مزیت «تهران» در رقابت گازی با «دوحه»

آرمان‌ملی: تداوم جنگ روسیه و اوکراین فارغ از حواشی سیاسی و تبعاتی که نظام سیاسی جهان را تحت‌الشعاع قرار داده به لحاظ اقتصادی نیز به‌ویژه در حوزه انرژی تبعات نگران‌کننده را برای کشورهای واردکننده گاز به‌همراه داشته است. اگرچه تحریم‌های اعمال شده از سوی آمریکا و متحدان اروپایی آن هنوز متوجه صادرات گاز روسیه نشده است، اما روسیه نیز با تهدید به توقف صادرات گاز از آن به‌عنوان ابزاری برای مقابله با تحریم‌های کشورهای غربی استفاده کرده است که در نتیجه آن بخش قابل‌ملاحظه‌ای از صنایع اروپایی با کاهش تولید و یا توقف مواجه خواهند شد. در این بین ایران که سهم قابل‌ملاحظه‌ای از تولید گاز جهان را در اختیار دارد، به‌عنوان بازاری جایگزین برای کشورهای اروپایی محسوب شده که می‌تواند این فرصت دریچه‌ای برای ورود به بازار گاز جهانی محسوب شود، البته در این میان قطر نیز که یکی از تولیدکنندگان مهم گاز به‌شمار می‌رود مهم‌ترین رقیب ایران در این بازار محسوب می‌شود، اما مزیت ایران برای استفاده از خط لوله مشترک با ترکیه می‌تواند آن را در جایگاه بالاتری قرار دهد اما تمامی این فرصت‌ها که به‌نظر می‌رسد با توافقات برجامی دستیابی به آن درو از انتظار نیست به سیاست و رویکرد دولت سیزدهم در سرمایه‌گذاری و ایجاد زیرساخت‌های لازم برمی‌گردد و می‌تواند از این فرصت برای تبدیل‌شدن ایران به هاب انرژی منطقه بهره گیرد. در این رابطه صباح زنگنه کارشناس انرژی می‌گوید: درباره برنامه‌هایی که قطر برای صادرات گاز به اروپا تدوین کرده و امکان همکاری ایران با این کشور اظهارداشت: قطر محدودیت سرمایه‌گذاری ندارد، بنابراین می‌تواند سرمایه جذب کرده و تکنولوژی جدید مورد نیاز را به‌کار بگیرد، اما مشکل این کشور ارتباط زمینی و دریایی مناسب است. البته باتوجه به اینکه سایت ال‌ان‌جی دارد، از طریق کشتی می‌تواند گاز ارسال و بخشی از نیاز کشورهای اروپایی را تامین کند اما این نوع صادرات هم محدودیت حمل‌ونقل دریایی و تردد با تانکرهای پرهزینه را دارد. وی افزود: اگر محدودیت و تحریم ایران از نظر جذب سرمایه و تکنولوژی برطرف شود می‌تواند نقش بزرگ‌تری را ایفا کنیم، اما بحث صادرات گاز استراتژیک است و محاسبات آن در استراتژی بازار انرژی جهان حساس و از نظر سیاسی پرریسک است. به‌عبارتی همان‌گونه که نوعی رقابت کاهنده و منفی ایجاد می‌کند، یک نوع رقابت سازنده و مکمل هم ایجاد می‌شود، بنابراین کشورهای تولیدکننده گاز باید به توافق و هماهنگی در صادرات گاز به بازارهای مصرف برسند. این کارشناس بین‌الملل حوزه انرژی با بیان اینکه بهترین نوع صادرات گاز از لحاظ لجستیک صادرات از طریق خط لوله است، گفت: ایران به ترکیه خطوط لوله دارد که می‌تواند تا اروپا برود، یعنی این زمینه وجود دارد که که از ظرفیت خالی این خط برای صادرات گاز به اروپا استفاده کنیم، حتی امکان ایجاد خطوط تکمیلی هم وجود دارد. علاوه بر این اگر امکان ایجاد ثبات و همکاری بین ایران، عراق، سوریه و لبنان فراهم شود از مسیر خطوط لوله مستقیم می‌توانیم به دریای مدیترانه و اروپا برسیم. طبعا در این حالت صادرات به اروپا با رقابت تنگاتنگ و عدم رضایت روسیه مواجه می‌شویم. وی یادآور شد: اکنون هم در اروپا و هم کشورهای آسیای دور و شرق این قاره نیاز به گاز زیاد است، به‌طوری‌که مصارف گاز را به‌سمت ال‌ان‌جی می‌برند و این بهترین فرصت برای ایران است که چشم‌انداز گازی خود را تعریف کند تا عقب نماند.