مذاكرات وين فشرده تر شد...

آرمان ملی: هتل کوبورگ وین این روزها با بازگشت هیأت‌های مذاکره کننده محور خبرهای داغ حول محور و پیرامون احیای برجام است و خبرنگاران ساعت‌ها در سرمای وین منتظر می‌مانند تا خبری از درون محل مذاکرات بیرون ‌آید. این در حالی است که تا پیش از این همه طرف‌ها نسبت به پیشرفت مذاکرات و سازنده بودن آن ابراز امیدواری کرده بودند و حتی در گامی رو به جلو این دور از مذاکرات را نیز مرحله نهایی خوانده بودند که طی آن طرفین با دستور کار مشخص و جمع‌بندی در همه موضوعات اعلام توافق کنند. این در حالی است که به اذعان برخی تحلیلگران و صاحبنظران هنوز پرانتزهای باز و اختلافاتی وجود دارد که باعث شده سرعت پیشرفت مذاکرات آنطور که باید نباشد. هر چند که به اذعان طرفین برجام ایران، روسیه، چین و تروئیکای اروپا تقریبا بر سر بسیاری از موضوعات به توافق و اشتراک نظر رسیده‌اند اما این طرف آمریکایی است که با تعلل و عدم اتخاذ تصمیم مناسب و متناسب در زمان مقرر مذاکرات و رسیدن به توافق را به تاخیر انداخته است. با این حال هر چند کاخ سفید موافق توافق و احیای برجام است و اقدام اخیرش را نیز می‌توان ناظر بر همین امر دانست اما به نظر می‌رسد اعمال نظرهای کنگره تا حدی کار را برای بایدن و مردانش سخت و عرصه را تنگ‌کرده و آنها معلق مانده‌اند که چه رویکردی در خصوص برجام اتخاذ کنند. از طرفی ناگفته مشخص است که مسائل داخلی آمریکا ارتباطی به ایران یا سایر طرفین توافق ندارد و خواسته‌های طرفین مشخص است. قدر مسلم ایران درخواست‌های خود را مبنی بر برداشته شدن تحریم‌ها، اخذ تضمین و راستی‌آزمایی برداشته شدن تحریم‌ها ارائه داده و از این شروط خود کوتاه هم نخواهد آمد. لذا همین که این شروط ایران در جلسات مورد بحث و بررسی قرار گرفته نشان می‌دهد که ایران مسیر را به درستی می‌پیماید؛ اما حال اینکه آمریکایی‌ها تا چه میزان تن به شروط ایران بدهند و فضا را آنطور که طرف ایرانی می‌خواهد فراهم کنند در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و باید منتظر گذشت زمان و تحولات پیش روی احیای توافق برجام بود.

نوبت تصمیمات نهایی

منابع نزدیک به هیات مذاکره کننده ایران اعلام کردند که نشست‌ها و جلسات برگزار شده در هفته گذشته تا کنون در فضایی رو به جلو و سازنده برگزار شده و در مورد موضوعات باقی‌مانده بحث‌هایی جدی صورت گرفته است. به نظر می‌آید با حضور نمایندگان بانک مرکزی و وزارت نفت در وین و نیز شرکت مهدی صفری معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه کشورمان در مذاکرات در روزهای گذشته و آتی به رفع اختلافات به طور کامل نزدیک‌تر می‌شویم. شایان ذکر است که حضور نمایندگانی از وزارت نفت و بانک مرکزی ایران در مذاکرات با هدف انجام بررسی‌های دقیق‌تر و رایزنی‌های فنی انجام می‌شود. در روزهای گذشته کارگروه‌های رفع تحریم، ترتیبات اجرایی و اقدامات هسته‌ای با حضور کارشناسان ایران و گروه ۱+۴ در هتل کوبورگ وین برگزار شده است. اما متاسفانه همان طور که از ابتدای مذاکرات مشخص بود هنوز طرف آمریکایی به هماهنگی لازم در سیاست داخلی خود برای مواجه شدن با برجام و اتخاذ تصمیمات لازم دست نیافته است و بر خلاف ایران که با سیاستی روشن و موضعی واحد در وین حضور یافته است، طرف آمریکایی چه در سطح هیأت مذاکره‌کننده‌شان و چه در سطح سیاست داخلی دچار اختلاف نظر و ناهماهنگی است. با این حال به نظر می‌آید چند گام تا توافق طرفین برای بازگشت به برجام و از سرگیری تعهدات در فرمت تازه باقی نمانده است. با این حال همان طور که در ۲۰۱۵ برخی کشورهای منطقه و رژیم اسراییل نسبت به هرگونه توافق نگران بودند و در روند مذاکرات و بعد از اجرایی شدن توافق هسته‌ای دست از کارشکنی برنداشتند اکنون هم تحرکات جدی برای شکاف در مذاکرات و اعمال نفوذ به ویژه از سوی اسراییل مشهود است. ضروری است تا دولت‌های غربی با اتخاذ تصمیمات سریع‌تر نسبت به جمع بندی گفت‌وگوها در وین اقدام کنند و به جای آنکه با هر ساز این رژیم روند مذاکرات را تغییر دهند در مذاکرات با اراده جدی و انگیزه بیشتر وارد شوند. منابع نزدیک به هیات مذاکره کننده ایران اعلام کردند که با توجه به پیشرفت قابل توجه به دست‌ آمده در مذاکرات و نگارش بخش زیادی از متون توافق نهایی، رسیدن به خط پایان مذاکرات و دستیابی به تفاهم در وین اکنون تنها نیازمند اتخاذ تصمیمات لازم از سوی طرف‌های غربی است. اگر این کشورها تصمیمات لازم را به خصوص در دو حوزه رفع تحریم‌ها و موضوعات هسته‌ای بگیرند، می‌توان در مدت زمانی کوتاه مذاکرات را جمع‌بندی کرد و به نتیجه رسید. ایران دستور کار خود را در وین مشخص کرده و تصمیمات سیاسی خود را گرفته است و حالا زمان آن رسیده که آنان با اتخاذ تصمیمات سیاسی، برای رسیدن به توافق نهایی اقدام کنند. بر اساس توافقات صورت گرفته، جلسات کمیسیون مشترک برجام برگزار نمی‌شود و مذاکره‌کنندگان، دیدارهای خود را به صورت دو جانبه و چندجانبه در وین ادامه می‌دهند.

