علل خستگی ناشی از «کووید طولانی»

بیماران مبتلا به نوع شدید کووید۱۹ ممکن است در بیمارستان بستری شوند یا به استفاده از دستگاه‌های کمک تنفسی نیاز پیدا کنند تا علائم آنها برطرف شود. آسیب وارده به بدن براثر ابتلا به کووید شدید ذات‌الریه، اکسیژن کم، التهاب معمولا در آزمایش‌های معمول تشخیصی نشان داده می‌شود. اما کوویدطولانی متفاوت است، این بیماری مزمن با طیف گسترده‌ای از علائم همراه است که بسیاری از آنها با استفاده از تست‌های آزمایشگاهی معمولی قابل توضیح نیستند. مشکلات در تشخیص این بیماری باعث شده است که برخی از پزشکان، بیماران مبتلا به کوویدطولانی را مرخص کنند یا علائم آنها را به‌عنوان ابتلا به «بیماری روان تنی» تشخیص دهند. بیماری روان‌تنی یا سایکوسوماتیک دسته‌ای از بیماری‌هاست که در اثر سرکوب فشارهای روانی تنش و استرس مزمن در بدن ایجاد می‌شود. اما محققانی که بیماران مبتلا به کوویدطولانی را عمیق‌تر بررسی کرده‌اند، متوجه اختلال عملکردی قابل مشاهده‌ای در سراسر بدن آنها شده‌اند. مطالعات تخمین می‌زنند احتمالا ۱۰ تا ۳۰ درصد افرادی که به کرونا مبتلا می‌شوند ممکن است علائم طولانی‌مدت داشته باشند. به‌نظر می‌رسد 4 عامل: سطوح بالای RNA ویروسی در اوایل عفونت؛ وجود آنتی‌بادی‌های خاص؛ فعال‌شدن مجدد ویروس اپشتین بار و ابتلا به دیابت نوع۲، خطر ابتلا به کوویدطولانی را افزایش می‌دهند.

سیستم ایمنی بدن

به‌نظر می‌رسد سیستم ایمنی بدن بیماران مبتلا به کوویدطولانی در مقایسه با بیمارانی که به‌طور کامل بهبود یافته‌اند، مختل شده است. بسیاری از محققان بر این باورند که بروز اختلال مزمن در سیستم ایمنی بدن پس از آلودگی به عفونت کرونا ممکن است موجب ایجاد زنجیره‌ای از علائم در بدن شود. یک احتمال این است که بدن هنوز در حال مبارزه با بقایای کرونا است. محققان دریافتند که این ویروس در طول یک عفونت اولیه به‌طور گسترده پخش می‌شود و مواد ژنتیکی ویروسی می‌تواند ماه‌ها در بافت‌های بدن - در روده‌ها، غدد لنفاوی و جاهای دیگر - جایگیر شود. محققان سطوح بالایی از اتوآنتی‌بادی‌ها را در خون بهبودیافتگان کرونا کشف کردند که چند ماه پس از عفونت اولیه به اشتباه به بافت‌های خود بیمار حمله می‌کنند. احتمال دیگر این است که عفونت اولیه ویروسی احتمالا با فعال‌کردن مجدد سایر ویروس‌ها در بدن بیمار که معمولا غیرفعال هستند، موجب بروز التهاب مزمن می‌شود. یک مطالعه نشان داد فعال شدن مجدد ویروس «اپشتین‌بار» که بیشتر افراد را در سنین جوانی مبتلا می‌کند، ممکن است به پیش‌بینی اینکه آیا یک فرد به کوویدطولانی مبتلا می‌شود یا خیر کمک کند. دکتر «آکیکو.ایوازاکی»، ایمونولوژیست در «دانشگاه ییل»، گفت که شناسایی مشکلاتی که در بیماری هر بیمار نقش اساسی دارند، برای هدایت درمان بسیار حائز اهمیت است. ایوازاکی افزود: بیمار دارای مخزن کووید باید داروهای ضدویروس دریافت کند. درمان هر فرد هم متفاوت خواهد بود.

