ضرورت سیاست منسجم ایران درمنطقه

با وجود آنچه در سال‌های گذشته همواره حرف از اهمیت منطقه و همسایگان زدیم اما تاکنون موفق نشدیم که سیاستی منسجم و ادامه‌دار در رابطه با منطقه و کشورهای همسایه داشته باشیم. امروز هم بحث کشورهای همسایه و ضرورت ارتباط با کشورهای همسایه مطرح است ولی انتظار اینکه این سیاست پایدار و منسجم و مستمر باشد مقداری پایین است. ایران در سیاست خارجی با چالش‌هایی مواجه است که فعلا سیاست خارجی ایران را گرفتار کرده است. طبق همین موارد امروز اگر بحث می‌شود که با آمریکا مذاکره مستقیم کنیم، نتیجه تنگنای ایدئولوژیک است یا اگر این پرونده به درازا کشیده است مرتبط است با عدم اجماع در سیاست خارجی. یعنی این پرونده‌‌های سیاست خارجی و مسئله ما در هسته‌ای، خود ارتباط مستقیمی دارد با چالش‌های دیگر و به نوعی خروجی آن‌ها است. چالش حال حاضر در سیاست خارجی مسئله عدم اجماع است یعنی ضعف در اجماع سازی و ادامه این اجماع سازی. هر زمان که ما توانستیم در سیاست خارجی، اجماعی بین گروه‌‌های سیاسی و جناح‌ها ایجاد کنیم، موفق بودیم و هر گاه که این اجماع حاصل نشده، موفقیت‌هایی که به دست آمده موفقیت‌های گذرا بوده و به نتیجه مطلوب نرسیده‌ایم، این مسئله هنوز هم وجود دارد. البته از جهاتی می‌توان گفت این مساله مختص ایران نیست و در کشورهای دیگر هم با تناسب به موقعیت آن‌ها وجود دارد. مخصوصا امروز که شبکه‌های اجتماعی گسترش پیدا کرده‌اند و صدای افکار عمومی در سیاست خارجی بلندتر شنیده می‌شود، مسئله اجماع سازی علاوه بر ایران در خارج از کشور هم به مساله مهمی تبدیل شده و شنیده می‌شود. علاوه بر این فضای نوظهوری به‌وجود آمده است که در سیاست بین‌الملل قابل مشاهده است. بر اثر ظهور چین و رقابت‌های ژئوپلیتیکی و سیاسی در سطح بین‌المللی بین چین و آمریکا از یک طرف و بین آمریکا و روسیه از طرف دیگر، این رقابت‌ها در سطح منطقه‌ای بازتاب‌های خاص خود را دارد و کشورها بر اساس فضای جدید بین‌المللی و سیاست‌های خارجی خود را بازبینی می‌کنند و لاجرم برای این کار نیازمند اقناع سازی در سطح نخبگان سیاسی و جریان‌‌های سیاسی هستند. این هم چالشی است که ما با آن مواجه هستیم و مسئله دیگر چالش تنگنای ایدئولوژیست که در رابطه با آمریکا داریم و با وجود گذشت ۴۳سال این تنگنا همچنان وجود دارد و به هر حال هر از چند گاهی این مسئله شکل می‌‌گیرد که ممکن است حل شود و حتی در مقاطعی شاهد بودیم که ایران و آمریکا مذاکره مستقیم داشتند ولی همچنان این مسئله لاینحل مانده و مسئله آمریکا به نوعی سایه‌ای بر روابط ما با کشورهای منطقه و حتی در سطح بین‌المللی افکنده و حتی نوع رابطه‌ای که ما با چین و روسیه داریم متاثر با نوع رابطه‌ای است که با آمریکا داریم و این هم مسئله است که همچنان یک چالش جدی است.