هنوز هم طرفین برجام بر مساله دیپلماسی تاکید دارند
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: سخنگوي کاخ سفيد بهتازگي در پاسخ به سوالي که چرا هنوز آمريکا به واسطهگري روسيه در مذاکرات وين ادامه ميدهد، گفته است که دستيابي ايران به يک سلاح هستهاي به نفع هيچکس نيست و روسيه عضوي از گروه 1+5 است بنابراين، پيگيري براي رسيدن به يک توافق در راستاي منافع ملي آمريکا خواهد بود. در همين راستا به نظر ميرسد که ديدگاه رئيسجمهوري آمريکا و هر يک از شرکاي 1+5 يا اروپاييها يا ديگران به مذاکرات وين اين است که اگر به راهکار ديپلماتيکي دست يابند، اتفاق خوبي خواهد بود. جن ساکي در خصوص متن جديد برجام نيز عنوان کرده است که رضايت و تاييديه قانوني آن را داشته و با دقت وقايع و چگونگي هرگونه بازگشت آمريکا به برجام را بررسي ميکنند تا الزامات قانوني را مشخص کنند. از جمله مواردي که تحت قانون بازبيني توافق هستهاي ايران قرار دارند و تعهد دارند که الزامات قانوني رعايت شوند. در اين راستا براي بررسي آخرين وضعيت برجام و احياي مذاکرات وين «آرمانملي» با محمدجواد جمالي نوبندگاني، نايبرئيس کميسيون سياست خارجي مجلس دهم به گفتوگو پرداخته است که ميخوانيد:
پس از کش و قوسهاي فراوان هنوز اعلام ميشود که دو مورد بين طرفين برجام حل و فصل نشده است، آيا اين موارد ميتوانند مجموعه برجام را به خطر بيندازند؟
در برههاي حساس از تحولات جهاني قرار گرفتهايم که همچنان برخي از کشورها بر اين باور هستند که بايد به سمت تنش زدايي حرکت کرد. در چنين وضعيتي شاهد هستيم که ايران، اروپا و آمريکا همچنان تمايل دارند تا اختلافات خود را از طريق ديپلماسي حل و فصل کنند و مشخصا در اين عرصه ابتدا بايد تکليف برجام مشخص شود تا بتوان مسير ديپلماسي را پيمود. شرايط به گونهاي است که مسائل جانبي در روزهاي اخير مذاکرات برجام را به صورت جدي تحت تاثير قرار داده است. يکي از اين مسائل ناامنيهايي است که رژيم صهيونيستي ايجاد کرده است و در ماههاي اخير بارها تکرار شده است. از سوي ديگر برخي کشورهاي عربي هنوز هم در مسير مذاکرات وين سنگ اندازي مي کنند و کميته چهارجانبهاي را نيز در اين خصوص تشکيل دادند که اعضاي آن مصر، عربستان، بحرين و امارات هستند و عليه ايران بيانيه صادر ميکنند. از سوي ديگر نيز ساير کشورها را مشاهده ميکنيم که هر کدام به نحوي سنگاندازي ميکنند. در سال 2015 اين سنگ اندازيها به مراتب کمتر بود و عملا شاهد هستيم دشمنيها با برجام نسبت به آن سال چند برابر شده است. لابيها به مراتب بيشتر شده است وصهيونيستها بازي در آمريکا به راه انداختهاند تا هر روز عليه برجام نامهاي نوشته شود يا سخني گفته شود. تمامي اين فشارها همزمان شد با جنگ اوکراين که آن نيز به صورت غيرمستقيم مذاکرات وين را درگير کرد و سبب شد تا توافق به تعويق بيفتد. تقاضاي روسيه در اين برهه زماني خود به تنگناي جديدي بدل شد و کار را براي طرفين برجام براي رسيدن به توافق سختتر کرد اما هنوز هم به نظر ميرسد طرفهاي اصلي برجام مشتاق هستند تا توافق شکل گيرد و به آن نياز دارند و به همين علت بعيد به نظر ميرسد مانع سختي پيش روي احياي برجام باقي بماند. هرچند که عدم رفع تحريم سپاه نيز خود تبديل به ابزاري در دست غربيها شده است.
