آرمانملی: طرح «درج قیمت تولید» بر روی کالاها در حالی همچنان از سوی وزارت صمت ادامه دارد که مسئولان این حوزه معتقدند آثار اجرای این طرح بهصورت کاهش قیمت در بسیاری از کالاها نمود پیدا کرده و بهگفته رئیس سازمان حمایت هماکنون در 1700 قلم کالا میتوان کاهش قیمت را مشاهد کرد که برخلاف این ادعا قیمت اجناس در تمامی فروشگاههای سطح شهر بدونتغییر باقی مانده و یا برخی از آنها افزایش قیمت را نیز تجربه کردهاند. درواقع اجرای این طرح که با هدف شفافسازی و حذف واسطهگری با نمایش مسیر حرکت کالا از تولید تا مصرف است اگرچه ذاتا میتواند شفافسازی را به ارمغان آورد اما به اعتقاد فعالان این حوزه توزیع سنتی که سهمی بیش از 80 درصدی در زنجیره تولید تا مصرف دارد که از سوی دیگر سردرگمی واحدهای خردهفروشی بههمراه تورم دائمی حاکم بر اقتصاد مانع از اجرای صحیح این طرح شده و تاکنون مشکلات زیادی را بههمراه داشته است. بهگونهای که تشکلهای تولید معتقدند در صورتیکه آخرین حلقه از زنجیره یعنی واحدهای خردهفروشی در اجرای طرح همراهی نداشته باشند ادامه آن از سوی تولید میسر نخواهد شد موضوعی که رئیس سازمان حمایت از عزم این سازمان برای
رفع مشکلات این طرح خبر داده است حال باید منتظر شد و دید آیا با رفع نقاط ضعف این طرح ادعای کاهش قیمتها در 1700 قلم کالا در سبد خرید خانوارها مشهود خواهد شد یا این طرح نیز تنها به دستاوردی غیرملموس برای طراحان آن تبدیل خواهد شد؟
عدم رضایت زنجیره از قیمتگذاریها
براساس این گزارش روزگذشته اعضای کمیسیون بازرگانی داخلی اتاق ایران با هدف بررسی پیامدهای ناشی از اجرای طرح درج قیمت تولیدکننده روی کالا میزبان رئیس سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان بودند در این جلسه نگرانی تولیدکنندگان نسبت به برخورد خردهفروشان با روند اجرای طرح بهعنوان اصلیترین چالش، مطرح شد و در ابتدا «خسرو فروغان گرانسایه»، رئیس کمیسیون بازرگانی داخلی به موضوع قیمتگذاری در سطح جامعه اشاره کرد و گفت: متاسفانه روند قیمتگذاریها از گذشته بهگونهای بود که رضایت هیچکدام از بخشها را نه از سوی تولید و نه مصرف جلب نمیکرد. وی از پیشبینی سناریویی جدید در راستای رسیدگی به اوضاع موجود خبر داد و افزود: کمیسیون بازرگانی داخلی معتقد است که میتوان با رایزنی و تشریح مشکلات احتمالی درباره طرح درج قیمت تولیدکننده روی کالا، پیش از اجرای کامل آن، زمینه اجرای بهتر را مهیا کرد که به همین منظور این نشست را ترتیب دادیم. این فعال اقتصادی از نگرانیهای تولیدکنندگان کوچک، بنکداران، فروشگاهها، شرکتهای پخش کوچک و مجموعههایی از این دست سخن گفت که باید مورد توجه قرار گیرد. ساختار توزیع و قیمتگذاری کالا در
ایران از ابتدا ایراداتی داشته و این روند همچنان ادامه دارد. از سویی این طرح هم با مشکلاتی و نواقصی مواجه است، پس باید نمایندگان کل زنجیره پای کار بیایند و با همکاری هم، عوارض منفی آن را کاهش دهند.
