احیای برجام زیر سایه نشست شورای حکام

آرمان ملی: گرچه طرف‌های مذاکره کننده در وین جملگی بر رسیدن به روزهای پایانی و نتیجه نهایی در مذاکرات تاکید دارند و حتی انریکه مورا هماهنگ کننده مذاکرات وین معتقد است که دیگر بحث‌‌های کارشناسی از سوی هیا‌ت‌های مذاکره کننده صورت نخواهد گرفت و باید منتظر تصمیم‌های سیاسی باشیم. اما خبر‌های رسیده از وین نشان می‌دهد به زعم گروهی از مذاکره کنندگان، مذاکرات احیای برجام به پایان رسیده، اما گروهی دیگر بر این باورند که هنوز مواردی برای بحث وجود دارد. انریکه مورا مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا در توییتر خود به صراحت پایان مذاکره را اعلام کرده و گفته: «طرف‌های غربی در انتظار تصمیم سیاسی تهران هستند.» این در حالی است که مذاکره کنندگان ارشد ایرانی از جمله علی باقری که برای رایزنی به تهران برگشته‌ بود صبح دیروز برای ادامه مذاکرات به وین رفت تا در روزهای آینده شاهد مذاکرات وی با سایر هیأت‌ها برای دستیابی هر چه سریع‌تر به توافق باشیم. عده‌ای از کارشناسان دلیل عدم اتفاق نظر طرفین درباره پایان مذاکرات را درخواست‌های دقیقه نودی روسیه اعلام کرده‌اند. در خواستی مبنی بر ارائه تضمین از سوی آمریکا که ایران از تحریم‌های آمریکا نسبت به روسیه در مبادلات دوجانیه زیان نبیند. البته مقامات آمریکایی با رد درخواست روسیه بارها گفته‌اند که این درخواست‌ها خللی در روند مذاکره ایجاد نخواهد کرد. برخی رسانه‌های خارجی نیز در خصوص احیای توافق و منافع آن برای ایران نوشته‌اند: احتمالا توافق آتی منافع اقتصادی قابل توجهی برای ایران به همراه خواهد داشت و فروش نفت و دسترسی ایران به سیستم‌های مالی جهانی را آزاد می‌کند. تهران هم در ازای این منافع غنی‌سازی اورانیوم را متوقف و نظارت‌های بین‌المللی بر برنامه هسته‌ای خود را افزایش خواهد داد.» با این حال این رسانه‌ها مشکلات توافق جدید را هم برشمرده و گفته‌اند: «این توافق هم از حیث ضمانت و طول عمر همان مشکلات توافق قبلی را دارد و نمی‌تواند کسب و کار‌های بین‌المللی را قانع کند که در ایران دست به سرمایه‌گذاری بزنند. قدر مسلم دستیابی به توافق نهایی، تنها با اتخاذ تصمیمات سیاسی لازم از سوی طرف‌های غربی به ویژه واشنگتن در دسترس خواهد بود. با این حال باید دید که در شرایط فعلی و با اتفاقات پیرامونی برجام چگونه و چه زمانی انجام خواهد شد.

روس‌ها و تاثیر بر توافق در وین

تحرکات اخیر روس‌ها که بسیاری آن را کارشکنی‌های دقیقه نودی آنها در احیای برجام و اعلام توافق می‌دانند باعث شده تا شرایط مذاکرات و تحولات پیرامون برجام به نحو دیگری شود و همه طرف‌ها نسبت به این مساله واکنش نشان دهند. چنانکه تروئیکای اروپا و آمریکا هم نسبت به این واکنش داشته‌اند و هر کدام به طور جداگانه‌ای روسیه را از اینکه در مذاکرات وین خللی ایجاد کند بر حذر داشته‌اند. چنانکه ویکتوریا نولاند، معاون وزیر امور خارجه آمریکا اخیرا گفته «روسیه سعی می‌کند چیزهای بیشتری دستش را بگیرد و خواسته‌هایش را در زمینه برجام گسترش می‌دهد و ما با بازی «بیایید معامله‌ای بکنیم» همراهی نمی‌کنیم.» تروئیکای اروپایی نیز در بیانیه‌ای خطاب به روسیه آورده‌اند: هیات تروئیکای اروپایی در مذاکرات وین در بیانیه‌ مشترکی در جلسه شورای حکام به روسیه هشدار دادند که از تعیین شروط جدید که منجر به پیچیده‌تر شدن توافق می‌شود خودداری کند. فرانسه، آلمان و انگلیس در بیانیه مشترکی در جلسه شورای حکام با اشاره به اینکه درخواست‌های اضافی روسیه مذاکرات را معطل کرده‌، اعلام کردند: «پنجره فرصت درحال بسته شدن است. ما از تمامی طرفین می‌خواهیم تا تصمیمات لازم جهت بسته شدن توافق را هم‌اکنون بگیرند.» با این حال بنابر تاکید منابع غربی، روسیه بزودی یک مانع تازه احتمالی را در برابر تلاش‌ها برای رسیدن به توافق هسته‌ای با ایران ایجاد می‌کند. این اعتراض روسیه می‌تواند به نفع موضع مخالف دولت‌های عربی حاشیه خلیج فارس با یک توافق ضعیف باشد؛ چرا که این دولت‌ها معتقدند نقاط ضعف زیادی در توافق هسته‌ای وجود دارد که تلاش‌های ایران برای دستیابی به بمب اتمی را محدود نمی‌کند. برخی رسانه‌های منطقه نیز آورده‌اند: با اینکه اعتراض روسیه از انگیزه‌های منفعتی خودش سرچشمه می‌گیرد، تحلیلگران معتقدند که این عکس‌العمل روسیه در مورد توافق هسته‌ای می‌تواند نتیجه بی‌طرفی دولت‌های عربی حاشیه خلیج فارس در بحران اوکراین باشد. مشخص نیست که با توجه به بحران اوکراین روس‌هات چه بازی جدیدی پیرامون مذاکرات برجام و توافق خواهند داشت.

