ايران و آمريکا بر سر سپاه به توافق ميرسند؟
همهچيز آماده احياي برجام است
ايران و آمريکا بر سر سپاه به توافق ميرسند؟
با اينکه سند 27 صفحهاي توافق آماده امضا بوده، اما ديپلماتها هنوز در مورد يک مساله کليدي ميان ايران و آمريکا به نتيجه نرسيدهاند و آن موضوع وضعيت بال قدرتمند نيروهاي نظامي ايران يعني سپاه پاسداران انقلاب اسلامي است. آمريکا در زمان رياست جمهوري ترامپ ذيل کمپين حداکثر فشار عليه ايران بعد از خروج اين کشور از برجام، سپاه را در فهرست گروههاي تروريستي قرار داد. حال بعد از گذشت 3 سال، مساله خروج اين نيروها از فهرست تروريستها به معضل نهايي احياي برجام در دولت بايدن تبديل شده است. دليل آن هم حساسيت بالاي سياسي موضوع در هر دو پايتخت يعني واشنگتن و تهران است. اين حساسيت عملا رسيدن به يک اجماع را غيرممکن و غيرواقعبينانه کرده است. موضوع اصلي اين است که تحريمهايي که برچسب تروريستي داشتند در توافق برجام اصلي هم برداشته نشده بودند. آمريکا تعداد زيادي از تحريمها عليه ايران را بعد از برجام سال 2015 با اين بهانه که تحريمها ارتباطي به توافق نداشته نگهداشته بود، اما الان تهران معتقد است موضوع تحريمها در هم تنيده شده است. يک مقام آمريکايي نزديک به موضوع که نامش برده نشده، به پوليتيکو گفته موضع آمريکا اين است که تا زماني که ايران قبول نکند اقداماتي براي رفع نگرانيهايي وراي برجام انجام دهد واشنگتن حاضر نيست سپاه را از فهرست گروههاي تروريستي خارج کند، چون اين کار هم در واقع در چارچوب برجام نيست. نشريه آمريکايي پوليتيکو هم در گزارشي به قلم استفاني ليختن اشتاين خبرنگار حاضر در وين که از نزديک مذاکرات را رصد ميکرده، نوشته نبايد فراموش کرد که دولت بايدن با يک اجماع دو حزبي در خصوص عدم خروج سپاه از فهرست گروههاي تروريستي مواجه است. هر دو حزب دموکرات و جمهوريخواه معتقدند سپاه بايد در فهرست بماند. مقام آمريکايي به پوليتيکو گفته بايدن بعيد است در اين موقعيت دست به خروج سپاه از ليست تروريستي ذيل چارچوب مذاکرات برجام بزند. همين بنبست در واقع مذاکرات وين را که چند ماه پيش به نظر به مراحل پاياني رسيده بود را متوقف کرده است. مذاکرات در واقع درست زماني متوقف شد که روسيه در خلال مناقشه اوکراين درخواستهايي را از طرف آمريکايي مطرح کرد. روسيه از آمريکا خواست ضمانتهايي براي کارهاي آتي با ايران ارائه کند، اما اين بنبست نبود که کار را متوقف کرد بلکه برچسب تروريستي بر سپاه به بلندترين مانع بر سر راه برجام تبديل شده است. پوليتيکو در گزارش خود نوشته واشنگتن در ابتدا پيشنهاد خروج سپاه از فهرست تروريستي را در ازاي عقبنشيني ايران از حمله به مواضع آمريکاييها در منطقه و دست داشتند مطرح کرده بوده، اما ايران با اين پيشنهاد مخالفت کرده است. انريکه مورا مقام اتحاديه اروپا و هماهنگ کننده مذاکرات غيرمستقيم بين ايران و آمريکا اين پيشنهاد را بين دو طرف مبادله کرده بود و همين يک ماه پيش هم همه تلاشش را براي رسيدن به يک راه حل بين تهران و واشنگتن به کار بسته بود، اما مذاکرات همچنان متوقف است. حسين اميرعبداللهيان وزير خارجه ايران و جوزف بورل مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به تازگي درباره احتمال برگزاري يک نشست با هم صحبت کردهاند. وزير خارجه ايران در تماس تلفني به بورل گفته دولت آمريکا بايد شجاعت اصلاح سياستهاي اشتباه کاخ سفيد را داشته باشد.
برجام گروگان مسائل ديگر؟
شکي نيست که دولت ايران به دنبال رسيدن به يک توافق پايدار، قوي و خوب است. اما وضعيت در واشنگتن، گره در کار ايجاد کرده است. تعداد زيادي از سناتورهاي جمهوريخواه به علاوه برخي سناتورهاي کليدي حزب دموکرات به کاخ سفيد فشار ميآورند که سپاه را از فهرست گروههاي تروريستي خارج نکند. تحليلگران سياسي پيشنهاد کردهاند که ذيل برجام يک توافق ديگر براي مذاکره بر سر خروج سپاه از گروههاي تروريستي ايجاد شود و به اين ترتيب در مذاکراتي ديگر اين مساله مورد بررسي قرار بگيرد، اما همزمان برجام هم با موفقيت احيا شود. کلسي دونپورت مدير يکي از دپارتمانهاي انجمن کنترل سلاح در آمريکا ميگويد اگر چشمانداز احياي برجام از بين برود، بحران هستهاي تشديد ميشود. خبرنگار پوليتيکو گفته متن پيشنويس توافق با ميانجيگري اروپا بيش از يک سال است که نوشته شده و شامل مواردي از جمله بازگشت آمريکا و ايران به تعهداتشان ذيل برجام است. همه جزئيات فني اين پيشنويس به تاييد طرفهاي توافق يعني بريتانيا، فرانسه، آلمان، ايران، روسيه، چين و آمريکا رسيده بود. يک مقام ارشد آمريکايي که در جريان مذاکرات نقش داشته به پوليتيکو گفته «کساني که خودشان را وقف مذاکرات کرده بودند خسته شدند، چون به يک توافق خيلي خوب به نفع همه طرفها دست پيدا کرده بودند، اما اين توافق براي برخي مسائل به گروگان گرفته شده است.