خود را با دیگر کشورها مقایسه نکنیم
عباس تابش، رئیس سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان نیز در این جلسه با تاکید بر اینکه نباید خود را با کشورهای دیگر مقایسه کنیم، گفت: رفتار و فرهنگ مصرف در ایران متفاوت از سایر کشورهاست. در دیگر کشورها هر وقت کالایی ۵ درصد گران شود، دیگر بازار تقاضا ندارد؛ اما در ایران صف طولانیتری برای خرید آن شکل میگیرد. این مقام مسئول با تاکید بر اینکه این طرح با مطالعه کامل و بهصورت صبورانه اجرا شده است، ادامه داد: هنوز مشخص نیست آثار ناشی از اجرای این طرح چیست. بخشهای مختلف تولید و توزیع از بدترشدن شرایط سخن میگویند؛ اما آثار واقعی طرح هنوز شناسایی نشده و بهنظر میرسد باید زمان بیشتری از آغاز اجرای طرح بگذرد. وی درباره برخی نگرانیها نسبت به همراهی خردهفروشها با این طرح بیان داشت: اگر اتاق اصناف به این نتیجه رسیده است که اجرای طرح مذکور روند فعالیت خردهفروشیها را با چالشی مواجه میکند با مستندات رجوع کند تا با همکاری هم مشکلات را برطرف کنیم. البته در این باره صورتجلسهای تهیه کردیم و دبیرکل اتاق اصناف و رئیس اتحادیه بنکداران آن را امضا کردند و پای کار هستند. این طرح بهدنبال شفافیت است و آمادگی
داریم هر حلقه از این زنجیره که از حقش دورشده با ارائه مستندات مورد ارزیابی مجدد قرار بگیرد تا همه بهحق خود برسند. رئیس سازمان حمایت بزرگترین نتیجه اجرای این طرح را شفافیت دانست و ادامه داد: اینکه در خردهفروشی باید قیمت مصرفکننده روی کالا درج شده باشد از گذشته بوده است. در حال حاضر قرار است اطلاعات جدیدی به مصرفکننده ارائه دهیم و فرصتی فراهم شود تا فاصله بین تولید و مصرف مشخص شده و این جزو حقوق مصرفکننده است. معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت به شفافیت ایجادشده در حوزه پخش و عرضه کالا در فروشگاههای زنجیرهای اشاره و یکی از پیامدهای اجرای این طرح را شفافیت در این حوزه عنوان کرد و افزود: تا به امروز ۳۰۰۳ قلم کالا مشمول درج قیمت تولیدکننده و از این تعداد ۱۷۰۰ قلم کالا مشمول کاهش قیمت شده است. به این معنا که در کنار شفافیت، کاهش قیمت اتفاق افتاده است و این ناشی از مشخصشدن ضرایب افزایش قیمت در هر بخش از روند تولید تا مصرف است.
کاهش قیمت را لمس نکردهایم
در ادامه محمدرضا مرتضوی، رئیس کانون انجمنهای صنایع غذایی ایران به یک نگرانی در حوزه خردهفروشی اشاره و تصریح کرد: باید توجه داشت که هنوز روند کاهشی قیمت کالاهایی که بهدلیل شفافیت مشمول کاهش شدهاند را لمس نکردیم، شاید در سطح فروشگاهها رخ داده باشد؛ اما در خردهفروشی هنوز کاهش قیمتی صورت نگرفته است. با این وجود اگر خردهفروشی همراهی لازم را نکند، بخش تولید دیگر ادامه نمیدهد. تولیدکنندگان با رایزنیهایی که کردند به نتیجه رسیدند و همراه هستند؛ باید خردهفروشها و شرکتهای پخش هم همراه شوند تا مشکلی در روند فروش کالاهای تولیدی پیش نیاید. حسین مدرسیفر، عضو هیاتمدیره اتحادیه فروشگاههای زنجیرهای هزینهها و ضرایب سودی که برای این بخش در نظر گرفته شده را ناکافی خواند و از سازمان حمایت خواست تا بررسیهای لازم را درباره این مساله انجام شود. سعید رضوانی، عضو هیاتمدیره انجمن صنایع لوازم خانگی نیز خاطرنشان کرد: در این طرح وضعیت کالاهای سرمایهای از جمله لوازم خانگی دیده نشده است. وقتی کالای سرمایهای از در کارخانه قیمتگذاری میشود با توجه به شرایط پیش دچار چند قیمتی شده و این وضعیت مطلوب تولیدکنندگان نیست
چون ممکن است به بازار فروش محصولات لطمه بزند. از طرفی هرچقدر این طرح مزایایی داشته باشد؛ اما اجرای شتابزده آن آسیبزاست. درباره لوازم خانگی باید به شیوه گذشته عمل کرد؛ ضابطه تعریف شود و بهجای قیمتگذاری، قیمتها از سوی انجمن کنترل شود. گفتنی است در پایان این نشست مقرر شد تا اسناد فروشگاههای زنجیرهای مجدد بهصورت خاص بررسی شده و درباره آن تصمیمگیری شود. همچنین تابش در خصوص زمان اجرای این طرح تاکید کرد که اجرای طرح به زمان خاصی نیاز ندارد چرا که مبنای اجرای این طرح پرداخت نقد در کل زنجیره است و اگر در این زنجیره پرداخت نسیه اتفاق میافتد باید هزینه آن را طرف قرارداد بپردازد نه اینکه از جیب مصرفکننده پرداخت شود. همچنین رئیس سازمان حمایت از برگزاری نشستی با اعضای انجمن صنایع لوازم خانگی به منظور بررسی مجزای وضعیت این صنعت خبر داد که با موافقت رئیس سازمان حمایت قرار شد ظرف ۴۸ ساعت اسناد فروشگاههای زنجیرهای مجدد بهصورت خاص بررسی شده و درباره آن تصمیمگیری شود.