ترکيه ميخواهد جايگاه ايران را در آمريکاي لاتين تصاحب کند
ميرقاسم مومني در گفتوگو با «آرمان ملي»:
ترکيه ميخواهد جايگاه ايران را در آمريکاي لاتين تصاحب کند
آرمان ملــي- عليرضــا پورحسين: رجب طيـــــب اردوغان در صحبتهاي اخير خود عنــــــوان کرده است که انتخابات آتي رياستجمهوري ترکيه در سال 2023 برگزار خواهد شد و براي تصدي اين جايگاه نامزد خواهد شد. اردوغان طي سخنراني خود در جريان شرکت در نشست مشورتي حزب عدالت و توسعه در استان ازمير گفت که کانديداي ائتلاف مردمي براي انتخابات آتي رياستجمهوري ترکيه خواهد بود. رئيسجمهور ترکيه در اين سخنراني از کمال قليچداراوغلو، رهبر حزب جمهوريخواه خلق، خواست تا نامزدي خود را براي انتخابات رياستجمهوري آينده اعلام کند. اردوغان با اين اظهارات نشان داد که بار ديگر عزم خود را براي حکومت بر ترکيه جزم کرده و مشخصا با توجه به سياستهاي اخير او در حوزه سياست خارجي، شايد شاهد تغييرات رفتاري او نسبت به ايران نيز باشيم. در راستاي بررسي اين مساله «آرمانملي» گفتوگويي با ميرقاسم مومني، تحليلگر ارشد مسائل ترکيه داشته است که در ادامه ميخوانيد:
سياست خارجي اردوغان با چه اهدافي سمت و سويي تازه به خود گرفته است؟
اردوغان در 10 سال گذشته که توانسته قدرت خود را در ترکيه ثابت نگهدارد، همواره با فراز و نشيبهايي روبهرو شده است. اردوغان در نخستين گام براي تثبيت قدرت خود، ساير احزاب در ترکيه را تضعيف کرد. سپس در داخل حزب عدالت و توسعه اصلاحاتي انجام داد تا در داخل حزب نيز يکه تازي کرده و حريف خاصي نداشته باشد. اردوغان هر چهرهاي را که احتمال ميداد در آينده رقيب او شود، حذف کرده است و عملا امروز رقيبي در عرصه سياسي ترکيه ندارد. اردوغان کاري کرده است که حرف اول و آخر را در ترکيه خود بزند و به نحوي قدرت مطلقه در ترکيه را عهدهدار شده و احزاب ترکيه هيچ نقشي در تعيين سياست خارجي ترکيه ندارند. در چنين وضعيتي اردوغان در عرصه سياست خارجي نيز به گونهاي اقدام کرده تا قدرت خود را حفظ کند. يکي از اين اقدامات بهبود روابط با اسرائيل و کشورهاي عربي بود و در همين راستا گامهاي جدي برداشت. اردوغان پس از شکست در سوريه و از بين رفتن گردشگري ترکيه بهواسطه شيوع کرونا، سياستهاي تهاجميتري در دستور کار خود قرار داد و در نخستين گام از دولت باکو در راستاي حمله به ارمنستان حمايت کرد تا بتواند از دولت باکو امتيازهاي اقتصادي کسب کند و اندکي به شرايط خود سامان دهد. ترکيه به نحوي تلاش کرد تا خود را در مسير انرژي قرار دهد تا حدودي وضعيت اقتصادي خود را سامان بخشد.
آيا ترکيه توانسته است با چنين رويکردي جايگاه خود را در عرصه بينالمللي ارتقا دهد؟
ترکيه هنوز هم در عرصه بينالمللي با چالشهاي متعددي مواجه است. هنوز هم ترکيه بهواسطه کشتار ارامنه در يکصد سال پيش زير فشار است. از سوي ديگر کاهش ورود گردشگر به ترکيه سبب شد تا اين کشور ارزش پول خود را از دست دهد. اين اختلال اقتصادي سبب شد تا ترکيه در عرصه بينالمللي نيز نتواند بهراحتي مانور دهد. ترکيه جهت پرکردن خلا ايجاد شده به سمت اسرائيل رفته است و تلاش ميکند ارتباط خود را با دولت آن تقويت کند. ترکيه به نحوي اسرائيل را يک مسير براي خود ميداند تا از اين طريق روابط خود را با اروپا ترميم کند و روي قدرت لابيگري يهوديان حساب ويژه باز کرده است. بنابراين ترکيه ميخواهد جايگاه بينالمللي خود را از طريق ارتباط گيري با اسرائيل ارتقا دهد. امروز يک مثلث ميان دولت آنکارا، کشورهاي عربي و اسرائيل در منطقه ايجاد شده است تا بتوانند با استفاده از ظرفيتها به نفع خود پيش روند. ترکيه يک سياست چندجانبه را در پيش گرفته است به اين شکل که هم ارتباطات اقتصادي و امنيتي بالايي با روسيه دارد و بر حفظ آن تاکيد دارد و هم اينکه با ناتو، اسرائيل و کشورهاي عربي رفت و آمد خود را بيشتر کرده است. ترکيه ميخواهد يک توازن ايجاد کند تا هم روسيه را داشته باشد و هم غرب را حفظ کند. اردوغان امروز هم جنگ اوکراين را محکوم ميکند و هم ميخواهد رابطه سياسي و اقتصادي با روسيه داشته باشد. ترکيه ميخواهد بدون تعهد به کشوري خاص، در راستاي منافع خود گام بردارد. تمامي اين موارد در راستاي تحکيم جايگاه اردوغان در ترکيه صورت ميگيرد.
اردوغان در قبال ايران به چه شکلي رفتار ميکند؟
ترکيه امروز بذرهايي را که ايران کاشته است، درو ميکند. براي مثال ايران مراودات زيادي با ونزوئلا داشته و کمکهاي فني به اين کشور کرده است اما مادورو در ابتدا به ترکيه سفر ميکند و با دولت اين کشور توافق ميکند.پروتکلهاي ديپلماتيک به گونهاي است که مادورو بهخاطر روابط نزديک با ايران، ابتدا بايد به ايران ميآمد. اين نشان ميدهد که ترکيه حتي قصد دارد در آمريکاي لاتين نيز نفوذ کرده و جاي ايران را در آن منطقه بگيرد. ترکيه حساب ويژهاي روي نفت و طلاي ونزوئلا باز کرده است تا نفوذ خود را در آمريکاي لاتين بيشتر کند. ترکيه علاوه بر اين وارد عرصه سدسازي به صورت جدي شده است تا کشورهاي منطقه را در حوزه آب به خود وابسته کند. ترکيه ميخواهد سياست آب در برابر نفت را اجرايي کند و به اين شکل کمبودهاي خود را جبران کند.
