حذف ارز ترجیحی شجاعانه بود

آرمان ملي : حذف ارز 4200 توماني شايد در نگاه نخست موضوع اقتصادي باشد اما در واقعيت مرتبط با تمام حوزه‌ها به‌ويژه حوزه سياسي است. منتقدان اين تصميم معتقد بودند که پس از اجراي حذف ارز 4200 توماني جامعه با تورم بالايي مواجه خواهد شد. برخي ديگر به‌صورت کارشناسي به موضوع حذف يارانه 4200 ورود مي‌کنند مانند مصطفي هاشمي‌طبا فعال سياسي اصلاح‌طلب که مي‌گويد: «اگر قصد آزادسازي است با اين سيستم اقتصادي نمي‌توان آن را انجام داد. نمي‌شود که آزادسازي قيمت انجام داد و از آن طرف کنترل بر قيمت‌ها داشت. آزادسازي قيمت‌ها نياز به يک رقابت آزاد در کشور دارد و رقابت آزاد نياز به آزاد بودن واردات و صادرات و تعادل بين آنها دارد. وقتي هر دوره يک سياست را پيش گرفته مي‌شود، نمي‌توان واردات و صادرات و توليدات با کيفيت داشت. مگر اينکه بخواهيم مقطعي عمل کنيم.» وي نتيجه گرفت: «تورم در راه است. کمبودهاي بسياري در کشور وجود دارد و اگر حتي 5 درصد کمبود کالا در بازار مشاهده شود، قيمت کالا حداقل 50 درصد بالا مي‌رود. ما مجبوريم در داخل کشور سياست‌هاي کنترلي همراه با سياست‌هاي انقلابي را به کار ببريم.» برخي ديگر که اغلب آنها از اصولگرايان هستند، از اين طرح حمايت مي‌کنند. اما افرادي مانند علي مطهري به‌صورت کارشناسي شده به بررسي اهداف طرح حذف 4200 توماني پرداخته و از دولت رئيسي حمايت مي‌کند. نايب‌رئيس مجلس دهم در گفت‌وگو با خبرنگار برنا، در رابطه با ارز‌ ترجيحي و فايده‌ حذف آن گفت: احساس مي‌کنم بهتر بود که اين طرح در شرايط ثبات اقتصاد کشور انجام مي‌شد. لذا به طور طبيعي بايد بعد از رفع تحريم‌ها آغاز مي‌شد. شايد چون افق روشني براي توافق و احياي برجام وجود نداشته است، مجلس و دولت اين کار را به عنوان يک اصلاح ضروري اقتصادي آغاز کردند. البته دلايل ديگري هم وجود داشته که دولت مجبور شده در وضعيتي که ثبات اقتصادي نداريم کار را شروع کند. وي در رابطه با دلايل اجراي طرح اظهار داشت: يکي از دلايل اينکه مجلس در قانون بودجه 1401، ارز 4200 توماني براي خريد کالاهاي اساسي در نظر نگرفته است. لذا دولت چنين ارزي در اختيار نداشته و مجبور بوده ارز را تک نرخي کرده و طرح را شروع کند. دليل ديگر اينکه قيمت‌هاي جهاني مواد غذايي مثل گندم و آرد و روغن در اثر تجاوز روسيه به اوکراين افزايش قابل توجهي داشته که به کشور ما هم سرايت کرده است. همچنين قاچاق اين مواد غذايي که در کشور ما خيلي ارزان بود، افزايش چشمگيري داشت. شايد کسري بودجه دولت هم در اجراي طرح موثر بوده است. نايب‌رئيس سابق مجلس افزود: البته فشاري که بر مردم وارد شده قابل انکار نيست. چرا که افزايش شديد قيمت چند کالاي اساسي منحصر به اين کالاها نخواهد بود و در ساير کالاها و خدمات اثر مي‌گذارد. اين روزها ديده مي‌شود که يک افزايش قيمتي در همه کالاها و خدمات رخ داده است. اما چون اين اصلاح ضروري بوده، بايد اين کار به سرانجام برسد. اصل کار درست است گرچه زمان آن مناسب نبود. البته با توجه به دلايلي که عرض کردم «دولت مجبور به اجراي اين طرح بوده است.»

