اپیدمی آلرژی با آلودگی هوا

آسم و آلرژي، بيماري‌هاي مزمني هستند که ميليون‌ها نفر را در جهان مبتلا کرده‌اند. شيوع اين بيماري‌ها در تمام دنيا و ايران در حال افزايش است که البته دليل اين افزايش آمار، سبک زندگي و نيز تغييرات محيطي و آب و هوايي است. شيوع آسم در کشور ايران حدود 9. 8 درصد (شيوع آن در آقايان بيشتر است) در کل جمعيت و نزديک به 10. 8 درصد در کودکان و نوجوانان (در پسرها شايع‌تر است) را شامل مي‌شود. در مورد ساير بيماري‌هاي آلرژيک مثل آلرژي بهاره، اگزما و آلرژي‌هاي غذايي متأسفانه آمار دقيقي در دست نيست اما بر اساس مطالعات انجام‌شده، تا 36 درصد جمعيت کشور از يکي از بيماري‌هاي يادشده رنج مي‌برند که البته اين شيوع از شهري به شهر ديگر و از استاني به استان ديگر متفاوت است. پيش‌بيني‌ها اين است که شيوع آلرژي در دنيا و کشور ما به 50 درصد هم برسد. اين مساله بار مالي سنگيني به بيماران، خانواده‌هاي آنها و جامعه تحميل خواهد کرد. به علت وجود محرک‌هايي چون آلودگي هوا، ريزگردها، شهرنشيني و آپارتمان‌نشيني، مواد شيميايي که در ساخت و سازها به کار مي‌رود، مصرف سيگار و قليان، وجود آلرژن‌ها، افزايش نگهداري حيوانات در منازل و تغييرات در اين محرک‌ها شيوع آسم بايد به‌طور مرتب پايش شود تا متوجه افزايش يا کاهش آن شويم. متأسفانه افزايش ابتلا به آلرژي در کشور مورد تاييد است و عوامل ژنتيک و عوامل محيطي هردو در افزايش شيوع آلرژي دخالت دارند که در اين ميان، عوامل محيطي و تغيير سبک زندگي شامل زندگي در خانه‌هاي آپارتمانيِ نزديک و کنار هم، مدل تهويه داخل منازل، تغذيه در دهه‌هاي اخير، صنعتي شدن جهان و... نقش بيشتري دارد. از آنجا که تعريف آلرژي عبارت است از افزايش پاسخ‌دهي سيستم ايمني در برابر عواملي که بدن، آنها را بيگانه به حساب مي‌آورد و به دفاع عليه آنها برمي‌خيزد، و از آنجا که مواجهه با عوامل مختلف در دوره کودکي بيشتر اتفاق مي‌افتد، بنابراين به نظر مي‌رسد که شيوع بيماري آلرژي در کودکان بيشتر از بزرگسالان باشد. اينکه آلرژي در سنين بزرگسالي مثلا بعد از 30سالگي يا 40‌سالگي يا هر سن ديگري در فرد بروز پيدا مي‌کند، دليل بر اين نمي‌شود که آلرژي در او ژنتيک نباشد. ژن دستور مي‌دهد که آلرژي در فلان تاريخ شروع شود و بروز يابد. البته اين بيماري قاعدتا براثر يک عامل شعله‌ورکننده (مثلا آلودگي هوا و تغييرات آب و هوايي) بروز پيدا مي‌کند و شروع مي‌شود. البته نمي‌شود دقيق و به‌طور صددرصد گفت که آلرژي، يک بيماريِ کاملا ژنتيک است؛ مجموعه‌اي از عوامل ژنتيک و عوامل محيطي باعث بروز بيماري‌هاي آلرژيک مي‌شوند. مثل بعضي از بيماري‌ها نيست که صددرصد بتوان گفت موتاسيونِ فلان ژن باعث بروز اين بيماري مي‌شود و تمام. خيلي از مردم هراس دارند که آلرژي آنها تبديل به آسم شود و سوال‌شان هم همين است. در حالي‌که اين تصور غلط است. همه ‌آسم‌ها لزوما پايه و علت آلرژيک ندارند. آسم، يکي از انواع بيماري‌هاي آلرژيک است. ما آسم غير آلرژيک هم داريم. مثلا يک زن يا مرد 40 يا 50 ساله ناگهان بدون سابقه آلرژيک دچار آسم مي‌شود. بنابراين آسم، يکي از بيماري‌هاي آلرژيک است اما همه آسم‌ها آلرژيک نيستند. اگرچه آسم و آلرژي بيماري‌هاي مزمني هستند، اما با دوره‌هايي از حمله و بهبودي همراه هستند. اين حمله‌ها توسط عوامل محرک يا حساسيت‌زا يا شعله‌ورکننده ايجاد مي‌شود. مهم‌ترين عوامل شعله‌ورکننده شامل عفونت‌هاي تنفسي ويروسي، آلرژن‌ها، دود سيگار، بوهاي تند و تغييرات آب و هوايي، آلودگي هوا، استرس‌هاي روحي و رواني و داروهاست. در اين مجموعه عوامل محرک، آلاينده‌هاي هوا مثل ذراتي که از اگزوز خودروها خارج مي‌شود، گازها و ذرات معلق که طي اين چند روز درگيرش بوديم، مي‌توانند باعث تحريک مجاري هوايي شوند. همچنين تغييرات آب و هوايي مثل طوفان گرد و غباري که طي يکي دو ماه آخر شاهدش بوديم، مي‌تواند به‌طور پراکنده موجب پخش شدن گرده گياهان شود و همين گرده‌ها مي‌تواند باعث حملات آسم براي خيلي از بيماران آسم و موجب بروز و شروع آلرژي براي عده زيادي از افراد باشد.