بیانیه تروئیکای اروپا

سه کشور اروپایی در بیانیه‌ای مشترک از ایران خواستند تا برای بازگشت از کاهش تعهدات برجامی‌اش آماده شود. در بیانیه مشترک تروئیکای اروپایی به شورای حکام آژانس اتمی درخصوص ایران آمده است: فرانسه، آلمان و انگلیس از گروسی، مدیرکل آژانس اتمی به خاطر آخرین گزارشش و آپارو، معاون مدیرکل برای ارائه اطلاعات فنی تشکر می‌کنند. ما از آژانس به دلیل گزارش‌هایش به ‌رغم محدودیت‌های وضع شده علیه فعالیت‌هایش در ایران قدردانی و حمایت خود از استقلالش را ابراز می‌کنیم. سه کشور اروپایی اظهار کردند: تروئیکای اروپایی به مدت یازده ماه در مذاکرات گسترده با ایران شرکت داشته است. ما به نهایی کردن توافقی که به نگرانی‌های مبرم و فوری عدم اشاعه هسته‌ای ما رسیدگی می‌کند، برنامه هسته‌ای ایران را به حدود برجامی‌اش بازمی‌گرداند و تدابیر شفاف‌سازی برجامی و اجرای پروتکل الحاقی توسط ایران را محقق می‌سازد نزدیک هستیم. سرعت پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران بدان معناست که این توافق نمی‌تواند به طور نامحدود بر روی میز باقی بماند. پنجره فرصت درحال بسته شدن است. ما از تمامی طرفین می‌خواهیم که هم‌اکنون تصمیمات لازم برای بستن توافق را اتخاد کنند. آلمان، انگلیس و فرانسه در این بیانیه گفتند: ما قویا از ایران می‌خواهیم که از هرگونه تنش‌زایی جدید خودداری کند و فورا به تمامی فعالیت‌های مرتبط با دگرش اورانیوم با غنای بالا که تبعاتی عملی برای بازگشت به حدود برجامی خواهند داشت، خاتمه دهد. ما از ایران می‌خواهیم که آماده اتخاذ گام‌هایی جهت اجرای مجدد برجام شود.

قدردانی روسیه از رویکرد ایران

نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین در بیانیه‌ای در جلسه شورای حکام رویکرد ایران در تعامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را رویکردی سازنده توصیف کرد. میخائیل اولیانوف در بخشی از بیانیه‌اش در جلسه شورای حکام درباره فعالیت‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ایران گفت: ما از مدیر کل آژانس به خاطر ابتکار عمل و سطح بالای حرفه‌ای‌ بودنش، همچنین از ایران به خاطر رویکرد سازنده‌اش قدردانی می‌کنیم. این رویه موجب زمینه‌سازی برای پیش‍رفتی چشم‌گیر در حل‌وفصل مسائل پادمانی مرتبط با ایران شد.

گفت‌وگو‌های برجامی

روز گذشته نشست دوجانبه مذاکره کننده ارشد ایران و انریکه مورا هماهنگ کننده گفت‌وگوهای وین برگزار شد. علی باقری عضو ارشد تیم مذاکره‌ کننده ایران که صبح دیروز وارد وین شده است با انریکه مورا هماهنگ کننده گفت‌وگوهای وین دیدار و گفت‌وگو کرد. وی که بامداد سه‌شنبه برای ادامه مشورت‌ها به تهران بازگشته بود، صبح روز چهارشنبه برای ادامه مذاکرات به وین بازگشت. همچنین در ادامه گفت‌وگو‌ها و مذاکرات برجامی نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین در توییتی از گفت‌وگوی خود با هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا در مذاکرات وین بر سر احیای توافق هسته‌ای خبر داد. میخائیل اولیانوف، در توییتی نوشت: «با آقای انریکه مورا، هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا در مذاکرات وین بر سر برجام دیدار کردم. ما درخصوص تحولات کنونی و مسیر پیش رو به تبادل‌نظر پرداختیم.» در همین راستا وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که ایران و برجام از محورهای گفت‌وگوی وزیر خارجه این کشور با رئیس‌جمهور فرانسه بوده است. ند پرایس، اعلام کرد: وزیر خارجه آنتونی بلینکن با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در پاریس دیدار کرد. بلینکن و مکرون توافق کردند که با هماهنگی نزدیک بر سر ایران و تلاش‌ها جهت حصول توافق در وین و اطمینان حاصل کردن از بازگشت دوجانبه به پایبندی کامل به برجام ادامه بدهند. همچنین وزارت خارجه آمریکا روز سه‌شنبه پس از دیدار آنتونی بلینکن وزیر خارجه این کشور با امانوئل مکرون رئیس‌جمهوری فرانسه در پاریس اعلام کرد که پاریس و واشنگتن اتفاق نظر دارند تا به همکاری نزدیک در جهت رسیدن به یک توافق مرتبط با مذاکرات هسته‌ای ادامه دهند. پیش از این «آنه کلر لجندر» سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد توافق هسته‌ای با ایران «بسیار نزدیک» است و تاخیر در مذاکرات باعث می‌شود تا توافق برای احیای برجام به خطر بیفتد. وی افزود: ما به توافق بسیار نزدیک هستیم و ضروری است تا زمانی که هنوز می‌توانیم، مذاکرات را به نتیجه برسانیم.