ضرورت یک توافق زودهنگام

جنگ اوکراین یک دام بسیار بزرگ برای پوتین خواهد بود، مشابه گرداب فنلاند برای استالین. چون جنگ تنها به نیروی نظامی و توان لجستیکی محدود نمی‌شود، بلکه در کنار آن به یک توان بالای اقتصادی و تجاری و ائتلاف سازی بین‌المللی دیپلماتیک برای توجیه این حمله نیاز دارد. مضافا باید برای مردم داخل روسیه و افکار عمومی جهان هم این جنگ توجیه شود. بنابراین اگر پوتین حتی وارد جنگ اوکراین شود شاید در کوتاه‌مدت بتواند به موفقیت‌هایی دست پیدا کند، اما در میان مدت یک بحران تمام عیار برای روس‌ها به دنبال خواهد داشت. بدون شک این مسئله تاثیر مخرب جدی بر مذاکرات وین خواهد داشت، اما نمی‌توان با قاطعیت عنوان کرد اگر جنگی در اوکراین شکل بگیرد شکست کامل و بن بست در مذاکرات وین را به دنبال خواهد داشت. با‌این حال چون روسیه، آمریکا و اروپا در مذاکرات وین حاضر هستند و همین کشورها در سوی دیگر دوطرف اصلی تنش اوکراین را هم شکل می‌دهند قطعاً تداوم و تشدید بحران اوکراین بر روند مذاکرات وین اثر مخرب خود را خواهد داشت. در این رابطه حتی این احتمال وجود دارد که مسکو برای مدیریت بحران اوکراین با هدف امتیازگیری از اروپا، ناتو و آمریکا از کارت بازی ایران در مذاکرات وین به نفع خود استفاده یا بهتر بگوییم سوء‌استفاده کند. چون روسیه در سطح راهبردی دست به معاملات استراتژیک خواهد زد. اما اینکه روس‌ها تا چه حد از کارت بازی ایران بر سر بحران اوکراین در مذاکرات وین استفاده می‌کنند نیاز به یک تحلیل مفصل جداگانه دارد. بحث فروش ایران از طرف روسیه در مذاکرات وین مطرح نیست. می‌تواند گفت احتمالا ایران قربانی بحران اوکراین خواهد شد. اینجا منافع ملی کشورهاست که تعیین می‌کند چه سیاستی را در چه بازه زمانی پی بگیرد. اما بی‌شک اگر بحران اوکراین تشدید پیدا کند و حتی کار به یک جنگ ناخواسته احتمالی هم کشیده شود یقین بدانید مسکو چاره‌ای جز استفاده از کارت بازی ایران در مذاکرات وین به نفع خود ندارد. به‌همین دلیل است که بارها عنوان کرده‌ام ایران در مذاکرات وین باید هرچه سریع‌تر گفت‌وگوی مستقیم و رودررو با آمریکا را در دستور کار قرار دهد تا مانع از سوءاستفاده برخی بازیگران مانند روسیه و چین شود. چون به هر میزان که این مذاکرات مستقیم با آمریکا در وین دیرتر انجام شود به همان اندازه فرصت، فضا و بستر برای سوءاستفاده و استفاده ابزاری روسیه، چین و حتی اروپا از کارت ایران شکل خواهد گرفت. واقعیت این است که مذاکره مستقیم با آمریکا را در سایه گفت‌وگوهای وین می‌تواند یک موازنه استراتژیک و راهبردی برای ایران به دنبال داشته باشد. اگر این موازنه استراتژیک برای جمهوری اسلامی در سایه گفت‌وگوی مستقیم با آمریکا شکل بگیرد، دیگر روسیه، چین و هیچ کشوری نمی‌تواند از کارت بازی ایران سوءاستفاده کند و تهران را وجه‌المصالحه منافع خود قرار دهد. باید هرچه سریع‌تر و تا قبل از وقوع جنگ احتمالی در اوکراین این مذاکرات به نتیجه برسد تا ایران وجه المصالحه این بحران نشود. ضمن اینکه از آن طرف هم رسیدن ایران به نقطه گریز هسته‌ای هم مطرح است. مجموعه این نکات ضرورت رسیدن به یک توافق زودهنگام تا قبل از پایان ماه جاری میلادی را دو چندان می‌کند.