مهم‌ترین علل «تنگی نفس»

تنگی نفس وضعیتی است که در آن راه‌های هوایی شما باریک و متورم می‌شود و ممکن است مخاط اضافی تولید کند. این می‌تواند تنفس را دشوار کند و باعث سرفه، صدای سوت (خس‌خس سینه) در هنگام بازدم و تنگی‌نفس شود. تنگی‌نفس گاهی براثر عوامل محیطی و گاهی به‌علت وجود یک بیماری بروز می‌کند. تنگی‌نفس همیشه خطرناک نیست و نیاز به مراقبت‌های ویژه پزشکی ندارد و معمولا به‌مرور زمان بهبود پیدا می‌کند، اما گاهی وجود یک بیماری یا مشکل جدی منجر به بروز تنگی‌نفس می‌شود که باید تحت درمان قرار بگیرد. این بیماری در همه سنین تاثیر می‌گذارد و اغلب در دوران کودکی شروع می‌شود، اگرچه می‌تواند برای اولین‌بار در بزرگسالان نیز ایجاد شود. برای این عارضه درمان‌های ساده‌ای وجود دارد که می‌تواند به کنترل علائم کمک کند. اگر فکر می‌کنید ممکن است شما یا فرزندتان آسم داشته باشید به پزشک عمومی مراجعه کنید. چندین بیماری می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند، بنابراین تشخیص صحیح و درمان صحیح مهم است.
آسم
آسم در اثر تورم (التهاب) لوله‌های تنفسی ایجاد می‌شود که هوا را به داخل و خارج از ریه‌ها حمل می‌کنند. این باعث می‌شود لوله‌ها بسیار حساس باشند، بنابراین به‌طور موقت باریک می‌شوند. ممکن است به‌صورت تصادفی یا پس از قرارگرفتن در معرض یک محرک رخ دهد. این عوامل باعث بروز آسم می‌شوند: آلرژی (مثلا به کنه‌های گردوغبار، خز حیوانات یا گرده)، دود، آلودگی و هوای سرد، ورزش، عفونت‌هایی مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا، شناسایی و اجتناب از محرک‌های آسم می‌تواند به شما کمک کند علائم خود را تحت کنترل داشته باشید. آسم یک بیماری طولانی‌مدت برای بسیاری از افراد است، به‌خصوص اگر برای اولین‌بار در بزرگسالی ایجاد شود. این بیماری در کودکان، گاهی اوقات در سال‌های نوجوانی از بین می‌رود یا بهبود می‌یابد، اما می‌تواند بعدا بروز پیدا کند. در «تنگی نفس» براثر «آسم»، مسیر هوایی شما به‌طور ناگهانی تنگ و ملتهب می‌شود. در این شرایط ممکن است برای گرفتن هوا دچار چالش شوید، سرفه کنید و مخاط بینی داشته باشید و یا ممکن است در هنگام نفس کشیدن صدای خس‌خس بشنوید. پزشک می‌تواند علت بروز حمله آسم را تعیین کند و داروهایی برای استفاده در زمان حمله آسم تجویز می‌شود که به‌صورت استنشاقی مصرف می‌شوند و به فرد مبتلا کمک می‌کنند راحت‌تر نفس بکشد.
آلرژی
گرده گیاهان، گرد و غبار، گرد مربوط به حیوانات خانگی و سایر عوامل باعث بروز آلرژی می‌شوند. گاهی واکنش حساسیتی منجر به بروز آسم می‌شود، اما همیشه چیزی در هوا نیست که منجر به بروز این مشکلات شود، ممکن است لمس یک چیز یا خوردن برخی غذاها باعث بروز واکنش‌های حساسیتی و تنگی‌نفس شود .در مورد کنترل بهتر آسم و حساسیت‌های خود با پزشک مشورت کنید.
استرس
زمانی که نگران هستید، کمی سخت‌تر نفس می‌کشید. تنگی نفس براثر استرس خیلی مشکل بزرگ و نگران‌کننده‌ای نیست، اما اگر دچار بیماری‌های ریه مانند: انسداد مزمن ریوی COPD هستید، تنگی نفس یک مشکل جدی محسوب می‌شود. اگر مبتلا به آسم باشید یک استرس ناگهانی مانند تصادف می‌تواند منجر به بروز حمله آسم شود. حتی اگر کاملا سالم باشید، اضطراب ممکن است باعث شود آنقدر سریع نفس بکشید که دچار سبکی سر و ضعف شوید.
سرماخوردگی
ویروسی که منجر به آبریزش بینی، عطسه و گاهی تب می‌شود، تنگی نفس را نیز در پی دارد. این ویروس ریه و مسیر تنفس را تحریک می‌کند و منجر به سرفه شده و تنفس را نیز سخت می‌کند. درمانی برای این شرایط نیست اما سرماخوردگی معمولا طی یک هفته یا بیشتر خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند. در صورتی که دچار تب شدید شده‌اید، سینه شما خس‌خس می‌کند یا نفس‌کشیدن برایتان سخت شده حتما به پزشک مراجعه کنید.
آمبولی ریوی
در آمبولی ریه، یک انسداد یا لخته خون که اغلب در پا شکل می‌گیرد، پاره می‌شود و بخشی از آن به سمت ریه رفته و مسیر جریان خون را مسدود می‌کند. این شرایط نفس‌کشیدن را سخت یا دردناک می‌کند. به علاوه ممکن است ضربان قلب شما افزایش پیدا کند. در سرفه‌های برخی افراد خون مشاهده می‌شود. در محلی که لخته شکل می‌گیرد احساس التهاب، گرما و درد بروز می‌کند. برای درمان آمبولی ریوی پزشک داروهای رقیق‌کننده خون یا سایر داروها را تجویز کرده و یا جراحی می‌کند.
آپنه خواب
آپنه خواب شرایطی است که براثر آن تنفس به‌طور مکرر در هنگام خواب متوقف می‌شود، بنابراین فرد ممکن است ابتلا به این بیماری را اصلا تشخیص ندهد. اما در طول روز خسته، گیج و بدخلق خواهد بود. آپنه خواب منجر به بالارفتن فشارخون شده و خطر بروز سکته قلبی و مغزی را افزایش می‌دهد. یکی از مهم‌ترین عوامل بروز آپنه خواب اضافه‌وزن است. کاهش وزن می‌تواند به بهبود علائم آپنه خواب کمک کند.
ذات‌الریه
در ذات‌الریه یک ویروس، باکتری یا قارچ کیسه هوای داخل ریه را آلوده می‌کند. سپس این کیسه‌های هوایی با مایع پر می‌شوند و نفس‌کشیدن برای فرد مبتلا سخت می‌شود. به علاوه علائم دیگری مانند تب و لرز بروز خواهد کرد و سرفه را به‌همراه دارد.
نارسایی قلب
نارسایی قلب به معنای توقف قلب نیست، بلکه قلب به اندازه کافی قدرت پمپاژکردن خون را ندارد. در نتیجه اکسیژن‌رسانی به بخش‌های مورد نیاز سخت می‌شود. خون به قلب بازگردانده می‌شود و این مساله ممکن است منجر به تنگی نفس شود.
کم خونی
زمانی‌که خون به اندازه کافی سلول‌های قرمز سالم ندارد، اکسیژن کافی به بافت‌ها نمی‌رسد. این شرایط منجر به ضعف و خستگی می‌شود و گاهی تنگی نفس را در پی دارد. به علاوه کم خونی باعث سرگیجه و رنگ‌پریدگی می‌شود، دست‌ها و پاها سرد هستند و ضربان قلب تند خواهد بود.