دستگاه گردش خون

بسیاری از بیماران مبتلا به کوویدطولانی، مدت‌ها پس از عفونت اولیه خود در فعالیت‌های بدنی مشکل دارند و درصورت انجام فعالیت‌های ورزشی، دوباره علائم کووید را تجربه می‌کنند. مطالعات اولیه نشان می‌دهد اختلال در عملکرد سیستم گردش خون ممکن است جریان اکسیژن را به عضلات و سایر بافت‌های بدن مختل کند که این موضوع ظرفیت هوازی بدن را محدود کرده و باعث خستگی شدید می‌شود. در یک مطالعه، بیماران مبتلا به علائم کوویدطولانی، واکنش‌های غیرمنتظره‌ای به دوچرخه‌سواری داشتند. این افراد باوجود داشتن قلب و ریه‌های طبیعی، عضلات آنها تنها قادر به استخراج بخشی از مقدار طبیعی اکسیژن از رگ‌های خونی کوچک در حین رکاب‌زدن بود که به‌طور قابل‌توجهی ظرفیت تمرینی آنها را کاهش می‌داد. یک عامل احتمالی این است که التهاب مزمن ممکن است به رشته‌های عصبی که به کنترل گردش خون کمک می‌کند، آسیب برساند که این وضعیت «نوروپاتی‌ فیبرکوچک» نامیده می‌شود. فیبرهای آسیب‌دیده که در بیوپسی‌های پوستی دیده می‌شود، با نقص عملکردهای خودکار مانند ضربان قلب، تنفس و هضم که در بیماران مبتلا به کووید طولانی‌ بسیار شایع است، مرتبط هستند. دکتر «دیوید.سیستروم»، فیزیولوژیست ورزشی گفت: این یافته‌ها نشان می‌دهد افراد مبتلا به کوویدطولانی از مشکلات سیستمیک جسمی رنج می‌برند. محققان آفریقای‌جنوبی نیز مشکل دیگری در گردش خون بیماران مبتلا به کوویدطولانی پیدا کردند که لخته‌های خونی میکروسکوپی نامیده می‌شود. لخته‌های خونی میکروسکوپی، لخته‌های کوچکی هستند که در طول عفونت اولیه کووید ایجاد و معمولا به‌طور طبیعی تجزیه می‌شوند، اما ممکن است در بیماران مبتلا به کوویدطولانی باقی بمانند. این لخته‌ها می‌توانند مویرگ‌های کوچک که اکسیژن را به بافت‌های سراسر بدن حمل می‌کنند، مسدود کنند. موادالتهابی نیز ممکن است به میتوکندری‌هایی که به سلول‌های بدن انرژی می‌دهند آسیب بزنند و آنها را کمتر قادر به استفاده از اکسیژن کنند. دیواره‌های رگ‌های خونی نیز ممکن است ملتهب شوند و جذب اکسیژن را محدود کنند. علت هر چه باشد، سطوح پایین اکسیژن ممکن است به بروز خستگی شدید که از شایع‌ترین علائم کووید طولانی است، کمک کند.

مغز

حتی افراد مبتلا به موارد خفیف کووید می‌توانند اختلالات شناختی پایداری از جمله کاهش توجه، حافظه و کلمه‌یابی را تجربه کنند. به گفته «آویندراناث»، مدیر بالینی موسسه ملی اختلالات عصبی و سکته، مشکلات طولانی مدت عصبی ناشی از کووید «یک بحران بزرگ سلامت عمومی» است. محققان طیف گسترده‌ای از اختلالات را در مغز بیماران مبتلا به کوویدطولانی مدت پیدا کردند. اما به نظر می‌رسد حتی عفونت‌های خفیف نیز باعث التهاب مغزی قابل توجهی می‌شوند.

ریه‌ها

تنگی‌نفس یکی از علائم شایع کوویدطولانی است، اما آزمایش‌های رایج ریه از جمله عکس‌برداری با اشعه ایکس از قفسه‌سینه، سی‌تی‌اسکن و تست‌های عملکردی نشان می‌دهد که پس از بهبودی از کرونا ریه‌ها اغلب به حالت عادی برمی‌گردند. اسکن‌های دقیق از عملکرد ریه بیماران نشان داد که اکثر آنها اکسیژن را با کارایی کمتری نسبت به افراد سالم دریافت می‌کنند.