آرمان ملی: وین اتریش از عصر سهشنبه بازهم محل رفت و آمدهای مکرر و پر تعداد دیپلماتها و هیأتهای مذاکره کننده کشورهای عضو برجام شده است و از سهشنبه هتل کوبورگ محور خبرهای مرتبط با مذاکرات احیای برجام قرار گرفته و خبرنگاران تازهترین اخبار خود را از مقابل این هتل تهیه میکنند. این در حالی است که مذاکرهکنندگان ایران و گروه کشورهای 1+4 از روز جمعه ۹بهمن به صورت موقت، مذاکرات را به حالت تعطیلی درآورده بودند و از روز شنبه برای مشورت و تصمیمگیریهای نهایی به پایتختهای خود بازگشتند. در این مدت تعطیلی مذاکرات، اظهار نظرها، بازیسازیها و مقصرنماییها از سوی آمریکا و طرفهای غربی مذاکرات علیه ایران و در عین حال ابراز امیدواریهایی نسبت به رسیدن به توافق انجام دادهاند. در همین راستا مذاکرهکننده ارشد کشور روز سهشنبه راهی وین پایتخت اتریش شد تا دیدارهای دیپلماتیک خود را برای گفتوگو با کشورهای عضو برجام با محوریت لغو تحریمها آغاز کند. علی باقری در اولین دیدار خود پس از یک هفته تعطیلی موقت مذاکرات، عصر سهشنبه با انریکه مورا نماینده اتحادیه اروپا و هماهنگکننده کمیسیون مشترک برجام دیدار و گفتوگو کرد. رئیس
هیات مذاکرهکننده کشور همچنین در ادامه رایزنیهای خود در وین با رئیس هیاتهای چین، روسیه و سه کشور اروپایی به صورت جداگانه دیدار کرد. به نظر میرسد که این دیدارها طی روزهای آینده هر چه بیشتر شود تا طرفین به یک فهم مشترک بین الاذهانی از رسیدن به توافق در چارچوب برجام برسند. آنچه مسلم است دستیابی طرفها به توافق خوب در جریان مذاکرات وین، تنها و تنها به اتخاذ تصمیمات سیاسی از سوی واشنگتن بستگی دارد و انجام اقدامات نمایشی تاثیری در روند مذاکرات نخواهد داشت. قدر مسلم تیم مذاکره کننده کشورمان طی مدت حضور در تهران طی هفته گذشته و جاری، به مشورت مفصل با همه نهادها و مراجع عالی مربوطه در کشور پرداخته و در هر چهار حوزه مربوط به رفع تحریمها، راستی آزمایی، دریافت تضمینها و موضوع هستهای جمع بندی نهایی در هماهنگی کامل با مراجع عالی کشور به دست آمده است. اکنون تیم مذاکره کننده با اختیار کامل به وین رفته و منتظر است تا سایر طرفها نیز با طرح مسائل مورد اختلاف و حل آنها هر چه زودتر شرایط را برای رسیدن به توافق فراهم کنند.
شرایط فراهم برای توافق
مذاکرات احیای برجام در ادامه دور هشتم که از عصر سهشنبه در وین آغاز شده روز گذشته نیز ادامه یافت و طرفین دیدارهایی جداگانهای با یکدیگر داشتند. با این حال آنچه از فضای حاکم بر مذاکرات وین بر میآید اینکه گویا طرفین از آنچه گفته میشود به توافق نزدیکترند و همه طرفها باید منتظر اعلام مواضع و رویکردهای آمریکا باشند که چگونه و تحت چه شرایطی شروط ایران از قبیل برداشتن تحریمها، دادن تضمین و راستیآزمایی را اجرا خواهد کرد. هرچند که خود آمریکاییها با اقدام اخیر خود به نحوی نشان دادند که بیمیل به احیای برجام و برداشتن تحریمهای ایران نیستند اما اینکه دلیل تعلل آنها در انجام امور چیست و چرا با وجود تاکید همه طرفها به تسریع در مذاکرات، حل اختلافات و رسیدن به توافق آمریکاییها هنوز در اتخاذ تصمیم قطعی سیاسی خود مردد هستند. البته نباید این نکته را نیز از یاد برد که بایدن و دولتش نیز از سوی کنگره تحت فشار هستند و باید از سویی هم به مشکلات داخلی بپردازند. اما این موضوع باعث نخواهد شد که ایران و سایر طرفها دست از خواستهها و مواضع خود بردارند و آمریکاییها باید هرچه سریعتر تحریمهای ایران را بردارند و درصدد
احیای برجام و بازگشت به توافق بر آیند. قدر مسلم طول دهها ساعت گفتوگو در سطوح و فرمتهای مختلف، اینک از میزان پرانتزها و موارد اختلافی کاسته شده و چارچوب و تصویر توافق نهایی مشخص شده است. در صورتی که طرفهای مقابل به ویژه آمریکا در فرصت یک هفتهای تصمیمات لازم را اتخاذ کرده باشند، میتوان حصول یک توافق را در دسترس دانست. در همین راستا اخیرا وزیر امور خارجه کشورمان در تماس تلفنی با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفته؛ جمهوری اسلامی ایران قاطعانه در پی یک توافق خوب و در چارچوب منافع و حقوق خود است. حسین امیرعبداللهیان اظهار داشته؛ جمهوری اسلامی ایران آمادگی رسیدن به چنین توافقی در اسرع وقت را دارد، اما بدون واقعبینی طرف غربی و اقدامات ملموس و واقعی آنها، سرعت پیشرفت در مذاکرات حاصل نخواهد شد لغو موثر تحریمها موضوع بسیار مهمی است و ایران در این مسیر به مشورتها و تماسهای خود با مسکو و سایر طرفها ادامه خواهد داد.
