شیریــــــــنکامی بــــا آمارســــازی!
آرمانملی- محمدسیاح: اقتصاد ایران سالهاست که با تحریمها دستوپنجه نرم میکند و در همه این سالها هم هزینههای زیادی برای سرپا نگهداشتن اقتصاد پرداخت کرده که البته همه فشارهای تحریم هم به مردم و معیشت آنها وارد شده است. هرچند که دولتها مدعی بهبود وضعیت در دوران خود هستند، اما تا زمانیکه وضعیت معیشتی مردم تغییری نکرده و بویی از بهبود نبرده است و صرفا گفتن «بهترشدن اقتصاد» یا دادن آمارهایی که بعضا با واقعیتها منطق نیستند یا نزدیک به واقعیت هستند، اما تاثیری در کلیت اقتصاد و معیشت مردم و اصطلاحا اقتصاد کف بازار ندارند؛ کمکی به بهبود وضعیت و شرایط نخواهد کرد. در دولت سیزدهم موتور آمارسازیها روشن شده و هر چند روز یکبار آمارهایی از سوی وزارتخانهها و سازمانها و... اعلام میشود که با توجه به عمر ششماهه دولت سیزدهم چندان منطقی بهنظر نمیرسد. ریشه این بیاطمینانی هم از اینجا آغاز میشود که برخی در راستای نشان دادن موفقیت خودش از هیچ تلاشی دستبردار نیستند درحالیکه آمارسازیها کمکی به بهبود وضعیت نخواهند کرد و مردم منتظر اقدمات عملی و موثر و قابل لمس در اقتصاد هستند تا بتوانند به آمارهای منتشر شده اعتماد
کنند! مصطفی قمریوفا، مدیر روابط عمومی بانکمرکزی در توئیتی با بیان اینکه وضعیت تجارت خارجی و منابع ارزی کشور بهتر شده است؛ نوشت: «خبرهای خوب؛ در پایان ۱۱ ماهه ۱۴۰۰ ارزش تجارت خارجی: ۹۰ میلیارد دلار؛ رشد ۳۸ درصدی، تامین ارز: بیش از ۵۰ میلیارد دلار؛ رشد ۵۶ درصدی، عرضه ارز در نیما: ۲۶/۳ میلیارددلار؛ رشد۶۶ درصدی، معاملات در بازار متشکل ارزی: ۱/۶۲ میلیارد دلار؛ رشد ۲۰۷ درصدی» این آمارها در شرایطی منتشر شده است که همچنان نوسان در بازار و تامین ارز و نوسانات نرخ ارز در بازارهای دیگر دیده میشود و این موضوع در زندگی مردم تاثیر منفی مستقیمی گذاشته است، هرچند که آمارهای مطرح شده از سوی مدیر روابط عمومی بانکمرکزی درست باشد، اما آثار این رشد در بخشهای مطرح شده باید مورد کنکاش کارشناسی قرار بگیرد تا مشخص شود آیا این آمارها در اقتصاد مردم اثری داشته است یا نه؟
تجارت خارجی بدون واردات ارز!
مرتضی افقه، کارشناس اقتصادی در این باره به «آرمانملی» گفت: این اولینباری نیست که آمارهایی دال بر بهبود شاخصهای اقتصادی منتشر میشود، اما اثرگذاری این آمارها در اقتصاد مردمی دیده نمیشود و در زندگی و معیشت مردم هم خیلی اثرگذار نیست. برخی از آمارها هم دروغ نیستند ولی باید اثرگذاری این آمارها در زندگی مردم کنکاش شود. او ادامه داد: بهعنوان مثال در دوره آقای روحانی بعداز برجام اعلام شد که 10 درصد رشد اقتصادی داشتیم و همانموقع هم خبرنگاران پرسیدند که چرا مردم آثار این رشد را احساس نمیکنند؟ آن زمان این اتفاق افتاد ولی چون فقط صنایع خاصی بهدلایلی افزایش تولید زیادی داشتند رشد اقتصادی به همین دلیل بود و منافع آن هم به تعداد محدودی رسید، اما اینبار تامل بیشتری نیاز دارد. افقه تاکیدکرد: اگر این آمارها در بخش اول یعنی تجارت، درست باشد، به این دلیل که نمیتوانیم ارزهای صادراتی را وارد کنیم و این اواخر دولت هم اعلام کرده که در این مدت تجارت خارجی را با سرعت بیشتری انجام میدهد، احتمالا ذخایر ارزی خارجی ایران افزایش پیدا کرده ولی تا وقتی مساله FATF و امکان انتقال ارزها را به داخل نداشته باشیم خیلی اثرگذار در
اقتصاد نخواهد بود.
