مذاکرات ایران و عربستان وارد فاز سیاسی شده است
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: در نشست دو هيات امنيتي ايران و عربستان در بغداد که با حضور نخست وزير عراق برگزار شد، دو طرف توافق کردند که به نشستهاي امنيتي پايان دهند و مذاکرات ديپلماتيک در دستور کار قرار گيرد. اگرچه هنوز اخبار رسمي در مورد محتواي آخرين دور گفتوگوها و توافقات احتمالي منتشر نشده اما اطلاعات رسيده حاکي است که فضاي مثبت نشست اخير اميدواريها براي گام نهادن دو کشور در مسير از سرگيري روابط را افزايش داده است. با توجه به شکل گيري فضاي مفاهمه و گفتوگوهاي سازنده ميان نمايندگان دو کشور، برخي کارشناسان پيشبيني ميکنند که در آينده نزديک زمينه برگزاري جلسه مشترک ميان وزراي خارجه ايران و عربستان فراهم شود. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمانملي» گفتوگويي با حسنهانيزاده، سفير پيشين ايران در لبنان داشته است که در ادامه ميخوانيد.
روند مذاکرات ايران و عربستان را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
از سال گذشته با ميانجيگري مستقيم دولت عراق، مذاکرات ميان ايران و عربستان آغاز شده است که روند آن با توجه به اختلافاتي که وجود داشت به کندي پيش رفت. ابتدا برخي مسائل امنيتي ميان طرفهاي مذاکره مطرح شد تا رايزنيها در خصوص اختلافات امنيتي فيمابين در دستور کار قرار گيرد. آغاز مذاکرات ميان ايران و عربستان همزمان شد با پيروزي دموکراتها در انتخابات آمريکا و همين امر سبب شد تا عربستان با توجه به اختلافات تاريخي که با دموکراتها دارد، بيشتر احساس خطر کند و به سمت مذاکره با ايران ترغيب شود. دموکراتها از ديرباز در خصوص مسائل حقوق بشري با عربستان اختلاف نظر داشتهاند و در همين راستا با محمد بن سلمان بهواسطه حذف مخالفين داخلياش زاويه دارند. دستگيري 400 نفر از روشنفکران عربستاني در اين مدت نيز تنشهاي سياسي را بيشتر کرده است و سبب شده تا دموکراتها و مقامات عربستان رابطه نزديکي نداشته باشند. همين امر بود که حتي سبب شد تا عربستان براي بهبود روابط با ايران پيشقدم شود و سيگنالهايي را از طرف مقامات عراقي براي ايران بفرستد. مشخصا در دورهاي گذشته رايزنيها در خصوص سوريه، لبنان، يمن و وضعيت شيعيان در منطقه گفتوگو شده است و ايران خط قرمزهاي خود را در اين خصوص مطرح کرده است.
آتشبس در يمــــن نيز حاصل گفتوگوهاي اخيرا ايران و عربستان بوده است؟
در چهارمين دور از مذاکـــرات ايران و عربستان، موضوع يمن به صورت مشخص مورد مذاکره قرار گرفت و اين باور وجود داشت که تداوم جنگ صرفا به تضعيف جامعه اسلامي منجر خواهد شد و نتايج مطلوبي در پي ندارد. پس از اين گفتوگوها و تاکيد ايران بر اينکه بايد در يمن جنگ خاتمه يابد، آتش بس ميان عربستان و يمن به صورت تدريجي در دستور کار قرار گرفت. عربستان به اين علت به سمت آتش بس در يمن پيش رفت که قصد داشت تا تنشهاي خود را با ايران کاهش دهد و زير فشار نيروهاي يمني نيز قرار نگيرد. در همين راستا شاهد بوديم که ادبيات تهاجمي عربستان نسبت به ايران نيز کاهش پيدا کرده است. همين امر سبب شد تا در دور پنجم مذاکرات ميان ايران و عربستان، نتايج مثبتي به دست آيد.
با اين وجود ميتوان پيش بيني کرد که روابط ديپلماتيک دو کشور بهزودي از سر گرفته ميشود؟
امروز شرايط به گونهاي است که طرفين به سمت مسائل سياسي در حال حرکت هستند و در همين راستا ميتوان گفت که مذاکرات از فاز امنيتي عبور کرده و وارد فاز سياسي شده است. احتمال اينکه در آينده نزديک وزراي خارجه ايران و عربستان ديدار داشته باشند بسيار زياد است و اگر اين ديدار حاصل شود، تحولي چشمگير در مناسبات سياسي ايران و عربستان بهوجود خواهد آمد. به دنبال اين اتفاق اين احتمال وجود دارد که سفارتخانههاي دو کشور نيز در پايتختها بازگشايي شود و روابط ديپلماتيک از سر گرفته شود. همه اين موارد ريشه در اين دارد که عربستان به شدت احساس انزواي سياسي ميکند و حتي هم پيمانهاي اين کشور در منطقه که تا سال گذشته رابطه خوبي با عربستان داشتهاند نيز در حال ايجاد قطبهاي ديگر هستند. به نظر ميرسد که عربستان قصد دارد تا سه سال آينده يک نوع نرمش تاکتيکي در قبال ايران داشته باشد تا انتخابات آمريکا انجام شود و دولت آتي در ابتداي سال 2025 در آمريکا مستقر شود. پس از آن اتفاق است که عربستان سياستهاي بلندمدتتري ترسيم خواهد کرد و اگر باز هم دموکراتها فاتح انتخابات شوند، عربستان بيشتر به ايران نزديک خواهد شد و تنشها را کاهش خواهد داد.
