سیاست شهردار، بدون در نظر گرفتن قانون

پارک‌ها به عنوان فضا‌های عمومی متعلق به همه شهروندان هستند و شهرداری‌ها می‌توانند برای استفاده بهینه از آنها برنامه‌ریزی کنند تا فرضا در زمان‌های مختلف در اختیار گروه‌های مختلف اجتماعی قرار گیرد. اخیرا آقای زاکانی شهردار تهران عنوان کرده است برخی پارک‌های تهران را تبدیل به هتل خواهد کرد. باید گفت اینکه شهرداری تصمیم می‌گیرد فضا‌های عمومی را به ساخت هتل اختصاص دهد کاملاً سیاستی نئولیبرالیستی است که در چارچوب انباشت اولیه سرمایه قابل تحلیل است. در این رابطه ‌اندیشمندی به نام دیوید هاروی می‌گوید انباشت اولیه سرمایه مستلزم گرفتن زمین، محصور کردن آن، اخراج جمعیت ساکن برای ایجاد یک پرولتاریای بی‌زمین و سپس آزادسازی زمین به جبران اصلی انباشت سرمایه است. در این چارچوب، در این چند دهه این مسأله رایج بوده که شهرداری می‌آید ابتدا زمین‌های شهری را چه از مالکان خصوصی از طریق خرید، تهاتر و... سلب مالکیت می‌کند. زمین‌ها را محصور می‌کند و فضا‌های عمومی و زمین‌های شهری را به جریان انباشت سرمایه‌داری شهری به نفع این سرمایه‌داران بازمی‌گرداند. این کار با منافع شهروندان در تعارض است. آنچه مسأله اصلی است این است که اصولا شهرداری تهران طی چند دهه اخیر- چه در دوره اصلاح‌طلبان و چه اصولگرایان- رویکرد نئولیبرالیستی به اقتصاد شهری داشته است. مسأله نگران‌کننده این است که اصولا اصولگرایان و به ویژه آقای زاکانی در دوره فعلی نشان دادند کمترین میزان تمکین به قانون را دارند.

آقای زاکانی برای مصوبات شورای شهر هم اهمیتی قائل نیست و تن به آنها نمی‌دهد. برای همین نگرانی مضاعف می‌شود که فرآیند خصوصی‌سازی و انباشت اولیه سرمایه و نئولیبرالیستی اقتصاد شهری با سرعت بیشتری ادامه می‌یابد که به ضرر شهروندان است. نکته قابل یادآوری این است که در تمام طول سال‌ها همواره سیاست نئولیبرالیستی با این حربه و توجیه اعمال شده‌اند که به سود عموم شهروندان است و منافع عموم را در نظر دارد. درباره هتل کردن پارک‌ها، شهردار می‌گوید درآمد آن را صرف توسعه خطوط مترو می‌کنیم. مطمئنم اگر شهرداری بخواهد انضباط مالی درست داشته باشد و اموال و دارایی‌های خود را به شکل بهینه اداره کند، برای تأمین سرمایه مورد نیاز خود نیاز به واگذاری فضا‌های عمومی به سرمایه‌داری شهری ندارد. این صرفا فریب افکار عمومی است که بگوییم می‌خواهیم پارک‌ها را هتل کنیم و به بخش خصوصی واگذار کنیم و درآمدش را صرف توسعه مترو کنیم. باید این را هم در نظر گرفت که آیا شهروندان تهرانی از فضای سبز کافی برخوردارند و سرانه فضای سبز تهران کافی است و اختصاص پارک‌ها به هتل چقدر شهروندان را از فضای عمومی و آرامش فضای سبز بی‌بهره می‌کند. در چندسال اخیر به خاطر کرونا و محدودیت حضور مردم در فضا‌های عمومی، مردم نیاز بیشتری به حضور در فضای باز دارند، حضور مردم در پارک‌ها اهمیت بیشتری می‌یابد. به نظر می‌رسد شهرداری بدون توجه به نیاز مردم و صرفاً با دید سودآوری و درآمدزایی می‌خواهد پروژه‌هایی را اجرا کند. درآمدزایی را در بودجه ۱۴۰۱ شهرداری می‌بینید که بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است. در وضعیت رکود تورمی و بحران‌های اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، این رشد چطور محقق خواهد شد؟ الان مشخص شده ظاهرا رشد ۵۲ درصدی با فروش اموال عمومی مردم و فضا‌های شهری به سرمایه‌داری شهری محقق می‌شود که برای شهر و شهروندان فاجعه بار است.