ایران ظرفیتهای زیادی در حوزه نفت و گاز و برق دارد، اما همه این ظرفیتها مغفول مانده و تحریم و البته حضور مدیران غیرمتخصص و دلسوز در این صنعت باعث شده تا صنعت نفت و گاز با وجود توان مهندسی بالا در بنبست و عقبماندگی بماند و فضا را به ترکیه، روسیه، آذربایجان و قطر و حتی امارات بسپارد. هرچند که ایران هم تحرکاتی داشته ولی مشکلات داخلی باعث شده تا این اقدامات ثمری برای ایران نداشته باشد. در همین رابطه «آرمانملی» گفتوگویی با «حسن مرادی»؛ کارشناس حوزه انرژی داشته که در ادامه میخوانید.
با توجه به اینکه تحرکات ترکیه، آذربایجان، روسیه یا قطر در حوزه تامین انرژی منطقه و اروپا زیاد شده ایران در این حوزه دچار عقبافتادگی شده است، فکر میکنید اقداماتی که ایران برای توسعه صادرات از جمله مذاکره با قطر یا امضای قرارداد سوآپ گاز ترکمنستان انجام میدهد، چقدر میتواند به ایران برای گرفتن سهم خود از بازار انرژی کمک کند؟
ایران علاوه بر پتانسیل ظرفیت صادراتی، مشکل تامین گاز داخلی را بهویژه در فصول سرد سال هم دارد، بنابراین هرگونه همکاری با قطر یا هر کشور دیگری در زمینه گاز میتواند ما را از نیاز به دیگران مستقل کند و حداقل نیازهای داخلی خودمان را برآورده کنیم. بنابراین در هر سطحی که مذاکره صورت بگیرد مفید خواهد بود و همکاری بیشتر با قطر که کشور دوست در منطقه خلیجفارس محسوب میشود میتواند افقهای جدیدی را باز کند. هنوز بحث پاکستان و هند بسته نشدهاند و یک پتانسیل قوی دیگری پیشروی ماست که آن هم ال.ان.جی است. اگر بتوانیم انالجی را که فرانسویها قول اجرای آن را داده بودند با هر کشور دیگری مشارکت کنیم میتوانیم حجم زیادی از گازمان را به الانجی تبدیل و صادرات کنیم. بنابراین هر نوع همکاری با قطر را یک فرصت استثنایی میدانم تا بتوانیم همکاری منطقهای خودمان را تعالی ببخشیم و تولید گاز را بالا ببریم.
افزایش تولید در ایران چطور باید صورت بگیرد، با توجه به اینکه بارها وزیرنفت به این موضوع اشاره کرد که این صنعت نیاز به سرمایهگذاری هنگفت دارد و این سرمایه هم در خود ایران وجود ندارد، این توسعه و تولید چطور باید صورت بگیرد؟
ما میتوانیم با قطر به توافقاتی برسیم اگرچه حوزه، حوزه مشترک است ولی قطریها میتوانند از نظر سرمایه به ما کمک کنند تا سهم خودمان را در پارسجنوبی گسترش بدهیم، اگرچه یک نوع تضاد منافع احساس میشود ولی بعید میدانم دولت فعلی قطر نگران این مساله باشد و به همین دلیل میتواند برای برداشت بیشتر از ذخایر گازی پارسجنوبی با ایران همکاری کند تا ۲۴ فاز طراحی بتوانند تمام و کمال و فول ظرفیت کار کنند. بنابراین خود قطر هم میتواند عاملی برای همکاریهای ما در زمینه گاز باشد. البته مهمتر از بحث گسترش حوزه و برداشت، همکاریهای فنی است که ما هم در خدماتی نظیر لولهگذاری به قطر کمک کنیم؛ یعنی از سرمایه قطر هم برای توسعه گاز خودمان بهره ببریم و هم به آنها کمک کنیم. بنابراین توان فنی و مهندسی و صادرات خدمات فنی و مهندسی ما میتواند برای هر کشوری راهگشا باشد تا زمینهای برای توسعه همکاریها شود.
با توجه به تحرکات زیادی که ترکیه و آذربایجان و روسیه برای تامین گاز و صادرات آن به اروپا انجام میدهند و مشکلاتی که ایران در این حوزه دارد، میتوان گفت اقدامات ایران در مقابل اقدامات این کشورها مغفول مانده است، تحلیل شما از معادله قدرت انرژی در منطقه چیست؟
همه کشورها این حق را دارند که در چارچوب همکاریهای منطقهای توان صادراتی خود را بیشتر کنند، در این بین ممکن است کشوری مانند آذربایجان و ترکیه هم توان ترانزیت داشته باشند، بنابراین اگر آنها بخواهند از توان ترانزیتشان استفاده کنند نمیتوانیم مانع شویم؛ دنیا، دنیای تعامل است و ما به اندازه کافی زمینه برای همکاری داریم و اگر بتوانیم به گاز الپیجی به افغانستان یا پاکستان صادر کنیم و بحث خط لوله گاز را با پاکستان نهایی کنیم بخش اعظمی از گاز ایران به این کشور صادر میشود. ضمن اینکه کشورهای دیگری نظیر عراق و کویت و کشورهای جنوب خلیجفارس هم در اطراف ایران هستند که میتوانند در این زمینه به ما کمک کرده و همکاریهای مشترک در این زمینه داشته باشیم.
با توجه به نتایج اولیه از مذاکرات احیای برجام که گفته شده مثبت است، تحریمها از حوزه صنعت نفت و گاز ایران برداشته شود و ایران بتواند مانند گذشته تعاملات خود را با منطقه و جهان از سر بگیرد؛ فکر میکنید چقدر زمان میبرد تا ایران بتواند به جایگاهی که قبل از تحریمها داشته، برسد؟
همانطور که ما در برهههایی از تاریخ صنعتی مانند بعداز قطعنامه و جنگ تحمیلی توانستیم اقدامات خوبی انجام دهیم و بهسرعت به وضعیت قبلی برگردیم؛ امروز هم با توجه به توان فنی و اجرایی بسیار بالای ایران، فکر میکنم ظرف یکسال بتوانیم به جایگاه قبلی برگردیم. بههرحال ما توان فنی و مهندسی بالایی داریم و اگر قرار باشد که همت کنند میتوانند جایگاه قبلی را بهدست بیاورند. بنابراین بهنظر من اگر قطعنامه مشکل را حل کند بقیه مراجل به سرعت انجام میشود و نباید نگران سایر مراحل شد. البته باید تحریمهای نفتی، بانکی، بیمهای و حملونقلی حذف شوند تا بتوان بهصورت کامل وارد کار شود تا عملیات استخراج و صدور نفت و میعانات تسهیل شود.