روزهای پیش رو

نکته‌ای که در خصوص مذاکرات، برجام و رفع تحریم‌ها باید مدنظر قرار گیرد این موضوع است که ترامپ در 4سال گذشته به قدری بر ایران فشار آورد و بر ایران تحریم تحمیل کرد که به سادگی نمی‌توان اثرات آن را جبران کرد. به قدری اقدامات او شدید و تند بود که شاید با اقدامات بایدن، مذاکره و رفع تحریم‌ها نتوان در کوتاه مدت از زیر فشار آن خارج شد. هر چند اقدامات دولت بایدن در یک ماه اخیر مثبت بوده است و کاملا متفاوت با آن چیزی بوده است که ترامپ در دستور کار قرار داده است؛ اما باید توجه داشت که برای خارج کردن ایران از زیر فشار نیاز به اقدامات جدی‌تر است. در شرایط عادی اقدامات بایدن بسیار مثبت و خوب بود اما در این شرایط که سراسر تحریم علیه ایران است، این اقدامات را ایران کافی نمی‌داند. انبوه تحریم‌های ترامپ پس از خروج از برجام است که امروز کار را سخت کرده است. باید صبر کرد و مشاهده نمود که مسیر حرکت بعدی طرفین مقابل برجام به کدام سمت است و نباید خیلی خوشبینانه و یا خیلی بدبینانه به این مسائل نگاه کرد و باید هوشمندانه در قبال این مسائل گام برداریم. ترامپ برخی تحریم‌ها را با سایر مسائل دیگر گره زده است و امروز این اختلاف را ایجاد کرده است که چه حجمی از تحریم‌ها علیه ایران باید لغو شود. این مساله را زمانی می‌توان بهتر درک کرد که با نظام سیاسی آمریکا آشنا شویم. نظام سیاسی آمریکا یک نظام ریاستی اما مبتنی بر نظارت موازنه است. با این وجود در انتخابات 2020 اتفاقاتی رخ داد که در گذشته به هیچ وجه نمی‌توانستیم متصور شویم. این اتفاقات ریشه در تفسیرهای متفاوت از قوانین داشت. بنابراین در عالم نظر این امکان وجود دارد که دولت فعلی آمریکا نوعی تعهد به ایران دهد اما تداوم انجام آن در هر حوزه‌ای بسیار دشوار است. مساله این است که ایران علاوه بر آمریکا آیا خواستار چنین تعهدی از سایر طرف‌های برجام نیز هست یا خیر. زیرا اگر چین، روسیه و اروپا قبول کنند که در صورت خروج آمریکا از برجام، همکاری خود را با ایران ادامه دهند، این نیز یک امتیاز مثبت خواهد بود و ایران باید به این سمت حرکت کند اما به شکلی متفاوت از آنچه که در سال‌های اخیر ناموفق بود. امروز نیاز است تا ما بیشتر بر سیاست‌های خود متمرکز شویم و مسیر صحیح را انتخاب کنیم. دولت سیزدهم باید نکات مثبتی همچون برجام را از دولت گذشته فراگرفته و در چنین مسیری حرکت کند و از سوی دیگر نیاز است تا نقاط ضعف دستگاه خارجی در حوزه دیپلماسی اقتصادی را نیز برطرف کند و فعالیت‌های جدی‌تری در این عرصه داشته باشد. باید توجه داشت که خروج ترامپ از برجام برنامه‌های دولت را برهم زد و عامل موثری بود که اجازه نداد تا دولت به موارد دیگر بپردازد و امروز باید آماده این اتفاق بود شاید در آینده نیز تکرار شود.