آیا خاورمیانه متشنج میشود؟
در چند ماه گذشته باز هم تحولات در جهان معادلات جديدي ايجاد کرد. در خصوص روند جنگ اوکراين افزايش دامنه جنگ بهطور جدي مورد بحث است. يادآوري ميشود که گزارههايي در باره اين جنگ نزديک به قطعي است. نخست؛ جنگ رو به فرسايشي شدن نهاده است و فرسايشي ماندنش زهري سهمناک براي کرملين خواهد بود و پايان يافتن دلخواهش ناممکن است. مشخصا تداوم جنگ براي روسيه تا باختر دنيپر نزديک به ناممکن خواهد بود و تصرف کييف و بلکه خارکيف با شکل کنوني، يعني طي نبردهاي متعارف نزديک به ناممکن است. بايد توجه داشت که تمرکز نبرد در جهت تصرف کانون شهري ايزيوم براي اشغال شهرهاي کراماتورسک و سورودونتسک، تنها براي تکميل شدن اشراف کامل بر دونباس است. همچنين روسيه در پي تصرف ادسا با هدف محصور سازي کامل اوکراين در خشکي، اشراف کامل بر شمال درياي سياه و ايجاد محوري در باختر براي رسيدن به مولداوي است. همه اين موارد، زير رده ژئوتاکتيک جاي دارند. هنگامي که ارتشها به جاي تمرکز بر هدف ژئواستراتژيک در بند اهداف تاکتيکي گرفتار بمانند، قطعا در مسير شکست قرار گرفتهاند. اين گزارهاي نيست که از نظر ستاد ارتش فدراسيون روسيه پنهان مانده باشد. بنابراين براي برون رفت از اين وضعيت و دستيابي به موقعيت برتر در استراتژي، چاره جويي خواهد کرد. دستيابي به جنگ نامتعارف، يعني تهديد به استفاده از جنگ افزارهاي هستهاي، اعلام پايان جنگ با حفظ دستاوردهاي موجود و گسترش دامنه جنگ، سه استراتژي پيش روي ولاديمير پوتين است. تا جايي که به گستراندن دامنه جنگ برميگردد، انتخابهاي روسيه محدود است. در جهات باختري، شمال باختري و جنوب باختري با سد ناتو روبهرو خواهد شد که به منزله رويارويي با اين سازمان و سرانجام پذيرش جنگ هستهاي است. جهت خاوري نيز عقبه روسيه به شمار ميرود ولي گستراندن جنگ به خارج نزديک در محور جنوب، يعني قفقاز جنوبي، خليج فارس و درياي مکران، گزينهاي استراتژيک است. به اين علت که اقتصاد جهان به سرعت و فراگير تحت تاثير قرار خواهد گرفت و ناگزير پاي قدرتهاي بزرگ و قدرتهاي منطقهاي به جنگ باز خواهد شد. با توجه به وضعيت روسيه در جنگ اوکراين، سناريوي گستراندن جبهه و افزودن کم پيامد آن براي وادار کردن غرب به شنيدن مواضعش، به هيچ روي دور از ذهن نيست. با تداوم جنگ اوکراين، خطر کشيده شدن آن به بخشهاي نفتي گازي جهان، بهطور بسيار جدي محتمل است. ورود جنگ به خاورميانه مشخصا وضعيت را به شدت بحرانيتر خواهد کرد و تصميم گيري براي سياستمداران را سختتر خواهد کرد زيرا وضعيتي پيش خواهد آمد که هر کشوري را ميتواند وارد عرصه جنگ کرده و شايد نبردي سختتر از گذشته شکل گيرد.
