مرزهای شرقی ایران و احتمالات امنیتی

منطقه در آستانه روز جهاني قدس شاهد تحولات گسترده‌اي است. افزايش خشونت‌ها در اراضي اشغالي و حملات مکرر صهيونيست‌هاي افراطي عليه نمازگزاران مسجدالاقصي شرايط ناپايداري در اراضي اشغالي به‌وجود آورده. در عين حال يک نگرش کاملا مثبتي هم در حوزه منطقه‌اي و روابط منطقه‌اي بين ايران و عربستان به‌وجود آمده است. مذاکرات دور پنجم که اخيرا در بغداد بين ايران و عربستان به پايان رسيده، خروجي کاملا مثبتي به همراه داشته. قرار است که طي روزهاي آينده هيات‌هاي نمايندگي ايران و عربستان در مذاکرات بغداد يک توافقنامه 10 ماده‌اي براي از سرگيري مناسبات امضا کنند. ضمن اينکه طي دور پنجم مذاکرات هم بخش زيادي از مشکلات بين ايران و عربستان به يک نقطه خروجي قابل قبولي رسيده فلذا به نظر مي‌رسد که طي روزها و هفته‌هاي آينده احتمال مذاکره و ديدار وزراي خارجه ايران و عربستان در بغداد هم وجود دارد. اين امر نشان مي‌دهد در حقيقت عربستان سعودي با توجه به شرايط جهان و انزواي سياسي و همچنين نگاه زاويه‌دار تيم جو بايدن، رئيس‌جمهور آمريکا نسبت به حاکميت محمد بن سلمان، عربستان درصدد آمده که مناسبات ايران و عربستان را به يک نقطه پايداري برساند و اين يک تغيير مثبتي در حاکميت عربستان تلقي مي‌شود. ضمن اينکه آتش بسي که ميان عربستان و يمن صورت گرفته تاکنون مثبت ارزيابي شده و به نظر مي‌رسد که عربستان با توجه به شرايط موجود درصدد پايان دادن به جنگ خود عليه يمن است. در بخش مرزهاي شرقي ايران هم اتفاقات دراماتيکي رخ داده. حملات مکرر گروهک‌هاي تروريستي به شيعيان افغانستان و ناامن شدن بخشي از مرزهاي شرقي ايران توسط عوامل مزدور داخلي و خارجي، همچنين برکناري عمران خان، نخست وزير پاکستان طبيعتا يکسري رخدادهايي هستند که منطقه شرق آسيا را تحت تاثير قرار داده است. به نظر مي‌رسد که همه اين حوادث به يکديگر مرتبط هستند. علت اين امر هم اين است که گزارش‌هاي موجود نشان مي‌دهد که داعش خراسان در افغانستان در حال گسترش در مناطق مختلف افغانستان و مرزهاي ايران و پاکستان است تا بتواند بحران‌ها را به اين سمت منتقل کند. طبيعتا هوشمندي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و رصد مرزهاي شرقي مانع اجرايي شدن توطئه‌هاي عناصر خارجي در منطقه شرق ايران خواهد شد. به همين دليل به نظر مي‌رسد اين تحولات به رغم اختلاف نظرهايي که در مسائل آن وجود دارد، ولي بخشي از آن مثبت و به نفع جمهوري اسلامي ايران است. يکسري حملات سازمان يافته‌اي در مرزهاي شرقي ايران صورت گرفته و گزارش‌ها نشان مي‌دهد که داعش در حال تمرکز در مناطق شرقي ايران براي ايجاد ناامني است. مسئوليت بخشي از اين ناامني‌ها متوجه طالبان است. بنابراين طالبان هم مسئول حفظ امنيت مناطق شرقي ايران و هم مسئول حفظ جان شيعيان هزاره افغانستان است که متاسفانه تاکنون طالبان به وظايف خودش عمل نکرده به همين دليل ايران بدون اينکه بخواهد دست به يک عمل شتابزده عليه افغانستان بزند در حال رايزني با آن براي کنترل مرزهاي مشترک ايران و افغانستان است و به همين دليل نيروهاي پياده مکانيزه ايران براي حفظ امنيت مناطق شرقي ايران در آن منطقه براي پيشگيري از هرگونه احتمالات متمرکز شده و اين به معني بحراني شدن امنيتي مناطق شرق نيست بلکه يک اقدام پيشگيرانه تلقي مي‌شود. از طرفي سفر وزير دفاع چين به ايران مي‌تواند در گسترش مناسبات امنيتي و نظامي و سياسي بين ايران و چين موثر باشد. از آنجا که آمريکايي‌ها در حال تحريک مناطق تايوان عليه چين هستند، طبيعتا چين هم نگراني‌هايي از گسترش ناتو به سمت تايوان و مناطق مرزي چين دارد. فلذا در چارچوب سند همکاري راهبردي بيست و پنج ساله جمهوري اسلامي ايران با چين طبيعتا برخي از تحولات امنيتي اين کشور با ايران هماهنگ مي‌شود و دولتمردان چيني نگراني‌هايي هم نسبت به گسترش ناتو به مناطق تايوان دارند از اين رو مقامات چيني همواره هرگونه تحولات امنيتي را با جمهوري اسلامي ايران مورد ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار مي‌دهند.