نقص پوشش رسانه‌ای پاسخ ندادن به چگونگی و چرایی حوادث است

آرمان ملي: مجيد رضاييان به رسانه‌ها در قبال خالي گذاشتن دو عنصر در حادثه پلاسکو و متروپل هشدار داد و تاکيد کرد: اگر رسانه‌هاي ما پاسخ اين چگونگي و چرايي‌ها ـ دو عنصر آخر خبر را ندهند، اين بي‌اعتمادي که مدام هم بين مخاطب و رسانه در حال افزايش است، بيشتر مي‌شود. مجيد رضاييان ـ استاد ارتباطات ـ در گفت‌وگويي با ايسنا، درباره‌ حادثه‌ متروپل و خبرنگاري بحران، در پاسخ به اينکه رسانه‌هاي ما تا چه ميزان از تجربيات کرونا و پلاسکو درس گرفته‌اند؟ اظهار کرد: در حوادثي مثل پلاسکو و حالا هم متروپل اتفاقي که افتاد اين است که رسانه‌هاي ما در دو زمينه ضعف پوشش داشتند؛ ضعف در دو عناصر دايناميک روزنامه‌نگاري (چگونگي و چرايي) که آن را پوشش نداديم، يا در اين زمينه پاسخ‌هايي که داده‌ايم کافي نبوده است. وي ادامه داد: ما در جزئيات و چگونگي اتفاق و حادثه و بعد از حادثه چه در مساله پلاسکو و چه در مساله متروپل نقص اطلاعات داشته‌ايم که مخاطب ممکن است از رسانه‌هاي ما نشنود و از رسانه‌هاي ديگر يا از شبکه‌هاي اجتماعي بشنود و صحت و سقم آن هم محل ترديد باشد.

از پلاسکو تا کرونا و حالا متروپل

مجيد رضاييان با بيان اينکه «چگونگي و چرايي» دو عنصر خبري و بنيان روزنامه‌نگاري تحليلي امروز دنياست و از اهميت بالايي برخوردار بوده است، درباره‌ عنصر چرايي يادآور شد: اگر حادثه‌اي اتفاق افتاده، در چگونگي آن هم نقص بوده، مخاطب به دنبال چرايي مساله است. الان فرض کنيد مطرح مي‌شود آقاي عبدالباقي ـ مالک متروپل ـ از روابطي استفاده کرده است آيا اين صحت دارد يا نه؟ خب رسانه‌ها به دنبال چرايي که مي‌روند، سراغ اين موضوع بروند، مهندسان ناظر قبل از ساخت پروژه تذکراتي را داده‌اند و ضعف‌هاي بنا و حادثه را گفته‌اند. در مساله پلاسکو هم همين بود که آتش‌نشاني در ناحيه مورد نظر در ارتباط با ميزان ايمني پلاسکو نامه داده بوده و تذکر داده بود اما چرا نامه‌ها عمل نشده و چه شد؟ ما هيچگاه بعد از حادثه دنبال چرايي نرفتيم. اما مخاطب انتظار همين را دارد. مي‌خواهد به چرايي اتفاقاتي که در پلاسکو افتاد و الان به نوع ديگري در متروپل مي‌افتد، برسد. مخاطب در اين عناصر نياز دارد به پاسخ برسد. اين استاد دانشگاه هشدار داد: اگر رسانه‌هاي ما پاسخ اين دو عناصر خبري را ندهند اين بي‌اعتمادي که بين مخاطب و رسانه مدام هم در حال افزايش است، بيشتر مي‌شود. مدام مطرح مي‌کنيم که مرجعيت رسانه در حال از بين رفتن است، خب همين دلايل رسانه‌اي است که ما بايد در پوشش رسانه‌اي از آن درس بگيريم و به آن توجه داشته باشيم. اگر در زمينه پوشش رسانه‌اي درست عمل کنيم و دو عصر چرايي و چگونگي را درست پاسخ دهيم، مخاطب هم طبيعتا هم اعتمادش افزايش پيدا مي‌کند و هم مرجعيت رسانه‌اي بهتر خواهد شد. اين پژوهشگر ژورناليسم با اشاره به حادثه متروپل و ابعاد جديدي که هر لحظه از آن منتشر مي‌شود، تاکيد کرد: رسانه‌ها بايد صحت و سقم اين ابعاد را به دست بياورند و به دو عنصر چگونگي و چرايي پاسخ دهند. وقتي خبرنگاران وارد چگونگي و چرايي شدند در برابرشان مانع ايجاد شده است. اين نيست که ما رسانه‌ها را مقصر بدانيم. بخشي از مساله اين است که آموزش روزنامه‌نگاري و خبرنگاري در بحران بايد بيشتر شود. اما مي‌بينيم که رسانه‌هاي ما بابت اين موضوع همه گله مي‌کنند، چه رسانه‌هاي مکتوب و چه صداوسيما وچه رسانه‌هاي برخط؛ مي‌گويند وقتي مي‌خواهيم سراغ اين دو عنصر برويم، موانع ايجاد مي‌شود. اما توصيه من اين است که رسانه‌ها در قبال اين دو عنصر تحت هيچ شرايطي نبايد کوتاه بيايند. نويسنده کتاب شيوه‌نامه روزنامه‌نگاري در پايان با وجود موانع موجود در ارتباط با کسب اطلاعات و عناصر مهم خبر در عرصه کار خبر، توصيه کرد: به هر حال موانعي براي عرصه کسب خبر وجود دارد که هيچ وقت از بين نمي‌رود. ممکن است حد و اندازه آن تغيير کند اما نکته اينجاست که نبايد نااميد شد و با آموزش و کار حرفه‌اي موانع را بايد برداشت. نمي‌شود به‌خاطر موانع کار را رها کرد. هر اندازه که خبرنگار قدم بردارد باز هم به رسالت خودش عمل کرده است، حتي اندک.