فرصتی مناسب اگر روسها شانه خالی نکنند؟!
آرمان ملي: همکاريهاي اقتصادي ايران و روسيه با سرعت در حال پيشرفت بوده و قرار است علاوه بر تعاملات ترانزيتي و حمل و نقلي در زمينه انرژي نيز توسعه يابد و در اين راستا ديدار وزير نفت با الکساندر نواک، معاون نخستوزير روسيه که به همراه هيات عاليرتبه به ايران سفر کرده مويد اين موضوع بوده که قرار است مبادلات تجاري دو کشور را ظرف يک سال و نيم آينده به بيش از 40 ميليارد دلار برساند. البته همکاريهاي مشترک با روسها آن هم در حوزه انرژي محدود به دولت سيزدهم نشده و در دولتهاي گذشته نيز روسها در اين زمينه تفاهم نامه و قراردادهاي مختفي را منعقد کرده بوند اما متاسفانه تجربه سالهاي گذشته نشان داده که روسها حداقل در حوزه انرژي چندان قابل اعتماد نبوده و حضور تزارها در حوزه نفت و گاز کشور علاوه بر منافع مشکلاتي را نيز به همراه داشته است. جواد اوجي وزير نفت در رابطه با همکاريهاي مشترک ايران و روسيه ميگويد: مناسبات ايران و روسيه با توجه به مجاورت جغرافيايي و اشتراک در بسياري از مسائل بينالمللي در سالهاي اخير ماهيت راهبردي پيدا کرده است. به طور طبيعي آنچه اين مناسبات راهبردي را تقويت، پايدار و اثربخش براي دو کشور ميکند، گسترش همکاريها به حوزههاي اقتصادي و بهويژه انرژي است که ما جلوههاي اين همکاري را در بازار جهاني نفت به خوبي ميبينيم. منتها هنوز اين شکل از مناسبات راهبردي به حوزه همکاريهاي دوجانبه در نفت و گاز بهصورت واقعي تبلور پيدا نکرده است. وي در ادامه افزود: ايران و روسيه هر دو در زمره بزرگترين دارندگان و توليدکنندگان نفت و گاز هستند. اين مسأله نميتواند تنها دو کشور را در قامت رقيب قرار دهد. تهران و مسکو ظرفيتهاي بزرگي براي همکاري در طرحهاي مشترک نفت و گاز و تبديل شدن به يک بلوک واحد توليد و عرضه انرژي تعريف کنند. در زمستان سال گذشته براي اين مهم مذاکراتي بين دو کشور برقرار شد که نتايج روشني را در برداشت، اما مذاکرات چند روز پيش با بناي محکمتري پيش رفت و توافقهاي خوبي نيز صورت گرفته است؛ بهطوري که هم در بحث توسعه ميدانهاي مشترک، ميدانهاي مستقل نفت و گاز و سرمايهگذاريهاي مشترک و در حوزه پتروشيمي، دانش فني، صدور کاتاليستها و بحث سوآپ گاز، سوآپ فرآوردههاي نفتي و حتي نفت خام در قالب کارگروهي مشترک توافقهاي خوبي انجام شد. وي با اشاره به اينکه سقف رقم کنوني مبادلات تجاري ما با روسيه 4 ميليارد دلار است، تصريح کرد: با توجه به ظرفيتهايي که هر دو کشور دارند برنامهريزي کردهايم که اين سقف را سالانه به 40 ميليارد دلار برسانيم. وزير نفت درباره زمان تحقق هدف مبادلات تجاري سالانه 40 ميليارد دلار با روسيه نيز گفت: با اين توافقها و تفاهمنامهها که بعضي از آنها هم در حوزه انرژي منجر به قرارداد شده است ظرف يک و نيم سال آينده و با برنامهريزي که در دستور کار داريم به سقف 40 ميليارد دلار در سال در روابط تجاري ايران و روسيه برسيم. الکساندر نواک، معاون نخستوزير روسيه نيز در اين ديدار با اشاره به اينکه همکاريهاي ايران و روسيه همهجانبه است، گفت: اين همکاريها اخيرا از پويايي خاصي برخوردار شده است و ما بايد توافقهاي مهمي را که در سطح رؤساي جمهوري ايران و روسيه حاصل شده است، اجرايي کنيم.
تعاملات بايد دوسر برد باشد
محمد خطيبي نماينده سابق ايران در اوپک در خصوص تاثيرات و فرصتهاي افزايش همکاري با روسيه در حوزه انرژي ميگويد: همکاري ايران و روسيه با توجه به پتانسيلهاي دو کشور ميتواند مثبت و قابل توجه باشد. اين دو کشور حداقل در سه سازمان انرژي بايکديگر پيمان بستهاند و حضور در اين سازمانها ميتواند به توسعه روابط کمک کند؛ ضمن اينکه روسها در بسياري از شرکتها در بخش بالادستي سرمايهگذاري کردند و اين شرکتها توان اين را دارند که هم در بخش بالادستي و هم در بخش پايين دستي توسعه را رقم بزنند. وي با اشاره به پتانسيل و توانمندي روسها در حوزه نفت اظهار کرد: در حوزه نفت ميتوانيم با روسها همکاري داشته باشيم، اما به شرط آنکه اسنادي که توسط مقامات سياسي امضا ميشوند، مورد پيگيري قرار گيرند و شرکتها مورد حمايت باشند تا بتوانند اين اهداف را دنبال کنند ولي اگر در حد امضا باشد، شرايط مانند گذشته ميشود. اين کارشناس ارشد حوزه انرژي با تاکيد بر اينکه در گذشته از اين نوع امضاها بسيار داشتيم گفت: اين مشکلات بايد برطرف شوند. با امضاي يک تفاهمنامه نميتوان خيلي اميدوار بود و بايد تا آخرين مرحله اين مساله را پيگيري کرد و هرجا با هر مشکلي مواجه شد، بايد در بالاترين سطح مورد بررسي و حمايت قرار بگيرد تا وارد مرحله اجرايي شود.
يک فرصت براي ايران
همچنين جواد يارجاني مديرپيشين امور اوپک و روابط با مجامع انرژي وزارت نفت نيز ميگويد: هرقدر همکاريهاي مشترک را با شرکتهاي مختلف بدون توجه به مليت آنها افزايش دهيم، خصوصا آنهايي که تواناييهايي را در سطح بينالمللي دارند، به نفع ما خواهد بود. درست است که صنعت نفت سابقه فعاليت 100 ساله دارد، اما اين صنعت بينالمللي و در حال پيشرفت بوده و لازم است که در سطح بينالمللي شرايط فراهم شود و با شرکتهايي که تجارب و موفقيتهايي دارند، همکاري کنيم. وي با تاکيد بر اينکه اين مساله توان داخلي ما را افزايش ميدهد، تصريح کرد: برخي گمان ميکنند اگر با شرکتهاي خارجي همکاري کنيم، آنها اطلاعات خود را از ايرانيها دريغ ميکنند، درحالي که اينطور نيست. ما نمونههايي داريم که شرکتهاي بزرگي که اکنون در ايران فعال هستند، از طريق همين همکاريها توسعه يافتهاند.