آمارها برای نشاندادن موفقیت
این کارشناس اقتصادی افزود: اینکه ارزش معاملات در نیما و تامین ارز افزایش یافته با این ادعا که تجارت خارجی رونق گرفته هماهنگی دارد، اما عدهای از مردم این تغییرات را حس نمیکنند و باید تاثیر این اتفاق بر بانکمرکزی و سایر عوامل و مردم تشریح شود. او ادامه داد: اگر افزایش ارز ناشی از افزایش صادرات بوده باشد باید دید که صادرات چه کارخانهها یا واحدهای صنعتی و تولیدی سهم صادراتی را افزایش دادهاند، اگر صنایع و کارخانههای خاصی نظیر پتروشیمی که منافع آن به جیب افراد خاصی میرود و معمولا هم بهدلیل ویژگیهای خاص، سرمایهداران تمایل ندارند که سرمایه خود را وارد کشور کنند، کمکی به معیشت مردم نمیکند. افقه افزود: سرمایه باید در داخل بچرخد و تبدیل به سرمایهگذاری آن هم سرمایهگذاری اشتغالزا شود؛ اگر قرار است که مردم اثر آن را احساس کنند. هیچکدام از این موارد را ندیدهایم و بنابراین یا آمار اشتباه است یا عده خاصی از این افزایش یا بهبود منتفع میشوند ولی مادامی که این منافع به توده مردم نرسد و در کشور توزیع نشود بیان این آمارها صرفا برای شیرینکردن زبان خودشان یا اظهار موفقیت دولت است و مصرف دیگری نخواهد داشت.
برجام و بهبود و آمار!
این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این پرسش که با توجه به امیدهایی برای احیای برجام وجود دارد و اعدادی که بانکمرکزی اعلام کرده است؛ نمای آینده اقتصاد ایران را چطور میبینید؛ توضیح داد: فروش یکمیلیون و ۲۰۰ هزار بشکه نفت به چین میتواند بهدلیل موافقت ضمنی آمریکا یا درنظرنگرفتن تحریم از سوی چین است برای اینکه فضا را برای این توافق آماده کنند. بههرحال اگر اتفاق افتاده باشد آمارها میتواند همسو با این موارد باشد ولی همانطور که گفتم اگر توافق هم انجام بشود بخشی از ارزهای ایران آزاد میشود و احتمالا فروش نفت هم بعد از مدتی یعنی بازگرداندن بازار نفت به دوونیممیلیون بشکهای که ظرفیت صادراتی ایران میرسد، اما اقدام مکمل که همان FATF است انجام نشود ردوبدل شدن یا بازگرداندن درآمدهای ناشی از صادرات با دشواری همراه خواهد شد یا اگر هم این ردوبدل کرده امکانپذیر باشد با هزینه خواهد بود. او ادامه داد: این اتفاقی است که در چند سال اخیر رخ میدهد و مردم با هزینه بیشتری کالا را میگیرند. افقه تاکیدکرد: در مجموع حتی اگر در بهترین شرایط یعنی همین الان تحریمها برطرف شوند و FATF هم امضا شود به دو دلیل به سیاستهای دولت
فعلی امیدوار نیستم. از نظر من نگاه اصولگرایان توسعهای نیست چون در زمینه روابط خارجی نوعا سیاستها تنشزاست. حتی اگر برجام احیا شود روابط خارجی کشورمان بهدلیل دیدگاههایی که اصولگرایان دارند بهبود پیدا نخواهد کرد. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در داخل هم به قدری انتخاب مدیران و کارگزاران حکومتی در دایره بستهای قرار میگیرد که از همه ظرفیتهای انسانی و پتانسیلهای نیرویی استفاده نمیشود و این باعث میشود که خیلی امیدوار نباشم حتی در بهترین شرایط اصولگرایان بتوانند قدمی بردارند. افقه گفت: نه اینکه جناح مقابل بهتر عمل کرده است ولی حداقل جناح مقابل این محدودیتها را نداشت چراکه سیاست تنشزدایی در خارج را در پیش گرفته بود و در داخل هم تنگنظری بهکارگیری نیروها را نداشت. او اضافه کرد: بهنظرم در بهترین شرایط باید مراقب باشند تا وضعیت بدتر از این نشود. ضمن اینکه نه مجلس توانمند است و نه هیات دولت و وزرایی که تجربه اجرایی نداشته یا حتی خود رئیسجمهور که تجربه اجرایی ندارد و دستوراتی که در ایرانخودرو داد، نشان میدهد که نه خودش و نه مشاورانش آگاهی کافی از ساختارهای حاکم بر مساله تولید و برواسی ندارند، به
همین دلایل به اینکه دولت در بهترین شرایط بتواند قدمهای بزرگی بردارد، امیدوار نیستم. عدم توانایی دولت در مدیریت اقتصادی و همچنین مشکلات عدیده در روابط بینالملل و مشکلات درونی اقتصاد و بهرهگیری از مدیرانی که سابقه و تجربه کافی را ندارند باعث شده تا گره مشکلات اقتصادی ایران کورتر از همیشه شود حتی اگر آمارهای ظاهرا امیدوارکنندهای هم از سوی مراکز مختلف اقتصادی منتشر شود.
