چانه زنی درباره تحریم اشخاص و تضمین ادامه دارد

آرمان ملی- علیرضا پورحسین: همیــــن هفته گذشـــته بــود که گمانه‌زنی‌ها در خصوص برهم خوردن مذاکرات وین پررنگ شده بود اما سفر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران تمامی معادلات در این خصوص را تغییر داد و سبب شد تا بار دیگر احتمال رسیدن به توافق در وین افزایش یابد. توافقی که امروز به نظر می‌رسد گره‌ای باز نشدنی با مسائلی همچون جنگ اوکراین و بحران انرژی خورده است. در راستای بررسی این مسائل، «آرمان‌ملی» گفت‌وگویی با عبدالرضافرجی‌راد، سفیر پیشین ایران در نروژ داشته است که در ادامه می‌خوانید.

به چه علت پس از سفر گروسی به تهران باز هم مذاکرات در وین به کندی پیش می‌رود؟

باید توجه داشت که سفر گروسی به تهران بسیار مهم بود زیرا در پی آن یک توافق میان ایران و آژانس به‌وجود آمد. آژانس در خصوص برخی سایت‌های ایران سوال داشت که مسائل مربوط به آن حل و فصل نشد اما یک برنامه‌ریزی صورت گرفت تا در مدت زمان کوتاهی همکاری میان ایران و آژانس شکل گیرد تا این نگرانی‌ها نیز برطرف شود. همین امر سبب شد تا دولت آمریکا بتواند پاسخ مخالفان احیای برجام را بدهد. اگر قصد کارشکنی وجود داشت آن‌ها تاکید می‌کردند که همین امروز باید مسائل مربوط به این سایت‌ها مشخص شود تا برجام احیا شود. این نشان می‌دهد که تمایل زیادی از سوی طرفین وجود دارد تا توافق در وین صورت گیرد. در همین راستا مذاکرات در وین نیز ادامه دارد و طرفین در مرحله نهایی رایزنی‌ها هستند و هر کدام تلاش می‌کنند تا یک امتیاز بیشتر گرفته یا یک امتیاز کم‌تر به طرف مقابل بدهد. رایزنی‌ها مثل یک مسابقه فوتبال است که در مرحله فینال خود قرار دارد. در این میان جنگ اوکراین به یک پدیده‌ای تبدیل شده است که به مذاکرات وین سوزن می‌زند و طرفین مذاکرات نیز هر از گاهی با انجام اقداماتی تلاش می‌کنند تا از این سوزن خوردن فرار کنند و اگر این رویه عاقلانه تداوم یابد می‌توان پس از رایزنی‌های نهایی در روزهای آینده منتظر توافق در وین بود. در خصوص تضمین و رفع تحریم برخی اشخاص همچنان در وین چانه زنی صورت می‌گیرد و باید منتظر نتایج این چانه زنی‌ها در روزهای آینده بود. با توجه به اینکه اراده در میان طرفین مذاکرات وجود دارد این مسائل نیز حل و فصل خواهد شد. مساله انرژی و چالشی که ایجاد شده است نیاز به ایران را بیشتر نمایان کرده و در همین راستا نیز شاهد بودیم که حتی آمریکا به سمت ونزوئلا رفته تا نفت این کشور را که حتی روابط خوبی نداشته‌اند وارد بازار کند تا اندکی از کمبود نفت در بازار جبران شود و احتمالا پس از توافق نیز به سمت ایران خواهند آمد تا نفت ایران نیز وارد بازار شود.

با توجه به ارتباط دادن مذاکرات وین و جنگ اوکراین، مخاطب صحبت‌های روز گذشته وزیرخارجه در مجلس چه کسی بود؟

طبیعتا صحبت‌های وزیرخارجه در مجلس مبنی بر اینکه اجازه نمی‌دهیم هیچکسی به منافع ملی ایران ضربه وارد کند، روسیه بود و این نخستین واکنش رسمی ایران در قبال خواسته روسیه از طرف‌های برجام بود. این انتظار وجود داشت که چنین واکنشی داده شود و سخنگوی وزارت خارجه نیز عنوان کرده بود که ایران منتظر است تا ببیند روسیه از بیان چنین درخواستی چه اهدافی را دنبال می‌کند. ایران نشان داد که تحت فشار روسیه قرار نیست باشد و این توافق را به‌رغم فشارهای جانبی می‌خواهد به نتیجه برساند و در این میان جز به منافع ملی به مقوله دیگری توجه نمی‌کند.

با وجود این اراده برای توافق دیگر در شورای حکام مشکلی برای ایران پیش نمی‌آید؟

گروسی پس از سفر به ایران یک مصاحبه‌ای انجام داد که نسبت به مصاحبه قبلی پالس‌های مثبت بیشتری داشت. او در آخرین مصاحبه خود عنوان کرد که توافقات خوبی با ایران صورت گرفته است که مسیر را برای احیای برجام هموار می‌کند. گروسی در فرودگاه وین دوپهلو صحبت می‌کرد و به نظر می‌رسد از موضع مشخصی برخوردار نبود اما پس از گذشت یک روز مواضع روشنی اتخاذ کرد و به گونه‌ای صحبت کرد که نقطه ابهام برانگیزی باقی نماند. این نشان می‌دهد که گروسی نیز پالس‌های مثبت از سوی غرب و آمریکا دریافت کرده است و به همین علت بعید به نظر می‌رسد که در نشست شورای حکام نیز علیه ایران اقدامی انجام دهند.

با توجه به این تحولات بحران اوکراین به کدام سمت سوق پیدا می‌کند؟

روسیه در یک تله گرفتار شده است و خود روسیه نیز انتظار نداشت که حمله به اوکراین بیش از 10 روز طول بکشد و به بن بست بخورد. آمریکا، انگلیس و اروپا نیز به تازگی متوجه شده‌اند که پوتین در باتلاقی گرفتار شده است که به راحتی نمی‌تواند از آن خارج شود و به همین علت می‌خواهند راه را برای منزوی کردن روسیه ادامه دهند. پس از چند روز نیز اوکراین و جامعه بین‌الملل به سمتی حرکت می‌کنند که خود را با جنگ تطبیق دهند و در همین راستا دیگر از تداوم جنگ خیلی دلخور نیستند. هدف غربی‌ها این است که روسیه را در دو جبهه درگیر کرده و زمینگیر کنند. آن‌ها با تحریم روسیه می‌خواهند علاوه بر اینکه این کشور با غرب درگیر است از داخل نیز با مردم خود درگیر شود تا مجبور به عقب نشینی شود. غرب می‌خواهد جنگ را طولانی کند و مشخصا طولانی شدن جنگ روسیه را به شدت گرفتار خواهد کرد. غربی‌ها می‌خواهند روسیه را از بازار انرژی حذف کنند و بحران را ادامه می‌دهند تا جایگزین‌های مناسب برای انرژی روسیه مشخص شوند. در چنین وضعیتی حتی اگر جنگ نیز تمام شود، روسیه در شرایط سختی قرار می‌گیرد و شاید خسارت‌های جبران ناپذیری به روسیه تحمیل شود.