آمادگی طرفین برای توافق
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سفر به واشنگتن دیدگاهش را درباره وضع فعلی مذاکرات وین و احتمال به نتیجه رسیدن آن مطرح کرد. جوزپ بورل که اخیرا به آمریکا سفر کرده بود، درباره پیشرفت مذاکرات وین گفت: نمیدانم یکهفته، دو هفته یا سه هفته طول خواهد کشید اما مطمئنا در آخرین مراحل مذاکره هستیم. وی افزود: رسیدن به یک توافق در زمینه لغو تحریمها و بازگرداندن اقدامات هستهای ایران به حالت قبل، «مهمترین مساله است.» او ابراز امیدواری کرد که گشایشی صورت میگیرد «چون دو طرف از خود آمادگی نشان دادهاند.» بورل همچنین عنوان کرد: پیش از خروج دولت قبلی آمریکا از توافق هستهای، ایران به توافق پایبند بوده است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، علاوه بر این، مطرح کرد که روسیه نقش سازندهای را در مذاکرت وین ایفا میکند.
مواضع سازنده
مذاکرات احیای برجام که به دلبل بازگشت هیأتهای مذاکره کننده به پایتختها وقفهای دو هفتهای داشت از روز سهشنبه و همزمان با بازگشت هیأتهای مذاکره کننده طرفهای برجام آغاز شد که در همان روز اول شاهد اظهار نظرهای مختلف نمایندگان کشورهای مختلف در این خصوص بودیم. در این راستا نماینده چین در سازمانهای بینالمللی در وین گفت، گفتمان و مذاکره تنها راه حلوفصل مسئله هستهای ایران است. وانگ کوان افزود، چین با دیگر شرکای توافق هستهای برای حاصل شدن گشایشی سریع در مذاکرات همکاری خواهد کرد. این دیپلمات ارشد چینی بیان کرد که کشورش از موضع اصولی ایران مبنی بر تلاش برای رسیدن به راهکاری از طریق مذاکرات، حمایت میکند. وی با اشاره به بسته پیشنهادی آمریکا و سه کشور اروپایی فرانسه، انگلیس و آلمان، همچنین بازگردانی معافیتهای هستهای ایران توسط آمریکا، این اقدامات را «گامی مثبت» در جهت توافقی نهایی تلقی کرد و بیان کرد: تمامی دیگر طرفین مذاکرات باید بیشتر به دیدگاههای ایران درباره این بسته پیشنهادی گوش کنند و به حقوق قانونی و خواستههای معقول ایران بپردازند. وانگ از تمامی طرفین خواست قدردان پیشرفتهایی باشند که «با کوشش
فراوان در دورهای قبلی مذاکرات وین حاصل شده است» و با بهرهمندی از آن، بر مسائل باقیمانده مانند لغو تحریمها و تضمینهای اقتصادی، متمرکز شده و اتفاق نظر و تلاش برای رسیدن به توافق در اسرع وقت را افزایش دهند. همچنین استفنی القاق مذاکره کننده ارشد انگلیس نیز با اشاره به این نکته که مذاکرات در مراحل پایانی قرار دارد در صفحه توئیتر خود نوشت: «راه حل دیپلماتیک ممکن است، اما مستلزم آن است که به سرعت تصمیمگیری کنیم.» در همین راستا وزارت خارجه آلمان روز سهشنبه در توئیتی نوشت: «مذاکره کنندگان تروئیکای اروپایی برای مذاکرات وین بر سر برجام به وین بازگشتند. ما در مراحل پایانی هستیم. رسیدن به راهحل دیپلماتیک امکانپذیر است اما ملزم آن است که ما در تصمیمگیری سرعت به خرج دهیم.»