد به تهران آمد و قرارداد بست اما با روي کارآمدن ترامپ و خروج آمريکا از برجام، گازپروم هم مانند ساير شرکت‌هايي همچون توتال از ايران رفت. اينکه امروز شرايط تغيير کرده و روابط روسيه و ايران به جهت مناسبات اقتصادي بهبود پيدا کرده نيز به دليل جنگ اوکراين و تحريم‌هايي آمريکا و اروپايي‌ها عليه روسيه است. هر چند که ما مي‌توانيم براي خودمان اين مساله را به فال نيک بگيريم از اين توافقات با روسيه در حوزه‌هاي مختلف بهره لازم را ببريم.