رفع تحریمها چقدر شرایط را عوض میکند؟
آرمانملی: اقتصاد ایران در چهاردهه گذشته در شرایط تحریمی قرارداشته و این شرایط هر سال بدتر هم شده تا اینکه در سال 97 فشارهای آمریکا با خروج از توافق برجام برای ایران بدتر و شدت تحریمها افزایش پیدا کرد. این تحریمهای ثانویه باعث شده تا فروش نفت ایران به صفر نزدیک شود و با کاهش درآمدهای کشور و همچنین منابع ارزی مشکلات اقتصادی صد چندان و عمیقی در کشور بروز کند که در بخشهای مختلف اثرگذار بوده و این اثرات مخرب همچنان هم برخلاف ادعای دولتها مبنی بر خنثیسازی اثر تحریمها ادامه دارد؛ اما حالا که مذاکرات وین در دورنهایی خود قرار دارد و انتظار میرود احیای توافق برجام براساس منافع ایران رقم بخورد بازارهای مالی، پولی و سرمایهای در انتظار نتیجه این مذاکرات ماندهاند تا براساس شرایطی که ایجاد میشود؛ راه خود را در پیش بگیرند. منابع ارزی و نفتی ایران درصورت احیای برجام و رفع تحریمها، با سهولت بیشتری در دسترس قرار خواهند گرفت که طبق گفته کارشناسان، این موضوع میتواند با ارزپاشی به تهدید برای اقتصاد و با گسترش زیرساختهای اقتصادی از این طریق به فرصت تبدیل شود. بازارارز و تغییرات آن یکی از عوامل محوری و تعیینکننده
در جهت قیمتهای سایر بازارها و در نهایت تغییرات شاخصهای اقتصادی است، اما این بازار بیش از سیاستهای اقتصادی تحتتاثیر اخبار منفی و مثبت سیاسی و بینالمللی است؛ بهگونهای که خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷ شروعی برای افزایشهای قابل توجه نرخ دلار و رسیدن آن به کانال ۳۰ هزارتومان بود. از سوی دیگر، انتشار اخبار امیدبخش در ماههای اخیر از مذاکرات وین و احتمال احیای برجام نیز بهعنوان خبری مثبت برای بازارارز ایران و جهتدهی به دلار برای حرکت بهسمت کاهش توانست تا حدودی نرخ دلار را کاهش بدهد و تقریبا به کانال ۲۵ هزارتومان برساند. اما این اخبار مثبت نتوانست نقش قابلتوجهی در ریزش نرخ دلار داشته باشد و بهنظر میرسد که فعلا نرخ دلار در کانال ۲۵هزارتومان به تثبیت رسیده است. در این بین، باید به این نکته اشاره شود که اساسا درصورت احیای برجام و رفع تحریمها دستوبال ایران برای فروش نفت باز میشود که در پی آن، درآمدهای نفتی و ارزی نیز بهبود قابلتوجهی خواهد یافت. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که با افزایش منابع ارزی مازاد میل به ارزپاشی نیز تقویت شده که این امر، به سرعت نرخ دلار را در بازار ارز سرکوب و کاهشی
کرده و در کوتاهمدت نیز تورم هم کاهش یافته است اما در بلندمدت نرخ ارز مجدد شتاب گرفته و نرخ تورم نیز با افزایش مواجه شده است. در این زمینه، با وجود افزایش درآمدهای نفتی در ماههای اخیر آنچه که تاکنون بهنظر میرسد هنوز اقدامی در جهت ارزپاشی و کاهش نرخ ارز رخ نداده و نرخ دلار در محدوده ۲۵ تا ۲۶ هزارتومان باقی مانده است؛ بنابراین اگر پس از احیای برجام هم سیاست ارزپاشی گرفته نشود، نمیتوان انتظار کاهش قیمت قابلتوجهی در بازار ارز و بهتبع کاهش قیمتها را داشت. پیش از این، کامران ندری، یک تحلیلگر اقتصادی گفته بود که مذاکرات وین تاثیر کوتاهمدتی بر شاخصهای کلان اقتصادی چون تورم، تولید و... نمیگذارد و نمیتوان تا انتهای سال، انتظار تغییری در این شاخصها متاثر از نتیجه مذاکرات داشت و این مذاکرات صرفا تاثیر خود را با کاهش قمیتها در بازارارز نشان میدهد که این کاهش نیز کمتر از ۲۴ هزارتومان نخواهد بود.
توسعه زیرساختها
علی سعدوندی، کارشناس بانکداری و اقتصاد کلان معتقد است که با احیای برجام و افزایش منابع ارزی، 2 سناریو را میتوان در پیش گرفت که ارزپاشی اولین سناریو است که اجرای آن نیز در سالهای گذشته اقتصاد ایران سابقه داشته است و دیگری استفاده از منابع ارزی مازاد ایجاد شده در پی احیای برجام به منظور توسعه و بهبود زیرساختهای اقتصادی است. او اظهارکرد: هر زمانیکه در اقتصاد ایران دسترسی به منابع ارزی حاصل از درآمدهای نفتی افزایش یافته و به نوعی با منابع ارزی مازاد مواجه شده است، بهسمت ارزپاشی برای کاهش قیمت ارز حرکت شده که این موضوع برای مردم زیانبار بوده است، زیرا اشتغال و تولید ملی تضعیف و به واردات کالاهای خارجی یارانه داده میشود. این در حالی است که کشورهای دیگری که با منابع مازاد ارزی مواجه میشوند، این منابع را صرف توسعه و گسترش زیرساختهای اقتصادی چون ساخت خطآهن، بیمارستان، دانشگاه و... میکنند. این استاد بانکداری و اقتصاد کلان از نظر اقتصادی در شرایط فعلی بودجهنویسی در کشور برنگشتن به برجام را بهتر از احیای آن میداند زیرا آنطور که در بودجه سال آینده برنامهریزی شده است، سهولت دسترسی به منابع ارزی و افزایش
آنها صرف ارزپاشی و کاهش قیمت ارز به زیر نرخ تعادلی در بلندمدت میشود که اثرات منفی برای اقتصاد و تولید خواهد داشت. سعدوندی افزود: پیشگرفتن سیاست ارزپاشی همگام با احیای برجام، کاهش نرخ ارز و واردات کالاهای خارجی، نرخ تورم را هم بهصورت موقت با کاهش مواجه میکند اما در ادامه این تورم مجدد افزایش پیدا خواهد کرد. او درباره اینکه نرخ دلار تحتتاثیر مذاکرات کمتر از ۲۵ هزار تومان نشد، توضیح داد: دلیل این امر این است که هنوز دلارهای نفتی وارد چرخههای اقتصادی نشده است. بنابراین، دو سناریو پس از احیای برجام وجود دارد؛ اینکه منابع دلار نفتی صرف بهبود اقتصاد شود یا اینکه این منابع صرف ارزپاشی شود که حالت دوم موجب فرار سرمایه، متضررشدن تولید و اشتغال، کاهش موقت تورم و شتاب مجدد آن پس از گذشت مدت کوتاهی خواهد شد.
انتشار :
پسندها:
0
هشتگهای داغ
آخرین اخبار
پربازدیدترین اخبار