افزايش قيمت‌ کالاهاي اساسي در کشورهاي همسايه

مطهري در رابطه با افزايش قيمت‌ کالاهاي اساسي در کشورهاي همسايه بعد از حذف ارز ترجيحي در ايران خاطرنشان کرد: يکي از دلايل افزايش قيمت اخير مواد غذايي در کشورهاي همسايه، کاهش قابل توجه قاچاق اين کالاها از ايران بوده است. دليل ديگر آن جنگ روسيه و اوکراين است که باعث شده قيمت غلات و مواد غذايي در کل دنيا افزايش پيدا کند و قطعا در کشورهاي همسايه ما هم مؤثر بوده است. مسئله قاچاق کالا مسئله مهمي است. زماني که روغن در اينجا کيلويي مثلا 13 هزار تومان و در کشور همسايه کيلويي 400 هزار تومان است، طبيعي است که قاچاق افزايش پيدا مي‌کند. لذا يکي از آثار اجراي اين طرح اين است که جلوي قاچاق تا حد زيادي گرفته مي‌شود. به هرحال همه بايد کمک کنيم که اين طرح به سرانجام برسد، چرا که آثار مثبت آن روشن است.

انتقادها به دولت وارد نيست

نماينده سابق مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي درباره هجمه‌ها عليه دولت در ارتباط با اجراي اين طرح نيز عنوان کرد: زماني که مجلس در قانون بودجه 1401 هيچ ارز ترجيحي در نظر نگرفته است، دولت نمي‌تواند مستقلا ارز ترجيحي اختصاص بدهد. البته بهتر بود که مجلس اين کار را به بعد از رفع تحريم‌ها موکول مي‌کرد، اما در شرايط موجود، دولت براي تهيه کالاهاي اساسي مردم مجبور بوده که اين راه را آغاز کند. انتقادها به دولت چندان وارد نيست و اگر انتقادي باشد به خاطر اين است که افزايش قيمت‌ها يک مقدار ناگهاني انجام شد. شايد بهتر بود قبلش با مردم صحبت مي‌شد و يارانه‌ها قبلا واريز و سپس طرح آغاز مي‌شد. وي خاطرنشان کرد: اشکالات جزئي وجود داشته است، اما اصل کار يک اصلاح ضروري اقتصادي است. «همه بايد کمک کنيم تا آثار مثبت آن نمايان شود.» قطعا از رانت و فساد و قاچاق کالا تا حد مطلوبي جلوگيري خواهد شد. توزيع يارانه اين کالاها عادلانه‌تر خواهد بود. البته بهتر است که قانون مجلس مبني بر کالابرگ الکترونيکي هرچه زودتر اجرا شود، تا توزيع يارانه به شکل بهتري صورت بگيرد. مطهري در پايان با اشاره به فسادزا بودن دو نرخي بودن ارز اظهار داشت: زيان ارز ترجيحي اين بود که سودش به جيب دلالان سرازير مي‌شد و کالاهاي خريداري شده با اين ارز به قيمت متناسب با آن به دست مردم نمي‌رسيد. ارز ترجيحي براي مدتي در دوره فشار سنگين تحريمي ترامپ، که واقعا وحشتناک بود، لازم بوده است. اما ادامه آن به صلاح کشور نبوده و معمولا ارز دو نرخي موجب فساد و رانت است. پس بايد به سمت ارز تک نرخي رفت. لذا معتقدم بايد اين کار صورت مي‌گرفت و دولت هم شجاعت به خرج داد که وارد اجراي اين طرح شد. اکنون همه وظيفه داريم که کمک کنيم تا ان شاءا... آثار خوب اين طرح نمايان شود.