تاخير احياي برجام بر روابط تهران-رياض تاثير گذاشت
صباح زنگنه در گفتوگو با «آرمان ملي»:
تاخير احياي برجام
بر روابط تهران-رياض تاثير گذاشت
تحولات منطقه بر سياست خارجي عربستان تاثير گذاشته است کند شدن مذاکرات وين بر روابط ايران و عربستان تاثير منفي ميگذارد
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: برخي رسانهها به نقل از يک مقام عربستاني عنوان کردند که زماني براي ديدار بين وزير خارجه عربستان و همتاي ايراني وي در آينده نزديک معين نشده است. اين مقام سعودي در عين حال مدعي شد که ايران بايد براي همکاريهاي آينده دست به اعتمادسازي بزند و اگر مايل به کاهش تنشها در منطقه باشد چند موضوع براي گفتوگو وجود دارد. وي همچنين افزوده است که پيشرفتهايي در مذاکرات با تهران محقق شده است اما کافي نيست. اين در حالي است که حسين اميرعبداللهيان وزير امور خارجه ايران، در اجلاس داووس گفته بود که ما روابط ديپلماتيک خودمان با عربستان را قطع نکرديم بلکه ملک سلمان در آغاز پادشاهي خود در يک اقدام احساسي روابط ديپلماتيک با ايران را قطع کرد. در اين ميان وزير امور خارجه عربستان سعودي اخيرا با اشاره به اينکه به تصميم ايران براي آغاز دوره همکاري و دوران جديد در منطقه نياز است، اظهار کرده بود که دستيابي به توافق هستهاي مفيد است ولي بايد به اين پرونده به صورت جامع از جمله فعاليتهاي ايران در منطقه رسيدگي شود. وي ادامه داده بود که دست ما به سوي ايران و همه کشورهاي منطقه براي رسيدن به مرحله جديد و مبتني بر همکاري در منطقه دراز است و دوره جديدي از همکاري در راه است که ممکن است به نفع همه باشد. در اين ميان برخي بر اين باور هستند که اين تناقض گوييها در هفتههاي اخير پيام خاصي براي ايران دارد. در راستاي بررسي اين مساله «آرمانملي» گفتوگويي با صباح زنگنه، تحليلگر ارشد مسائل منطقه داشته است که در ادامه ميخوانيد.
منشا صحبتهاي متناقض مسئولان عربستاني در هفتههاي اخير چه مواردي است؟
در هفتههاي اخير چندين اتفاق رقم خورده است که بار ديگر سبب شده تا رفتار مقامات عربستان تغيير کند و صحبتهاي متناقضي را مطرح کنند و عنوان کنند که فعلا زماني براي ديدار با مقامات ايران تعيين نکردهاند. يکي از اين اتفاقات تداوم فشار اسرائيل به آمريکا و ديگر طرفهاي برجام است که از گذشته آغاز شده و همچنان نيز ادامه دارد تا ايران به منافع کمتري دست پيدا کند. همين امر سبب شده است تا مذاکرات وين در راستاي احياي برجام به کندي پيش رود و در اين حوزه نيز اما و اگرهايي بهوجود آمده است. اين امر سبب شده تا رفتار آمريکا تغيير کند و فهم عربستان از ايران و صحنه بينالملل نيز متفاوت باشد. در چنين شرايطي است که عربستان احساس ميکند در يک وضعيت خاص داشتههاي بيشتري از آن خود کند و نوع نگاهي ديگر به ايران داشته باشد.
آيا اتفاقات منطقهاي نيز در اظهارات مقامات عربستاني نسبت به ايران موثر است؟
اين تاثيرگذاري وجود دارد. در همين چند روز پيش شاهد بوديم که بهرغم سرمايهگذاري فراوان عربستان در لبنان، متحدان اهل سنت آنها در انتخابات لبنان شکست خوردند و يک جريان مسيحي که پيشينه خوبي ندارد در اين انتخابات کرسيهاي بيشتري از آن خود کرد. چنين وضعيتي مشخصا سبب ميشود تا عربستان برخي متحدان خود را در منطقه از دست دهد. از سوي ديگر شاهد هستيم که عربستان در يمن نيز همچنان در بنبست قرار دارد و دولت صنعا به خواستههاي عربستان سعودي تن نميدهد در حالي که عربستان انتظار داشت پس از اينکه با ايران وارد گفتوگو شده است بتواند به آساني در يمن به امتيازات بيشتري دست پيدا کند. عربستان از ايران انتظار داشته است که موضوع يمن را براي عربستان حل و فصل کند و مشخصا ايران چنين کاري انجام نخواهد داد و اين نيز يکي از نارضايتيهاي عربستان است. دولت صنعا حتي در گفتوگوهاي رياض نيز حاضر نشد و همين امر شايد اختلافات را بيشتر کرده است. دولت يمن بر اين باور است که گفتوگوهاي يمني يمني بايد در يک کشور بيطرف برگزار شود و در اين خصوص به عربستان نخواهند رفت. عربستان تصور ميکرد که ميتواند فضاي منطقه را به نفع خود تغيير دهد و جايگاه خود را در منطقه ارتقا دهد اما عملا چنين اتفاقي رخ نداده است. عربستان به همين علت در حال فخرفروشي است و براي ايران ناز ميکند تا ايران نيز حرکتي به سمت عربستان انجام دهد. اين در حالي است که مقامات ايران با حسن نيت همواره به دنبال همکاري با کشورهاي منطقه بودهاند. عربستانيها تصور ميکنند که ايران نياز شديد به آنها دارد و به همين علت نگاهي اشتباه به روابط خود با ايران کردهاند و قصد دارند تا دست بالاتر را بگيرند که در اين زمينه در حال ارتکاب اشتباه هستند و امتياز بيشتري بهدست نخواهند آورد.
در چنين وضعيتي تعامل ايران و عربستان در آينده نزديک به چه شکل خواهد بود؟
ايران بايد استغنا و با حفظ حرمت رفتار کند و پيش رود به گونهاي که نه اشتياق به رابطه با عربستان داشته باشيم و نه اينکه واکنش جدي در قبال اين دولت داشته باشيم. در سياست خارجي حفظ انصاف و متانت از اهميت ويژهاي برخوردار است و مشخصا ما نبايد اشتباه طرفهاي مقابل را تکرار کنيم. در چنين وضعيتي بايد سياستي ميانه در پيش گرفت و با هوشمندي پيش رفت. اين امر در خصوص روابط ايران و عربستان نيز صدق ميکند و بايد هوشمندانه پيش رفت تا بتوان از اين مسير نيز به موفقيتهايي دست پيدا کرد. عربستان مشخصا نياز به رابطه با ايران دارد و به اين سمت خواهد آمد تا بتواند در عرصه سياست خارجي خود توازن را حفظ کند و در مقابل برخي کشورهاي ديگر بتواند ايستادگي داشته باشد. تجربيات اخير به آنها درسهايي داده است و به همين علت به دنبال روابط ديپلماتيک با ايران هستند و در همين راستا مشخصا دير يا زود بار ديگر با ايران تعامل خواهند داشت.
