تاج تواضع بر سر نهاد و عزيز برفت

پس از درگذشت مرحوم مغفور سيد محمود دعايي که نيک‌سگالي از تبار خوبان و کسي که مناقب و محامد او زبانزد عام و خاص بود، بسياري دست به قلم شده، به فراخور آشنايي که با اين روحاني فرهيخته، فروتن، متواضع و انساندوست داشتند، با به تصوير کشيدن تالف، تعطف، خضوع و خشوعي که داشت به وي اداي احترام کردند. اين خامه نيز با اذعان به اينکه فصاحت از نگارش صباحت او عاجز است؛ تنها در مقابل کسي که به واقع با روح مهرافزاي خويش، تاج تواضع بر سر نهاده بود، اداي دين مي‌کند. آن فقيد سعيد با سينه‌اي گشاده و شرح صدري بي‌مانند تا آنجا که در توان داشت سعي مي‌کرد با مدارا کسي را از خود نرنجاند و خود از ديگري رنجي به دل نگيرد (مرنج و مرنجان)؛ بلکه فراتر از آن مي‌کوشيد رنج و آلام انسان‌ها را کاهش داده به ياري ديگران بشتابد. او نه تنها بار خاطر ديگران نبود؛ بلکه يار شاطر نوع انسان بما هو انسان از هر قوم و قبيله و از هر فکر و انديشه بود. او مثل باران يا به عبارت ديگر آفتاب بود که بي‌ملاحظه بر همه کساني که در شعاع مهر و محبت او قرار مي‌گرفتند بدون چشمداشت مي‌باريد و مي‌تابيد. او تجسم عيني مهرباني بود و انسان‌ها را عزيز مي‌داشت، به همين سبب او عزيز برفت و همه کساني که او را مي‌شناختند، در اندوه فقدانش، شکوفه اشک بر گونه‌ها فشاندند و متاثر و متالم شدند. در اينجا نمي‌خواهم به توصيف خصال هين و لين و آداب داني اين مهربان مرد بسنده کنم که در اين چند روز بسي گفته آمد؛ اما نکته‌اي که بايد يادآوري کنيم، موضوعي است که در اين سال‌ها جامعه ايراني به‌شدت بدان نيازمند بوده و هست و آن اينکه آن فقيد سعيد قبل از انقلاب يک مبارز انقلابي بود که به‌طور طبيعي، داراي جاذبه و دافعه بود؛ جاذبه نسبت به همفکران و انقلابيون و دافعه نسبت به نظام پيشين و کساني که عليه آنها مبارزه مي‌کرد؛ اما به درستي بعد از پيروزي انقلاب، همه جاذبه شد و به بيان يکي از بزرگان نبض او به آهنگ جاذبه مي‌طپيد. سوالي که در اينجا مطرح مي‌شود اين است که آيا اين ويژگي او ناشي از تربيت خانوادگي وي بدانيم يا از فهم درست و پايبندي او به اسلام واقعي به حساب آوريم؟ به نظر مي‌رسد تساهل و تسامح و تحاشي او از حواشي سياسي، ناشي از آميختگي ديانت و معنويت، معرفت و فتوت و با بهره گيري از سمع خرد بود که از او چنين رفتاري را مي‌ساخت؛ کما اينکه پيامبر مکرم اسلام (ص) پس از فتح مکه فرمان عفو عمومي صادر نموده با صداي بلند در مقابل کسي که از مقاتلت و خونريزي سخن مي‌گفت، اعلام فرمود: امروز روز رحمت و گذشت است (اَلْيَوم يَومُ الْمَرحَمَه). سنت امام علي (ع) که در نهج البلاغه به‌طور کلي و به‌ويژه در عهدنامه مالک اشتر، منعکس است، همين‌طور سيره آن امام همام نيز مشحون از رواداري، تواضع و فروتني حتي با دشمنان و مخالفان لجوجي چون خوارج است. مآثر نيک آن فقيد هميشه محمود، مشکور و نوع دوستي او مبرور، روح بزرگ او در سراي باقي، در شرابخانه خلد مسرور و مشي و مرامش در اين جهان فاني پر رهرو باد.