مشخصا تنش در اوکراين معادلات بينالملل را چگونه تغيير داد و آيا اين تغيير صرفا به ضرر ايران بود؟
بايد توجه داشت که ايران از درگيري و جنگ و تنش حمايت نميکند به خصوص که ما هشت سال درگير جنگي بوديم که همين طرفها دخيل در جنگ اخير، از دشمن ما حمايت ميکردند. ما به هيچ وجه راضي به جنگ نيستيم چون مردم، کودکان و زنان و بيپناهان خيلي آسيب ميبينند اما اتفاقاتي وجود دارد که از جمله نتايج غيرقابل اجتناب اين درگيريها در صحنه سياسي و بينالمللي است و بايد ديد که آيا در اين بين نتيجه مثبتي براي ما وجود دارد يا خير؟ ميتوان گفت آن کساني که از طرف آمريکاييها و غرب تحريم شدهاند يعني بلاروس و روسيه و به خصوص روسيه که تحريمهاي شديدتري عليه او اعمال شده، از نظر سياسي براي مديريت تحريم و مقابله با طرف مقابل که دشمن مشترک ماست، بيشتر به ما کمک ميکنند چون اشتراک عمل و منافع دوجانبه و چندجانبه قوت ميگيرد. مساله بعدي اين است که الان درگير مذاکرات 1+5 هستيم و روسها هم قبلا بعضا مواضع خوبي به نفع ما گرفته بودند و به همين علت بايد به گونهاي رفتار کرد که بتوان از همه طرفها استفاده کرد.
عدهاي بر اين باورند که مساله اوکراين و روسيه ارتباط مستقيمي با برجام دارد، تحليل شما از اين مساله چگونه است؟
مساله اوکراين از 2 دهه قبل و وقتي که پوتين سر کار آمد، مطرح بوده و از همان وقت گفته که اگر ناتو بخواهد گسترش پيدا کند، واکنش خواهيم داشت. ضمن اينکه روسها اعلام کردهاند که مساله اوکراين براي آنها مساله امنيت ملي است و ربطي به برجام ندارد. آنها حاضر شدند که اين همه ريسک سياسي و بينالمللي را بپذيرند پس اين به خاطر برجام و ايران نبوده است. آنها به خاطر منافع ملي خود و حفظ يکپارچگي روسيه که اگر ناتو مهره خود را در اوکراين ميگذاشت موجب تجزيه فدراسيون روسيه ميشود، دست به اين کار زدهاند. يک موضوع ديگر که شايد در اين بين به نفع ما باشد اين است که کشورهايي که به نوعي در تخاصم با ما هستند مثل بحرين، امارات و عربستان که تکيه بسياري به نيروهاي خارجي دارند در اين بحران ديدند که آمريکا و اروپا از اوکراين که به مراتب برايشان مهمتر بود، حمايت نظامي موثري انجام ندادند و ديديم که اين موضوع مورد نقد رئيسجمهوري اوکراين هم بود. اين وضعيت نخبگان و سياسيون کشورهاي منطقه را به فکر فرو ميبرد تا به سمت همگرايي با ايران بروند و روابطي مثل رابطه ما با عمان و قطر ايجاد کنند. به نظر من وضعيت اوکراين موجب انعطاف بيشتر برخي کشورهاي منطقه مثل عربستان نسبت به ايران خواهد بود. ضمن اينکه گرفتاري که در پي اين وضعيت براي مذاکره کنندگان مقابل ما در وين ايجاد شده، ممکن است که به نفع ما تمام شود زيرا ميخواهند سريعتر به موضوع روسيه و چين بپردازند.
