ابهام در احیای برجام و اعلام توافق

مذاکرات وین طبق گفته طرفین مذاکره کننده به روزهای پایانی رسیده و همه بر تصمیم‌گیری درباره اعلام توافق تاکید دارند. اما درخواست اخیر روسیه در خصوص اخذ تضمین کتبی از آمریکایی‌ها برای عدم تاثیر تحریم‌های آمریکا بر علیه روسیه در مناسبات روس‌ها با ایران باعث شده تا سایر طرف‌ها به‌ویژه تروئیکای اروپایی و آمریکا نسبت به این مساله واکنش نشان دهند و به نوعی روسیه را موجب ایجاد تاخیر در توافق بدانند. در حالی که 4 روز است که روس‌ها چنین حرفی را زده‌اند اما در یک سال اخیر که توافقی حاصل نشد چه کسی مقصر بوده است؟ اکنون در این مقطع زمانی روسیه این مطالبه را مطرح کرده است چرا یک ماه پیش، سه ماه پیش یا اصلا در دولت آقای روحانی توافق نشد؟ دلیل این است که آمریکایی‌ها مخالفت کردند و مانع اصلی َآمریکایی‌ها بودند که تن نمی‌دادند به برجام بازگردند. برای خروج از برجام آقای ترامپ رئیس‌جمهور وقت آمریکا ده دقیقه وقت گذاشت و یک کاغذی را امضا و اعلام کرد که ما از برجام خارج شدیم. اما برای بازگشت به برجام آمریکایی‌ها ده ماه است که در حال مذاکره هستند. البته این گفته به معنای دفاع از موضع روسیه نیست بلکه موضوع این است که فارغ از نوع رفتار و رویکرد روسیه در قبال اوکراین و اینکه این نوع عملکرد آنها پسندیده بود یا نبود؛ اگر در شرایط کنونی همه مشکلات متوجه روسیه شود با واقعیت‌ها همخوانی ندارد. اگر سایر طرفین به خصوص آمریکایی‌ها می‌خواستند تا کنون در مذاکرات به نتیجه برسند پس از ده ماه رسیده بودند اما می‌بینیم که تا کنون مذاکرات نتیجه نداده و همچنان طرفین توافق اعلام نمی‌کنند. از این جهت نمی‌شود گفت که این روسیه است که مانع ایجاد می‌کند. ضمن اینکه روز گذشته خانم نولان نفر سوم وزارت خارجه آمریکا گفته ما هیچ قولی راجع به اینکه همکاری‌های اقتصادی و نظامی ایران و روسیه مشمول تحریم قرار نگیرد نمی‌دهیم. این حرف بدین معنا است که بعد از برگشت آمریکا به برجام و اجرای تعهدات ایران تمام همکاری‌های ایران با روسیه ممکن است مشمول تحریم واقع شود. همین روز گذشته آمریکایی‌ها هشداری به چین داده‌اند که اگر فناوری‌های ‌«های‌تک» را در اختیار روس‌ها قرار دهند شرکت‌های چینی تحریم می‌شوند. بنابراین آنچه که روس‌ها می‌خواهند خیلی هم بیراه نیست چون آمریکایی‌ها تا کنون ایران را تحت تحریم‌های موشکی، هسته‌ای، حقوق بشر و تروریسم قرار داده بودند از این به بعد مورد تحریم‌های اوکراینی قرار می‌دهند و خواهند گفت که ایران نباید با روسیه همکاری داشته باشد وگرنه مورد تحریم آمریکا واقع خواهد شد. البته آمریکایی‌ها در قضیه اوکراین احتمالا به سمت تحریم‌های ثانویه هم حرکت می‌کنند چون تحریم‌های اولیه خیلی کارگر نمی‌افتد. ولی در آن صورت هر کشوری که با روس‌ها مراوده داشته باشد تحریم خواهد شد. در این صورت برجام مزیتی برای روس‌ها ندارد. برجامی که منافع اقتصادی روسیه را تامین نکند برای روسیه منافعی ندارد و ایران نیز نمی‌تواند با استفاده از برجام همکاری‌های خود را با روسیه ادامه دهد. از این جهت این خواسته روسیه چندان غیرواقعی نیست.