رایزنی‌‌های برجامی با طرفین مذاکره

نماینده روسیه در مذاکرات وین از دیدار و «رایزنی‌های بسیار متمرکز» با رئیس هیات مذاکره‌کننده ایران در مذاکرات وین خبر داد. میخائیل ‌اولیانوف در صفحه توییترش نوشت: روز یک‌شنبه رایزنی‌هایی بسیار متمرکز در جریان مذاکرات وین پیرامون برجام[توافق هسته‌ای] در جریان بود. به ویژه اینکه دیدار مفیدی با علی باقری کنی، مذاکره‌کننده ارشد ایران درباره مسائل مهم باقی‌مانده داشتم. وی همچنین از دیدار با نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در «مرحله آخر مذاکرات وین» خبر داد و نوشت: «دیداری دیگر با رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در مرحله آخر مذاکرات وین پیرامون برجام.» اولیانوف‌ روز شنبه نیز در همین راستا با رابرت مالی دیدار کرده بود. در همین راستا نماینده‌ روسیه روز گذشته با روسای هیات‌های مذاکره‌کننده انگلیس، فرانسه وآلمان دیدار و درباره روند مذاکرات رایزنی کرد. در همین خصوص میخائیل ‌اولیانوف با اشاره به دیدار خود با روسای هیات‌های انگلیس، فرانسه و آلمان موسوم به تروئیکای اروپا برای تبادل نظر درباره مسیر پیش‌رو در مذاکرات وین درباره برجام خبر داد.

مذاکرات وارد مرحله نهایی شده

نماینده چین در مذاکرات وین گفت: این رایزنی‌ها وارد مرحله نهایی شده است. وانگ کان درباره روند مذاکرات ایران و سایر طرف‌های برجام برای بازگشت آمریکا به این توافق اظهار داشت: تمامی مذاکره‌کنندگان موافق هستند که ما به مرحله نهایی رسیده‌ایم، به ویژه پس از آن‌که همکاران ایرانی ما بسته نهایی خود را پیشنهاد داده‌اند. وی در ادامه ابراز امیدواری کرد که ایران به طور رسمی بازخوردهای مکتوب خود را درباره بسته پیشنهادی برای بحث توسط تمامی طرف‌ها ارائه کند.

گفت‌وگو‌های حول محور برجام

روسای جمهور فرانسه و روسیه درباره چگونگی حفظ و اجرای کامل توافق هسته‌ای با ایران رایزنی کردند. کاخ ریاست جمهوری روسیه (کرملین) اعلام کرد، ولادیمیر پوتین و امانوئل مکرون روسای جمهور روسیه و فرانسه در یک تماس تلفنی با یکدیگر درباره بحران اوکراین و لزوم توجه به نگرانی‌های امنیتی مسکو گفت‌وگو کردند. بنابر اعلام کرملین، پوتین و مکرون در گفت‌وگوی تلفنی خود همچنین درباره چگونگی حفظ و اجرای کامل برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) به بحث و تبادل نظر پرداختند. همچنین وزیران امورخارجه آمریکا و انگلیس نیز در یک تماس تلفنی درباره مذاکرات وین و اهمیت حصول یک توافق در این رایزنی‌ها گفت‌وگو کردند. در همین خصوص وزارت امورخارجه آمریکا در بیانیه‌ای که روی وب سایت این وزارتخانه قرار گرفته است، اعلام کرد: آنتونی بلینکن و الیزابت تراس وزرای امورخارجه آمریکا و انگلیس عصر شنبه (به وقت محلی) به صورت تلفنی با یکدیگر گفت‌وگو کردند. دو طرف در این تماس تلفنی درباره بحران اوکراین و ادعای احتمال حمله روسیه به این کشور و لزوم یافتن یک راه حل سیاسی مبانی بر گفتمان به بحث و تبادل نظر پرداختند. آنها همچنین درباره مذاکرات وین و اهمیت دست یافتن به یک توافق با ایران برای بازگشت متقابل به اجرای کامل برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) رایزنی کردند.