گردهمایی پوتین؛ رئیسی و اردوغان برای حل مشکل سوریه
آرمان ملي: روساي جمهور روسيه ؛ ترکيه و ايران در نشست تهران گردهم جمع خواهند شد تا هفتمين نشست روند آستانه را پي بگيرند و راهکارهاي موجود براي حل بحران سوريه را بررسي کنند. اين در حالي است که گرچه پيش از اين صحبت از نشست 3 جانبه ميان پوتين، رئيسي و اردوغان ميشد اما روز گذشته خبر رسيد که همزمان با نشست آستانه فيصل مقداد، وزير خارجه سوريه نيز به تهران خواهد آمد تا امروز در اين نشست حضور داشته باشد. آنچه که مسلم است اين سفر جداي از بحث مساله سوريه و نشست روند آستانه ابعاد ديگري نيز خواهد داشت و از مذاکرات و ملاقاتهاي دو جانبه مقامات کشورمان با ساير مقامات حاضر در اين نشست گرفته تا صحبت بر سر مسائل منطقهاي و احياي برجام نيز مسائلي است که احتمال آن ميرود که در اين نشست بررسي شود. هر چند که برخي معتقدند سفر پوتين به تهران همزمان با سفر جو بايدن رئيسجمهور آمريکا به عربستان را ميتوان از جهت موازنه منطقهاي و نگاه قدرتهاي فرامنطقهاي به بازيگران بزرگ منطقه نيز مشاهده کرد. چه اينکه تهران همچنان بر مبناي استراتژي نگاه به شرق بيشتر در پي گسترش روابط خود با روسيه و چين است و همزمان نيز نيم نگاهي به روابط با غربيها دارد. عربستان سعودي نيز درصدد است که جايگاه سابق خود را نزد آمريکا و غرب در منطقه بازيابد.
نشست روند آستانه
نشست سران روند آستانه بعد از دو سال وقفه امروز به صورت حضوري در تهران برگزار ميشود. اين در حالي است که به رغم وجود برخي از اختلافات بين اعضا در ارتباط با سوريه اين نشست را ميتوان مدلي از مشارکت کشورها در تامين امنيت منطقه و مبارزه با تروريسم دانست، روندي که براي پيشبرد هدفها و ماموريتهاي خود همچنان بعد از 5 سال با موانع جدي و سختي روبهرو است. در اواخر سال 2016 بعد از برگزاري نشستهايي نسبتا ناموفق در وين و ژنو در ارتباط با بحران سوريه، دو کشور همسو با دولت سوريه يعني روسيه و ايران بههمراه ترکيه که از آغاز اين بحران به صورت آشکارا مخالف دولت کنوني سوريه بود و بر رفتن بشار اسد تاکيد داشت و در همين راستا به برخي از معارضان سوري و حتي گروههاي تکفيري کمک ميکرد تصميم گرفتند که در فرايندي به نام روند آستانه به حل بحران سوريه از طريق راه حل سياسي کمک کنند و به شش سال جنگ، آوارگي و ويراني در اين کشور پايان دهند و مقدمه اين موضوع، آتش بس فراگيري بود که از دسامبر 2016 با توافق ميان دولت سوريه و گروهي از مخالفان مسلح برقرار شد، آتشبسي که براي نخستين بار نمايندگان دولت سوريه با نمايندگاني از گرووهاي مخالف مسلح بهطور مستقيم رايزني کردند. دور اول نشست آستانه در ژانويه 2017 (سوم و چهارم بهمن 1395) با حضور ايران، روسيه و ترکيه در قزاقستان برگزار شد و به مرور در برخي از نشستها نمايندگان برخي از کشورها از جمله عراق و لبنان نيز به عنوان ناظر حضور داشتند ولي هيچ کدام عضو دائم اين فرايند نشدند. روسيه، ترکيه و ايران به عنوان کشورهاي ضامن آتشبس در سوريه تاکنون 18 بار مذاکرات آستانه را با هدف بررسي مسائل بشردوستانه، تقويت اعتماد و هماهنگي براي انجام اقداماتي در راستاي توسعه روند صلح و حل و فصل بحران سوريه برگزار کردند. ضامنها در نشست هجدهم در روزهاي 24 تا 26خرداد 1401 با حضور معاونان وزارت امورخارجه روسيه، ايران و ترکيه در نورسلطان قزاقستان برگزار شد تصميم گرفتند تا نوزدهمين نشست بينالمللي سوريه را در چارچوب آستانه با حضور معاونان وزيران امورخارجه ايران، ترکيه و روسيه در نيمه دوم سال 2022 در نورسلطان قزاقستان برگزار کنند. آنها همچنين در اين نشست که بهطور معمول با حضور هيات سازمان ملل برگزار ميشود، بر برگزاري هرچه زودتر نشست سران آستانه در تهران با توجه به فروکش کردن کرونا در صورت فراهم شدن شرايط تاکيد کردند و در همين راستا سه کشور در نهايت توافق کردند که هفتمين نشست سران آستانه در اواخر تيرماه در تهران برگزار شود.
نشست تهران و واکنشها
حضور روساي جمهور روسيه و ترکيه در تهران به خودي خود ميتواند سوژهاي جذاب براي رسانهها در جهت گمانهزنيهاي مختلف باشد. حال اينکه بحث مذاکرات آستانه نيز مطرح شود و احتمال صحبت پيرامون برجام و... نيز ميرود. با اين حال اين نشست هنوز تشکيل نشده برخي رسانههاي غربي نسبت به آن واکنش نشان دادهاند. چنانکه خبرگزاري فرانسه درباره ديدار سه جانبه روساي جمهور ايران، روسيه و ترکيه در تهران در چارچوب «مذاکرات آستانه»، در گزارشي نوشت: روسيه، ترکيه و ايران در سالهاي اخير نشستهايي براي مذاکره درباره سوريه در چارچوب «روند صلح آستانه» به منظور پايان بخشيدن به جنگ و درگيريهاي سوريه برگزار کردهاند که بيش از يازده سال است در اين کشور عربي خاورميانه ادامه دارد. خبرگزاري فرانسه همچنين نوشت: نشست روز سهشنبه در حالي برگزار ميشود که رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور ترکيه تهديد کردهاست حمله جديدي عليه شبهنظاميان کرد در شمال سوريه انجام دهد. در بخشي از اين گزارش آمده است؛ ايران که سيد ابراهيم رئيسي، رئيسجمهور اين کشور ميزبان اين نشست است، پيش از اين درباره عمليات نظامي ترکيه در سوريه هشدار داده و گفته است چنين اقدامي «موجب ثباتزدايي در منطقه» ميشود. نشست تهران همچنين احتمالا باعث ميشود که اردوغان اولين نشستش با ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه را از زمان حمله اين کشور به اوکراين انجام دهد. رئيسجمهور ترکيه ماههاست پيشنهاد داده که با رئيسجمهور روسيه ديدار کند تا بتواند به حلوفصل تنشهاي شدت يافته در جهان از زمان در گرفتن اين جنگ کمک کند.
