نسخه جدیدی دیگر برای پاک‌کردن صورت مساله

آرمان‌ملی: عرضه خودرو در بستر بورس کالا سیاست جدیدی است که مسئولان این حوزه از آن به‌عنوان راهکاری برای تک‌نرخی‌شدن خودرو نام می‌برند. درواقع این رویکرد پس از آنکه شکاف قیمتی خودرو در بازار آزاد و کارخانه به بیشترین میزان خودر رسید مطرح شد در آن زمان هم مسئولان بورس معتقد بودند که از این طریق می‌توان ضمن حذف دلالی به کاهش قیمت خودرو براساس عرضه و تقاضا دست یافت موضوعی که از ابتدا مخالفان زیادی را به‌دنبال داشت به‌گونه‌ای که کارشناسان معتقدبودند فارغ از اینکه اساسا عرضه خودرو در بورس در هیج جای دنیا صورت نمی‌گیرد، این اقدام به معنای منتفع‌کردن خودروسازان از حاشیه قیمتی بازار بوده و به‌واسطه انحصار حاکم بر صنعت خودرو خود به مهندسی بازار منجر خواهد شد. موضوعی که به‌نظر می‌رسد بازهم مسئولان به‌جای رفع مشکل اصلی که حذف قیمت‌گذاری دستوری همگام با حذف انحصار و ایجاد بازار رقابتی است بازهم نسخه جدیدی برای پاک‌کردن صورت‌مساله پیچیده‌اند. در این رابطه جواد فلاح مدیر توسعه بازار فیزیکی بورس کالای ایران، با اشاره به شیوه قیمت‌گذاری خودرو در کشور، گفت: تاکنون خودروی نو در کشور، مخصوصا در سال‌های اخیر، توسط دولت قیمت‌گذاری شده است و تولیدکنندگان براساس قیمتی که دولت تعیین کرده خودرو را عرضه کرده‌اند. بر این اساس خودرو در بازارهای دست‌دوم با قیمت‌های بسیار متفاوت با قیمتی که توسط خودروساز عرضه می‌شود، مورد معامله قرار گرفته و این مدل معاملاتی به‌دلیل صف تقاضایی که ایجاد کرده است باعث شده توسط قرعه‌کشی مشخص شود چه افرادی صاحب خودروهایی شوند که اختلاف قیمت شدیدی با بازار دارند. وی در مورد مدلی که در بورس کالا برای عرضه خودرو طراحی شده است، توضیح داد: یکی از مدل‌هایی که در بورس کالا مطرح شده این است که خودرو در بورس کالا عرضه شود و کشف قیمت براساس مکانیسم بازار و عرضه و تقاضا اتفاق بیفتد. برای این مدل، می‌توان از قراردادهای سلف استاندارد بهره برد. یعنی خودروساز، خودروی خود را در قالب قرارداد سلف عرضه کند. قاعدتا برخی عرضه‌ها می‌تواند در قابل سلف کوتاه‌مدت و برخی سلف بلندمدت باشد. خریدار نیز خودرو را در قالب قرارداد سلف پیش‌خرید می‌کند و در زمان سررسید قرارداد، خودرو را از خودروساز تحویل می‌گیرد. مدیر توسعه بازار فیزیکی بورس کالای ایران ادامه داد: از زمانی هم که خودرو در بورس معامله و خریدار مشخص می‌شود، تا زمان سررسید می‌توان از امکان بازار ثانویه استفاده کرد که اگر فردی که خودرو را خریداری کرده است تمایل داشته باشد آن را در بازار ثانویه به شخص دیگری بفروشد، بتواند این معامله را انجام دهد.فلاح درمورد مزیت این طرح توضیح داد: مزیت این طرح نسبت به مدل فعلی این است که خودرو تک‌نرخی می‌شود و یک قیمت که همان قیمت کشف شده در بازار است، خواهد بود. این قیمت هم قیمتی خواهد بود که بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا در بورس کشف می‌شود. شخصی که خودرویی را در قالب قراردادهای یادشده، روی تابلوی بورس خریده است، می‌تواند آن را همان‌طور که خودروساز خودرو را می‌فروشد، روی تابلو به فرد دیگر عرضه کند. وی با بیان اینکه تضمین تعهدات خودروساز در بورس اتفاق می‌افتد، گفت: اگر خودروساز به هر دلیل نتوانست کالا را در زمان سررسید تحویل دهد، بورس خسارت را از محل تضامینی که از عرضه‌کننده اخذ کرده است، به خریدار خودرو پرداخت می‌کند. البته تصمیم‌گیری در این حوزه با بورس کالا یا خودروساز نیست و مراجع ذیصلاح باید در این مورد تصمیم‌گیری کنند.